Böyrək daşı problemi: səbəblər, əlamətlər və dəstəkləyici üsullar

Böyrək daşı (nefrolitiaz) sidik yollarında mineral duzların və kristalların toplanaraq sərtləşməsi nəticəsində yaranan geniş yayılmış xəstəliklərdən biridir. Bu problem həm kişilərdə, həm də qadınlarda müşahidə olunsa da, daha çox orta yaşlı insanlarda rast gəlinir və əksər hallarda həyat keyfiyyətinə ciddi təsir göstərir.

Bakıvaxtı.az xəbər verir ki, böyrək daşlarının yaranmasının əsas səbəblərindən biri orqanizmdə su çatışmazlığıdır. Gündəlik kifayət qədər maye qəbul edilmədikdə sidik daha konsentrasiyalı olur və bu da kristalların əmələ gəlməsini sürətləndirir. Bundan əlavə, qidalanma vərdişləri də mühüm rol oynayır. Həddindən artıq duz, heyvani zülal və oksalatla zəngin qidaların qəbulu daş yaranma riskini artırır. Metabolik pozuntular, irsi meyillilik, bəzi hormonal xəstəliklər və sidik yolları infeksiyaları da bu prosesə təsir edən amillər sırasındadır.

Xəstəliyin əlamətləri daşın ölçüsündən və yerləşməsindən asılı olaraq dəyişə bilər. Bəzən daş uzun müddət heç bir simptom vermir. Lakin daş hərəkət etdikdə qəfil başlayan və çox şiddətli bel ağrısı – böyrək kolikası meydana çıxır. Ağrı adətən yan nahiyədən başlayaraq qasıq bölgəsinə yayılır. Bundan başqa, sidikdə qan, tez-tez sidiyə getmə, yanma hissi, ürəkbulanma və qusma kimi əlamətlər də müşahidə oluna bilər. Əgər infeksiya qoşularsa, hərarət və ümumi halsızlıq da yaranır.

Böyrək daşı probleminin qarşısının alınmasında və gedişatının yüngülləşdirilməsində həyat tərzi dəyişiklikləri mühüm rol oynayır. İlk növbədə, bol su içmək tövsiyə olunur. Gündəlik ən azı 2–2,5 litr maye qəbulu sidiyin durulaşmasına və kristalların yuyulmasına kömək edir. Qidalanmada duzun və heyvani zülalların azaldılması, oksalatla zəngin məhsulların məhdudlaşdırılması da vacibdir. Eyni zamanda, fiziki aktiv həyat tərzi maddələr mübadiləsini yaxşılaşdıraraq daş yaranma riskini azalda bilər.

Bəzi hallarda həkim məsləhəti ilə bitki mənşəli vasitələrdən istifadə edilə bilər. Sidikqovucu təsirə malik bitki çayları daşların daha asan xaric olunmasına kömək edə bilər. Lakin bu cür vasitələr yalnız mütəxəssis tövsiyəsi ilə qəbul edilməlidir.

Müalicə üsulu daşın ölçüsündən və yerləşməsindən asılı olaraq dəyişir. Kiçik daşlar çox vaxt dərman və bol maye qəbulu ilə təbii yolla xaric ola bilir. Daha iri daşlar üçün isə ultrasəs dalğaları ilə parçalanma və ya cərrahi müdaxilə tələb oluna bilər.

Əli Hüseynov