Bütöv bir nəslin itirdik: Nə X, nə Y, nə də Z: Adları tarixə yazıldı

Birinci Dünya Müharibəsinin dağıdıcı təsirini ən dərindən yaşayan, aidiyyət hissini itirən və həyata yalnız həzz axtarışı ilə bağlanmağa çalışan “İtirilmiş Nəsil” (Lost Generation) təkcə tarix kitablarında deyil, ədəbiyyat və incəsənətin hər sahəsində iz buraxdı. Onların hekayəsi bu günün X, Y və Z nəsillərinə belə dərs ola biləcək mahiyyətdədir. Bəs “İtirilmiş Nəsil”in başına nələr gəldi? Onların adının tarixə bu qədər dərin həkk olunmasının səbəbi nə idi?

Sherg.az xəbər verir ki, təqvimlər Birinci Dünya Müharibəsinin illərini göstərirdi. X, Y və Z nəsillərindən əvvəl gələn “İtirilmiş Nəsil” 1880–1900-cü illər arasında doğulmuş və müharibənin acı üzünü birbaşa görmüşdü. Cəbhədə ölənlər, müharibədən sonra çökən iqtisadiyyat və qeyri-müəyyənliklərlə dolu gələcək onların həyata baxışını köklü şəkildə dəyişdirdi.

İnsanlığın gələcəyinə dair şübhələri artdı və böyüklərinin dəyərlərinə üsyan etdilər; tərbiyə yerinə kef-damaq, ideologiya yerinə isə həzzciliyi seçdilər. Müharibədən sonra bu nəsildə ən çox qalan xüsusiyyət aidiyyət çatışmazlığı idi. Ənənəvi dəyərlər və ailə anlayışı onlar üçün mənasızlaşmışdı. Demək olar ki, itirəcəkləri heç bir şey yox idi. Sabahlarının zəmanətsiz olduğunu bilirdilər və bu səbəbdən istehlaka yönəlmişdilər.

Mənəvi boşluqlarını dəbdəbəli həyat və əyləncə ilə doldururdular. Cəmiyyətlə bağları zəifləmiş, hakimiyyətə və qurumlara güvənləri azalmışdı. Beləcə, həyatlarının mühüm bir dövrü müharibə və dağıntı səbəbindən mənasızlaşmışdı. Bu xüsusiyyətlər onların “itirilmiş” adlandırılmasına gətirib çıxardı. Çətin şərtlərdə yaşadığı bilinən Y nəsli ilə müqayisədə belə, “İtirilmiş Nəsil”in yaşadıqları daha ağır idi.

İtirilmiş nəsilin daxili mübarizələri və məyusluqları ədəbiyyata da əks olunmuşdu. Müharibədən sonra amerikalı yazıçılar özlərini məqsədsiz və itmiş hiss etdilər. Çoxu 1920-ci illərdə vətənlərindəki ənənələrdən qaçmaq üçün Parisə üz tutdu. Bu mühacirlər dövrün ruhunu yaxalamağı bacardılar.

Xüsusilə Ernest Heminqueyin əsərləri bu nəslin daha da görünür olmasını təmin etdi. Onun “Günəş də doğar” romanında Parisdən İspaniyaya gedən bir qrup gəncin müharibədən sonrakı məqsədsiz və dağınıq həyatları təsvir olunurdu. F. Skott Fitsceraldın “Möhtəşəm Qetsbi”si və Erix Mariya Remarkın “Qərb Cəbhəsində Yeni Bir Şey Yox” əsəri isə müharibənin gənclər üzərində yaratdığı dağıdıcı təsirləri və onların travmalarını oxuculara çatdırırdı.

İtirilmiş nəsil böyüyərkən milyonlarla miqrant daha yaxşı həyat axtarışı ilə ABŞ-a üz tutdu. İş rəqabəti və artan sosial təbəqələşmə ilə birlikdə, bu nəslin üzvləri müstəqil və özünə yetən fərdlərə çevrildilər, böyüklərinin rəhbərliyinə ehtiyac duymadılar.

İtirilmiş Nəsil yalnız bir tarixi dövr deyil, onların daşıdığı xüsusiyyətlər həm də müasir nəsillər üçün bir xəbərdarlıqdır. X, Y və Z nəsilləri texnologiya və qloballaşma ilə fərqli çətinliklərlə qarşılaşsalar da, İtirilmiş Nəsil təcrübələrinin ictimai şüur baxımından böyük bir dərs ola biləcəyi düşünülür.

Onların içindəki boşluq, yadlaşma və məyusluq aydın bir simvol idi. Bu hekayələr ədəbiyyat və tarixin iç-içə keçdiyi nümunələrlə günümüzə qədər gəlib çatdı.