Böyük iqtisadi böhran yaxınlaşır...

Rusiya iqtisadiyyatında xarici dünya ilə ticarətin payı SSRİ-nin son illərində müşahidə olunan səviyyələrə düşüb...

...Qərbin sanksiyalarının sərtləşdirilməsi və Kremlin “mühasirəyə alınmış qala” siyasəti Rusiya ilə xarici dünya arasında iqtisadi körpüləri dağıtmağa davam edir.

SİA-nın məlumatına görə, bunu “The Moscow Times” qəzeti yazır.

Rosstat məlumatlarına görə, 2025-ci ilin sonuna qədər Rusiyanın ÜDM-də xarici dünya ilə ticarətin payı son 30 ildən çox müddətdə ən aşağı səviyyəyə düşüb və Sovet İttifaqının son illərində müşahidə olunan səviyyələrə qayıdıb.

“Finam”ın iqtisadçısı Olqa Belenkaya qeyd edir ki, ixracın ÜDM-də payı 22,2 faizdən 17,8 faizə düşüb ki, bu da “mütləq minimum” göstəricidir.

Bu arada, idxalın payı 17,8 faizdən 15,2 faizə düşüb ki, bu da 2022-ci ildə müşahidə olunan ən pis səviyyəyə, yəni müasir dövrün ən aşağı səviyyəsinə bərabərdir.

Müqayisə üçün, müharibədən əvvəlki illərdə ixrac Rusiyanın ÜDM-nin 25-30 faizinə çatırdısa, 1990-cı illərin sonu və 2000-ci illərin əvvəllərində bu rəqəm 40 faizi keçib.

2010-cu illərin əvvəllərindən bəri idxalın payı təxminən 20 faiz olaraq qalıb. Bu rəqəmlər hazırda SSRİ-nin son illərindəki səviyyələrinə uyğundur: məsələn, ixracın Sovet ÜDM-dəki payı 1990-cı ildə 18,2 faiz, 1991-ci ildə isə 13,3 faiz təşkil edib.

Dünya Bankının məlumatlarına görə, idxalın payı müvafiq olaraq 17,9 faiz və 13 faiz təşkil edib.

Belenkaya izah edir ki, “...artan sanksiyalar təzyiqi, idxalın mövcudluğuna qoyulan məhdudiyyətlər və hökumətin idxalın əvəzlənməsini stimullaşdırmaq siyasəti şəraitində Rusiya iqtisadiyyatı hazırda 2022-ci ildən əvvəlkindən daha az qlobal iqtisadiyyatla bağlıdır”.

Federal Gömrük Xidmətinin məlumatına görə, Rusiya ixracından əldə edilən gəlirlər ötən il 4 faiz azalaraq pandemiyadan sonrakı ən aşağı səviyyəyə - 418,3 milyard dollara çatıb.

Xammal ixracı 15 faiz azalaraq 225 milyard dollara düşüb, qeyri-resurs, qeyri-enerji ixracı isə 150 ​​milyard dollar təşkil edib ki, bu da müharibədən əvvəlki səviyyələrdən dörddə bir az aşağıdır.

İdxal 3 faizdən çox (278 milyard dollar) azalıb, bir vaxtlar Kremlin ən böyük iqtisadi tərəfdaşı olan Avropa ilə ticarət isə 1990-cı illərin səviyyəsinə düşüb: ixrac 57,4 milyard dollar, idxal isə 72,3 milyard dollar olub.

Ciddi iqtisadi təcridlə üzləşən Vladimir Putin iddialı planlar qurur və Rusiyanın kompüterlərdən və dərmanlardan geyimə və təyyarələrə qədər "hər şeyi özü istehsal edəcəyinə" söz verir.

Kremlin planlarına görə, 2030-cu ilə qədər gəmilərin 60 faizi, dəzgahların demək olar ki, 100 faizi və sənaye, bankçılıq üçün proqram təminatının 80 faizi yerli istehsal olmalıdır. Putin təyyarə zavodlarından sanksiyalar səbəbindən yenilənə və ya təmir edilə bilməyən köhnə Boeing və Airbus donanmasını əvəz etmək üçün altı il ərzində təxminən min sərnişin təyyarəsi istehsal etməsini tələb edir.

Lakin Berlindəki Karnegi Rusiya Avrasiya Mərkəzinin tədqiqatçısı Aleksandra Prokopenko belə başa düşür ki, idxal əvəzediciləri üçün istənilən yerli istehsalın məhdud olacağı gözlənilir.

O, Kremlin məqsədlərinin real plandan daha çox "Putinin fantaziyasına" bənzədiyini düşünür.

Əli Babayev