Cəlaloğlu: Türkiyə Rusiya münasibətlərində dəyişiklik baş verəcək

“ABŞ-da Donald Tramp hakimiyyətə gəldikdən sonra təkcə Rusiya-Türkiyə münasibətləri deyil, bütövlükdə bir sıra ölkələrin münasibətlərində dəyişiklik olub. Məsələn, prezident Bayden açıq şəkildə Türkiyənin əleyhinə çıxış edir, bəyanat verirdi ki, seçkilər vasitəsilə Ərdoğanı hakimiyyətdən uzaqlaşdıracağıq. Eyni zamanda, Bayden Rusiyaya qarşı Ukraynanı birmənalı dəstəkləyirdi. Ona görə də, Rusiya və Türkiyənin maraqları ABŞ-a münasibətdə üst-üstə düşürdü. Bu səbəbdən də onlar arasında müttəfiqlik güclü görünürdü. Amma Donald Tramp hakimiyyətə gəldikdən sonra Baydenin siyasətinə yenidən baxdı, Rusiyaya qarşı Ukraynanı birmənalı şəkildə dəstəkləmədi, Türkiyəni yaxın müttəfiq kimi seçdi, bir sıra bölgələrdə Türkiyənin siyasi maraqlarını qəbul etdi və s. Nəticə olaraq Türkiyə üçün ABŞ-dan gələn təhlükə azaldı”.

Bunu “Reytinq” qəzetinə açıqlamasında Azərbaycan Demokrat Partiyasının (ADP) sədri Sərdar Cəlaloğlu Türkiyə-Rusiya münasibətlərinin hazırkı vəziyyətini şərh edərkən deyib.

Onun sözlərinə görə, Bayden hakimiyyətindən fərqli olaraq hazırda ABŞ-dan ciddi təhlükə olmadığından Türkiyə Rusiya ilə birləşməyə ehtiyac görmür.

S. Cəlaloğlu əlavə edib ki, ikinci səbəb Türkiyənin Ukrayna taxılını daşıması, Rusiya neft və qazının dünya bazarına çıxarmasından əldə etdiyi mənfəətdir: “Amma Rusiyaya qarşı sanksiyalar ciddiləşdikcə Rusiyadan xammal alınması, satılması qadağan edildi. Bu da Türkiyə-Rusiya münasibətlərində müəyyən soyuqluq yaratdı”.

Üçüncü səbəbə gəldikdə, ADP sədrinin fikrincə, bu, Rusiyanın türk dövlətlərinə olan münasibətidir: “Türkiyənin türk dövlətləri ilə münasibətlərini möhkəmləndirməsi Rusiyanı qıcıqlandırdı. Rusiya buna əks olaraq müəyyən addımlar atırdı”.

S. Cəlaloğlu dördüncü səbəb kimi Suriya və ya Yaxın Şərq məsələsini görür: “Bu regionda Türkiyə Rusiyanın maraqlarına ciddi vuran bir çox addımlar atdı”.

Müsahibimiz qeyd edib ki, Suriyada Bəşər Əsəd rejiminin iflası, Əsədin ölkədən qovulması və yeni hakimiyyətin Türkiyə ilə yaxın olması da Moskva-Ankara münasibətlərində gərginlik yaradıb: “Ukrayna müharibəsinin gedişatında Rusiyanın Türkiyə maraqlarına zərbə vurması məsələsi də var. Məsələn, Türkiyənin neft və ya digər yük daşıyan tankerlərinin vurulması, rusların Qara dənizdə hegomonluğunu qurmaq cəhdləri və s. Bütün bunlar, habelə Rusiyadan Türkiyəyə gələn turizm imkanlarının getdikcə azalması halları var. Yəni iki ölkə arasında münasibətlərin nisbətən daha isti olmaması üçün çoxlu səbəblər mövcuddur. Donald Trampın hakimiyyətə gəlişindən sonra elə ciddi dəyişikliklər baş verdi ki, bu fonda Rusiya-Türkiyə münasibətləri əvvəlki şəkildə qala bilməzdi”.

Cəlaloğlunun ehtimalına görə, bu siyasət davam etdikcə Rusiya və Türkiyə arasında münasibətlər soyuqlaşacaq: “Məsələn, əgər ABŞ Türkiyəyə “Patriot” sistemləri və ya “F-16” qırıcıları verəcəksə, bu zaman Rusiyadan alınan “S-400” sistemləri arxa plana keçəcək. Burada Akkuyu elektrik stansiyası məsələsi də var. Həmçinin Türkiyə Somalidə özünün kosmodromunu tikir, halbuki buna qədər rusların imkanlarından istifadə edib. Qısası, son illər ərzində geopolitik proseslər sürətlə bir-birini əvəz edir, çoxlu sayda səbəblər meydana çıxıb və bu, iki ölkə arasında münasibətlərin tədricən dəyişilməsini qaçılmaz hala gətirir. Burada heç bir təsadüf yoxdur, dünyada baş verən proseslərlə əlaqəlidir”.

Nemət ORUCOV

Reyting.az