Bu gecə Vaşinqtonda nə olacaq?

Xəbər verdiyimiz kimi, bu axşam ABŞ-də Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan ABŞ Prezidenti Donald Tramp ilə görüşəcəklər.

Görüşdə iki ölkə arasında münasibətlərin gələcəyi, sülh prosesi və regional təhlükəsizlik məsələlərinin müzakirə olunacağı gözlənilir.

ABŞ-də keçiriləcək bu görüşdə Azərbaycan və Ermənistan arasında hansısa razılaşmanın əldə olunması ehtimalı nə dərəcədə realdır?

"Cebheinfo.az"-a açıqlamasında Sosial Tədqiqatlar Mərkəzinin Media və Kommunikasiya Departamentinin rəhbəri, beynəlxalq məsələlər üzrə ekspert Əziz Əlibəyli bildirib ki, artıq axşamkı razılaşmaya dair ilkin real proqnozlar formalaşıb:

Onun sözlərinə görə, aparılan danışıqlar nəticəsində Ermənistan və ABŞ arasında Ermənistan–ABŞ Birgə Müəssisəsi (Joint Venture) yaradılması barədə razılıq əldə olunub:

"Bu birgə konsorsiumun fəaliyyəti əsasən kommunikasiya infrastrukturunun yaradılması və idarə olunması sahələrini əhatə edəcək. Sözügedən infrastruktur layihələrinə dəmir yolları, avtomobil yolları, elektrik ötürmə xətləri, həmçinin neft və qaz kəmərlərinin tikintisi daxildir".

Ekspert qeyd edib ki, bölgədə neft-qaz kəmərləri əsasən Azərbaycana aid olduğundan, bu məsələ xüsusi diqqət tələb edir:

"Artıq məlumdur ki, Vaşinqtonda Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və ABŞ-nin xüsusi nümayəndəsi Stiv Vitkoffun iştirakı ilə SOCAR və "ExxonMobil" arasında Əməkdaşlıq Memorandumu imzalanıb. Sənədi Azərbaycanın iqtisadiyyat naziri və "ExxonMobil"-in vitse-prezidenti imzalayıb. "ExxonMobil" neft və təbii qazın kəşfiyyatı, hasilatı, daşınması və təchizatı ilə məşğuldur.

Bu əməkdaşlığın detalları açıqlanmayıb, lakin ehtimal olunur ki, Ermənistan ərazisindən keçəcək neft-qaz kəmərlərinin tikintisi və idarə olunması "ExxonMobil"-ə həvalə ediləcək. Bu halda Azərbaycanın neft və qazı Ermənistan ərazisindən keçərək, "ExxonMobil" tərəfindən idarə olunacaq, həmçinin şirkət Azərbaycanda da hasilat işlərinə qoşula bilər. Bu, bir tərəfdən Azərbaycana təhlükəsiz tranzit zəmanəti verəcək, Ermənistan tranzit haqqı alacaq, "ExxonMobil" isə Azərbaycan enerji sektoruna daxil olacaq. İnformasiyaya görə, torpaq Ermənistanın mülkiyətində qalacaq, lakin idarəetmə ABŞ-nin olacaq".

Əziz Əlibəyli vurğulayıb ki, yenə də bəzi detallar qeyri-müəyyəndir:

"Əsas suallardan biri Azərbaycan vətəndaşlarının Ermənistana girişinə kimin nəzarət edəcəyi məsələsidir. Ermənistan əvvəllər “ön ofis–arxa ofis” modelini təklif etmişdi, amma Azərbaycan bunu rədd etmişdi. Böyük ehtimalla, bu hissə Azərbaycan  - ABŞ danışıqlarında həllini tapacaq və artıq müəyyən razılıqlar əldə olunub.

Vaşinqtonda Ermənistanla saziş imzalamaqla Azərbaycan ABŞ-nin prosesdəki xüsusi rolunu tanımış olacaq. Bu, prosesin tam ikitərəfli olmayacağını göstərir. ABŞ-nin Ermənistan infrastrukturuna milyonlarla dollar yatırması üçün məntiqlə Azərbaycan tərəfində də bu infrastrukturdan istifadə üçün maliyyə ayırmalıdır. Təhlükəsizlik zəmanətləri məsələsi hələ də Ermənistan üçün açıq qalır və bu, İrəvanın ən böyük dezavantajı kimi görünür". 

Əfsanə Rəcəb
"Cebheinfo.az"