Icma.az
close
up
RU
Bu səbəbdən müəllifin mətninə rahatlıqla inandım... Ulucay Akif

Bu səbəbdən müəllifin mətninə rahatlıqla inandım... Ulucay Akif

Kulis.az portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Kulis.az Əli Zərbəlinin "Yay tətilini necə keçirdim..." hekayəsi haqqında Ulucay Akifin yazısını təqdim edir.


Üç-dörd gün qabaq gözəl bir hekayə oxudum. Oxuyan kimi hekayə haqqında fikirlərimi yazmaq istədim, amma sonra barmaqlarımı saxladım.

Həm bir az məişət qayğıları imkan vermədi fikrimi yazıya cəmləməyə, həm də bir başqa məsələ.

Başqa məsələ o idi ki, istədim, gözləyim, görüm, bizim bu ədəbi cameəmizdə yaxşı mətnə necə reaksiya verilir?

Çünki fikir vermişəm, biz (yəni "Kulis" redaksiyası) hansısa bir yaxşı mətnin müzakirəsini təşkil etməyəndə həmin mətn it-bat olur.

Və gözlədiyim kimi də oldu.

Heç kim o gözəl hekayə haqqında bircə cümlə də yazmadı, danışmadı. Elə bil belə hekayə heç yazılmayıb, heç yoxdu belə hekayə...

Bax, biz Kulis-də bununla məşğul oluruq. Gözəl mətnlərin it-bat olmamağı üçün onları təbliğ edirik, müzakirəyə çıxarırıq, mübahisəyə, polemikaya şərait yaradırıq.

Sözü çox uzatmadan keçim haqqında danışmaq istədiyim hekayəyə. Söhbət gənc yazıçı Əli Zərbəlinin “Yay tətilini necə keçirdim” hekayəsindən gedir.

Hekayə iki oğlanın oğurluq üçün bir evə girməyindən bəhs edir. Başdan ayağa dialoq üzərində qurulmuş bu hekayənin mövzusu xoşuma gəldi.

Yazılı mətnlər iki səsdən ibarət olur: biri müəllifin səsi, biri isə müəllifin yaratdığı obrazın səsi. Bu hekayə əvvəldən sonacan dialoq üzərində qurulduğu üçün müəllifin səsini eşitmirik.

Özünü “səssiz rejimə” almış müəllif dialoq köməyi ilə iki obrazın da xarakterini uğurlu şəkildə açmağı bacarıb. Düzdü, dialoqun bəzi hissələrində müəllif düzgün ifadələri tapa bilməyib. Məsələn:

“ – Nə edərdik? Ağ kostyum geyinərdik?”

Məncə, real həyatda heç kim, xüsusilə də, oğrular belə danışmaz. Bu, bədii mətn dilindən çox amerikan filmlərinin dublyajına bənzəyir.

Hekayədəki bu cür cümlələri (sayı çox deyil) təkrarlayıb xırdaçılıq etmək istəmirəm, amma sırf dialoq üzərində qurulan mətndə müəllif bu şeylərə maksimum həssaslıqla yanaşmalıdır.

Digər qüsur bəzi yerlərdə müəllifin söhbəti lazımsız dərəcədə uzatmağıdır. Şəxsən mən bir-iki yerdə obrazları qarışdırıb, məcbur həmin hissələri dəfələrlə yenidən oxudum. Ki, heç dialoqun əhəmiyyətli yerləri də deyildi o hissələr.

Obrazların astadan danışığı, ehtiyyatlı davranışlarına uyğun monotonluqla başlayan mətn obrazların həyəcan və təlaşının artmasıyla canlanır. Müəllif obrazların səsi (!) ilə oxucunu kuliminasiyaya doğru daşıyır.

Artıq oxucu da özünü həmin evin içində hiss edir. Oğrulardan birinin rahatlığı bir az qeyri-təbii görünsə də, real həyatda bundan daha absurd situasiyaların da gerçəkləşdiyini bilirəm.

Məsələn, yadıma düşür, narkotiki oğurlanan bir adam polis bölməsinə zəng edib bununla bağlı şikayət etmişdi, polis də gəlib elə şikayət edən adamın özünü həbs eləmişdi.

Yəni real həyatda irrasional hadisələr daha çox baş verir, nəinki bədii mətndə. Bu səbəbdən müəllifin mətninə rahatlıqla inandım.

Açığı, hekayəni oxuduqca təxmin etmişdim ki, müəllif bu mətnin kuliminasiyasını sona saxlayacaq. Ancaq çox istəyərdim, kuliminasiya bu mətnin düz ortasında baş versin. Kuliminasiya mətnin ortasında olanda, bu, uca bir dağın zirvəsinə dırmaşıb sonra zirvədən dağın o biri tayına keçməyə bənzəyir. Və əslində, dağın zirvəsinə çıxmaqdan da çətini o zirvədən səliqə ilə aşağı düşə bilməkdir.

Kuliminasiya mətnin mərkəzində olsa, müəllifin o dağın zirvəsindən necə endiyini görmək imkanımız da olacaqdı. Kuliminasiya hekayənin sonunda olanda müəllifin “razvyazka” bacarığını nümayiş etdirmək üçün fürsəti olmur.

Hər halda, müəllifə “elə yox, belə yazardın...” demək də doğru deyil. O, kuliminasiyanı sona saxlamaq istəyib, mətni bu cür görüb, bu cür yazıb və sonluq da, əslində, uğurlu alınıb.

Əli Zərbəli bundan əvvəlki hekayələrində də uğurlu mövzular seçib həmin mövzuları mətndə həll edə bilmişdi.
Müəllifi təbrik edirəm!

Tənhalıq həsrəti - Rüstəm Dastanoğlunun hekayəsi Dünya şöhrətli aktyor karyerasını bitirir Məşhur reper həbs olundu
Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:213
embedMənbə:https://kulis.az
archiveBu xəbər 22 Noyabr 2024 12:27 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see322

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see321

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see314

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see304

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see300

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see296

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see295

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see267

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see266

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see258

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see256

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see255

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see253

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see247

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see244

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see242

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see241

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see205

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see201

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see189
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri