Bu qidalar asılılıq yaradır

Elmi tədqiqatlar göstərir ki, supermarket rəflərində geniş yer tutan ultra işlənmiş qidalar klinik cəhətdən əhəmiyyətli asılılıq yarada bilər və bu tendensiya dünya miqyasında sürətlə artır.

“Qafqazinfo” xəbər verir ki, ev şəraitində hazırlanan yeməklər fabrik istehsalı məhsullar qədər güclü iştaha və davamlı istehlak istəyi yaratmır.

Qida sənayesində çalışan sensor analiz mütəxəssisləri məhsullarda insan beynində güclü, lakin qısamüddətli “dad partlayışı” effekti yaradan formulalar hazırlayırlar.

Şəkər, təmizlənmiş karbohidratlar, duz və yağların süni aromalarla birləşdirilməsi nəticəsində təbiətdə nadir hallarda rast gəlinən yüksək stimullaşdırıcı qida profili formalaşır. Bu da istehlakçıların həmin məhsullara təkrar-təkrar qayıtmasına səbəb olur.

İnsan orqanizmi təkamül prosesində enerji üçün şəkərə, sinir sistemi və əzələ funksiyası üçün isə duza ehtiyac duyacaq şəkildə formalaşıb. Ovçuluq-yığıcılıq dövründə bu maddələr həyatda qalmaq üçün kritik əhəmiyyət daşıyırdı.

Müasir dövrdə isə bu qida maddələrini yüksək miqdarda və asan əlçatan formada təqdim edən məhsullar hər yerdə - supermarketlərdə, “fast-food” şəbəkələrində və avtomat satış məntəqələrində mövcuddur. Mütəxəssislər bildirirlər ki, hazırkı piylənmə və həddindən artıq qidalanma problemini yalnız fərdi iradə zəifliyi ilə izah etmək düzgün deyil; qida sənayesi insanın bioloji sağqalma mexanizmlərindən sistemli şəkildə istifadə edir.

Araşdırmalar göstərir ki, ən yüksək asılılıq potensialına malik qidalar təmizlənmiş karbohidratlar və yağların birləşdiyi məhsullardır.

Fri kartoflar, hazır tortlar, peçenyelər, pizza və dondurulmuş xəmir məhsulları bu kateqoriyada ön sıralarda yer alır. Təmizlənmiş karbohidratlar (məsələn, ağ un və kartof nişastası) orqanizmə daxil olduqda sürətlə qlükozaya çevrilir, bu isə qan şəkərində kəskin yüksəliş yaradır. Ardınca baş verən sürətli düşüş isə aclıq hissini gücləndirərək insanı daha çox yeməyə yönəldir.

Tədqiqatlara görə, qida rasionunda ultra işlənmiş məhsulların payının cəmi 10 faiz artması belə ciddi risklər yaradır. Bu artımın piylənmə riskini 55 faiz, ürək-damar xəstəliklərindən ölüm riskini 50 faiz, 2-ci tip diabet riskini isə 40 faiz artırdığı bildirilir.

Bundan əlavə, son araşdırmalar bu qidaların insult, idrak qabiliyyətinin zəifləməsi və bəzi həzm sistemi xərçəngləri ilə də əlaqəli ola biləcəyini göstərir. Qlobal qida istehsalçıları məhsulların qidalı və əlçatan olduğunu vurğulasa da, mütəxəssislər istehlakçıları etiketləri diqqətlə oxumağa və qida seçiminə daha həssas yanaşmağa çağırırlar.