Cənub Qaz Dəhlizinin Avropa ölkələri üçün mühüm rolu ŞƏRH

04 aprel 2025-ci il tarixində Bakıda “Gülüstan” sarayında Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin 11-ci və Yaşıl Enerji Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin 3-cü iclasları keçirilib. İclasda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev iştirak edib. Azərbaycan tərəfindən başlanılmış və Avropa Komissiyası tərəfindən dəstəklənmiş bu vacib toplantı artıq 11-ci dəfədir ki, Bakıda keçirilir. Enerji təhlükəsizliyi sahəsində yanaşmaların formalaşmasında və həmin məsələlərin həllində birgə səylərin əlaqələndirilməsində mühüm rol oynamışdır. Keçirilən iclaslarda iştirak edən ölkələrin və şirkətlərin sayı getdikcə daha da artır, ortaq məqsəd ətrafında birləşirlər. Elə burada əsas məqsədlərdən biri də əməkdaşlığın gücləndirilməsidir. Əməkdaşlıq olmadan enerji təhlükəsizliyi layihələrin heç biri mümkün ola bilməz. Növbəti məqsəd isə həmin ölkələrin qonşuları və tərəfdaşları üçün enerji təhlükəsizliyini təmin etməkdir.

Azərbaycan Avropa İttifaqı ilə sıx dostluq münasibətindədir. Məhz buna görə də etibarlı enerji tərəfdaşı kimi ölkəmiz öz rolunu gücləndirmişdir. 2020-ci il tarixində Azərbaycandan Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə Avropaya qaz nəql olunmağa başlanıldı. Ölkəmizlə tərəfdaşlıq və Cənub Qaz Dəhlizi üzrə əməkdaşlıqlar çərçivəsində qaz təchizatını şaxələndirərək Rusiya qazından asılılığı azaltmaq əsas səylərdən biridir. Bu da Azərbaycandan daxil olacaq qaz xalis sıfıra keçidimiz zamanı Avropa İttifaqı sistemində mühüm rol oynayacaq. Cənub Qaz Dəhlizi hamı üçün böyük uğurdur. Cənubi Qafqaz Boru Kəməri, TANAP və ya TAP – Cənub Qaz Dəhlizinin üç ayrılmaz hissəsi tam dolu işləyir. Ölkə başçısı cənab İlham Əliyev iclasda çıxışı zamanı söyləmişdir: “AÇG, “Şahdəniz” və “Abşeron” – bütün bunlar bu gün bir çox ölkələrin enerji təhlükəsizliyini təmin edən neft və qaz yataqlarıdır. Bir neçə ildən sonra bir çox digər neft-qaz yataqlarının da istismarına başlanılacaq. Beləliklə, müqavilələr artıq imzalanıb, işçi proqram təsdiqlənib. Boru kəmərlərinin çəkilməsi, Bakı-Tbilisi-Ceyhan, Bakı-Supsa neft boru kəmərləri və həmçinin Cənub Qaz Dəhlizi – bütün bu işlər qeyd etdiyim kimi, bütün iştirakçılarla əməkdaşlıq sayəsində görülmüşdür.

29 oktyabr 2013-cü il tarixində “Azərbaycan təbii qazının dünya bazarına Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə nəqli ilə əlaqədar tədbirlər haqqında” 15 nömrəli Sərəncamı ilə Dövlət Komissiyası yaradılıb. 25 fevral 2014-cü il tarixində isə “Şahdəniz” qaz-kondensat yatağının istismarının ikinci mərhələsi və Cənub Qaz Dəhlizinin yaradılmasına dair digər layihələrlə bağlı bəzi tədbirlər haqqında” 287 nömrəli Sərəncam imzalanıb. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə Cənub Qaz Dəhlizi layihəsinin həyata keçirilməsi üçün cəlb edilmş ölkələrin Məşvərət Şurası yaradılmışdır. Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin ilk toplantısı 12 fevral 2015-ci il tarixində, növbəti iclaslar isə 29 fevral 2016, 23 fevral 2017, 15 fevral 2018, 20 fevral 2019, 28 fevral 2020, 11 fevral 2021, 4 fevral 2022, 3 fevral 2023, 1 mart 2024 və 4 aprel 2025-ci il tarixlərində Bakı şəhərində keçirilib.

Nigar Abdullayeva

YAP Yasamal rayon AMEA Folklor İnstitutu üzrə ərazi partiya təşkilatının sədr müavini