Bu, mərhəmət, bizsə mərhəmətliyikmi?..

Mətanət Məmmədova

Bəlkə mən anlamıram, geridə qalmışam, düzgün analiz edə bilmirəm, bəs sizcə necədir? Hər hansı bir heyvanı təbiətdən və təbiətindən ayırıb 21-ci, 6-cı, 11-ci və sair mərtəbədə ev dustağı etmək mərhəmət hissidirmi?

Bəziləri özünü heyvansevər adlandırır. Heyvanlar haqqında bircə kəlmə xoşagəlməz söz danışan və yaxud da haradasa bir heyvana sığalı dərindən çəkən insan görsünlər, gəl, onların münasibətinə, etirazına bax. Lakin özlərini çox mərhəmətli hesab edirlər. Belə ki, evlərində pişik, it quş, balıq və başqa heyvan saxlayırlar. Bunu böyük mərhəmət hesab edirlər. İnsafən, onları vaxtlı-vaxtında çimdirir, baytar həkimə aparır, xəstələnəndə başının üstünü kəsir, dərmanlarını vaxtında verir, ən bahalı yeməklər alır. Hətta onlara oyuncaq və geyim də alırlar. Tez-tez şəhərimizdə geyimli-kecimli it və pişiklərlə qarşılaşırıq. Ayaqqabıları da var onların, papaqları da. Donları rəngbərəng, gözoxşayan, saçları qız uşaqlarının saçı kimi al-əlvan bantlı və sair.

Bir sözlə, onlara gözün üstündə qaşın var, deyən belə olmur. Bəzən uşağının əlinə aylarla peçenye alıb verə bilməyənlərə rəğmən bu it və pişiklər parklarda gəzinti zamanı peçenye də yeyir. Yeməkləri onlarla birlikdə gəzintiyə çıxarılır, acanda yeyirlər, susayanda su içirlər. Bəzən gəzməkdən yorulur, qucaq istəyirlər. Sahibləri isə bunu sevə-sevə edir.

Quşlar var ki, onlar evin ən gözəl, mənzərəli yerində qəfəsdə, necə deyərlər, gülməxmərin içərisində saxlanılır. Qarşısına dünyanın quşlar üçün olan min bir naz-neməti düzülür.

Balıqlar da quşlar kimi, onların akvariumu evin ən yuxarı başı, gözəl yeri haradırsa, ora qoyulur. Bu akvariumların bər-bəzəyini, içində yaradılan dəniz, göl mənzərəsini, xaricinə qoyulan aksesuarları demirəm... Yerləri vaxtaşırı təmizlənir, suları dəyişdirilir, onlara əməlli-başlı qulluq göstərilir.

İt və pişiklər insanlarla bərabər divanda, kresloda əyləşir. Uşaqlarımıztək qucağımızda oturub musiqi dinləyir, televizora baxır. Yeri gələndə sahibi ilə bir boşqabdan yemək də yeyir. Hələ bəzən sahibinin ağzını salfet ilə silməsinə ehtiyac qalmır, iti yalayıb təmizləyir.

İtlər və pişiklərin yatdığı yer bəzən övladlarımız üçün ayırdığımız yerdən də gözəl, təmtəraqlı olur. Onlar sanki pambığa bükülür ki, rahat olsunlar...

Bütün bunlar heyvanlara qarşı sevgidir, bəli həm də böyük sevgidir. Onları övladımız kimi sevməyimiz insanlıqdan aldığımız paydır. Ürəyimizin yumşaq, sahib olduğumuz hər şey kimi, onlara da münasibətimizin eyni olmasıdır.

Lakin mərhəmət, necə, deyə bilərik bu münasibətə? İt və pişiklərə, quş və balıqlara mərhəmət edib onları evimizdə saxlayırıq, cümləsini qura bilərik?

Sizi bilmirəm, mən əsla bunu mərhəmət hissi ilə bağlaya bilmirəm. Çünki belə mərhəmətliyiksə, nə üçün təbiətdəki heyvanların hər birini, ən azı it və pişiklərin, quş və balıqların hamısını evlərimizə gətirib, onlara qayğı göstərib, mərhəmət etmirik? Deməli, bu, sadəcə bizim hobbimiz, heyvan sevgimiz ola bilər ki, heyvanı təbiətdən və ona məxsus təbiətindən ayırıb evlərə dustaq edir, adını da sevgi-mərhəmət qoyuruq.

Bu, mərhəmət ola bilməz. Mənə görə əsl mərhəmət heyvana məxsus olduğu yerdə qayğı göstərməkdir. Biz onu nə qədər pambığa büksək də, o, torpaq, daş-kəsək üzərində özünü daha xoşbəxt hiss edir. Evimizdəki ən gözəl həyat onlara təbiətin qoynunda-çöl-bayır, meşə, düzənlik, dağ-daş, hava, sudakı xoşbəxtliyinin bir anını belə verə bilmir.

Məsələn, anlamaq üçün bir suala cavab verək: bizi hər hansı heyvan aparıb yaşadığı təbiətdə illərlə saxlayarsa-ya quruda, ya suda, ya havada, özümüzü xoşbəxt hesab edə bilərikmi?

Deməli, mərhəmət tamamilə fərqli, heç də hər kəsin anlamadığı anlayışdır.

28 noyabr-Ümumdünya Mərhəmət Günüdür. Günün əsas ideyası: hər hansı bir canlıya (insana, heyvana, bitkiyə) zorakılıq etməmək; bütün canlılara heç vaxt və heç bir şəkildə-nə düşüncə, nə söz, nə də əməl ilə zərər verməməkdir.

İndi söz sizindir: biz heyvanlara yaxşılıq, yoxsa pislik edirik? Və yaxud, biz mərhəmətliyikmi?..