Icma.az
close
up
RU
Bu səbəbdən müəllifin mətninə rahatlıqla inandım... Ulucay Akif

Bu səbəbdən müəllifin mətninə rahatlıqla inandım... Ulucay Akif

Kulis.az portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Kulis.az Əli Zərbəlinin "Yay tətilini necə keçirdim..." hekayəsi haqqında Ulucay Akifin yazısını təqdim edir.


Üç-dörd gün qabaq gözəl bir hekayə oxudum. Oxuyan kimi hekayə haqqında fikirlərimi yazmaq istədim, amma sonra barmaqlarımı saxladım.

Həm bir az məişət qayğıları imkan vermədi fikrimi yazıya cəmləməyə, həm də bir başqa məsələ.

Başqa məsələ o idi ki, istədim, gözləyim, görüm, bizim bu ədəbi cameəmizdə yaxşı mətnə necə reaksiya verilir?

Çünki fikir vermişəm, biz (yəni "Kulis" redaksiyası) hansısa bir yaxşı mətnin müzakirəsini təşkil etməyəndə həmin mətn it-bat olur.

Və gözlədiyim kimi də oldu.

Heç kim o gözəl hekayə haqqında bircə cümlə də yazmadı, danışmadı. Elə bil belə hekayə heç yazılmayıb, heç yoxdu belə hekayə...

Bax, biz Kulis-də bununla məşğul oluruq. Gözəl mətnlərin it-bat olmamağı üçün onları təbliğ edirik, müzakirəyə çıxarırıq, mübahisəyə, polemikaya şərait yaradırıq.

Sözü çox uzatmadan keçim haqqında danışmaq istədiyim hekayəyə. Söhbət gənc yazıçı Əli Zərbəlinin “Yay tətilini necə keçirdim” hekayəsindən gedir.

Hekayə iki oğlanın oğurluq üçün bir evə girməyindən bəhs edir. Başdan ayağa dialoq üzərində qurulmuş bu hekayənin mövzusu xoşuma gəldi.

Yazılı mətnlər iki səsdən ibarət olur: biri müəllifin səsi, biri isə müəllifin yaratdığı obrazın səsi. Bu hekayə əvvəldən sonacan dialoq üzərində qurulduğu üçün müəllifin səsini eşitmirik.

Özünü “səssiz rejimə” almış müəllif dialoq köməyi ilə iki obrazın da xarakterini uğurlu şəkildə açmağı bacarıb. Düzdü, dialoqun bəzi hissələrində müəllif düzgün ifadələri tapa bilməyib. Məsələn:

“ – Nə edərdik? Ağ kostyum geyinərdik?”

Məncə, real həyatda heç kim, xüsusilə də, oğrular belə danışmaz. Bu, bədii mətn dilindən çox amerikan filmlərinin dublyajına bənzəyir.

Hekayədəki bu cür cümlələri (sayı çox deyil) təkrarlayıb xırdaçılıq etmək istəmirəm, amma sırf dialoq üzərində qurulan mətndə müəllif bu şeylərə maksimum həssaslıqla yanaşmalıdır.

Digər qüsur bəzi yerlərdə müəllifin söhbəti lazımsız dərəcədə uzatmağıdır. Şəxsən mən bir-iki yerdə obrazları qarışdırıb, məcbur həmin hissələri dəfələrlə yenidən oxudum. Ki, heç dialoqun əhəmiyyətli yerləri də deyildi o hissələr.

Obrazların astadan danışığı, ehtiyyatlı davranışlarına uyğun monotonluqla başlayan mətn obrazların həyəcan və təlaşının artmasıyla canlanır. Müəllif obrazların səsi (!) ilə oxucunu kuliminasiyaya doğru daşıyır.

Artıq oxucu da özünü həmin evin içində hiss edir. Oğrulardan birinin rahatlığı bir az qeyri-təbii görünsə də, real həyatda bundan daha absurd situasiyaların da gerçəkləşdiyini bilirəm.

Məsələn, yadıma düşür, narkotiki oğurlanan bir adam polis bölməsinə zəng edib bununla bağlı şikayət etmişdi, polis də gəlib elə şikayət edən adamın özünü həbs eləmişdi.

Yəni real həyatda irrasional hadisələr daha çox baş verir, nəinki bədii mətndə. Bu səbəbdən müəllifin mətninə rahatlıqla inandım.

Açığı, hekayəni oxuduqca təxmin etmişdim ki, müəllif bu mətnin kuliminasiyasını sona saxlayacaq. Ancaq çox istəyərdim, kuliminasiya bu mətnin düz ortasında baş versin. Kuliminasiya mətnin ortasında olanda, bu, uca bir dağın zirvəsinə dırmaşıb sonra zirvədən dağın o biri tayına keçməyə bənzəyir. Və əslində, dağın zirvəsinə çıxmaqdan da çətini o zirvədən səliqə ilə aşağı düşə bilməkdir.

Kuliminasiya mətnin mərkəzində olsa, müəllifin o dağın zirvəsindən necə endiyini görmək imkanımız da olacaqdı. Kuliminasiya hekayənin sonunda olanda müəllifin “razvyazka” bacarığını nümayiş etdirmək üçün fürsəti olmur.

Hər halda, müəllifə “elə yox, belə yazardın...” demək də doğru deyil. O, kuliminasiyanı sona saxlamaq istəyib, mətni bu cür görüb, bu cür yazıb və sonluq da, əslində, uğurlu alınıb.

Əli Zərbəli bundan əvvəlki hekayələrində də uğurlu mövzular seçib həmin mövzuları mətndə həll edə bilmişdi.
Müəllifi təbrik edirəm!

Tənhalıq həsrəti - Rüstəm Dastanoğlunun hekayəsi Dünya şöhrətli aktyor karyerasını bitirir Məşhur reper həbs olundu
Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:231
embedMənbə:https://kulis.az
archiveBu xəbər 22 Noyabr 2024 12:27 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see323

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see315

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see311

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see302

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see281

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see269

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see261

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see249

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see244

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see242

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see237

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see224

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see216

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see215

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see209

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see200

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see190

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see180

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see179

Əliyevlə deyil, kimlə imzalayım? Lula da Silva ilə?

18 Noyabr 2026 21:19see177
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri