Çin ilk dəfə qatarı 5,3 saniyəyə 800 km/saat sürətə çatdırıb

Çin maqnit yastığı üzərində hərəkət edən qatarın sürətlənməsi üzrə yeni dünya rekordu müəyyən edib. Sınaqlar zamanı eksperimental maqlev qatarı cəmi 5,3 saniyəyə 800 km/saat sürət yığıb. Oxuməni.az xəbər verir ki, bu barədə “The Independent” məlumat yayıb. Bu, bu tip nəqliyyat sistemləri tarixində ən sürətli sürətlənmə hesab olunur.

Sınaqlar Çinin Hubey əyalətində yerləşən Donghu laboratoriyasının bir kilometr uzunluğundakı test sahəsində keçirilib. Çəkisi 1,1 ton olan eksperimental qatar hərəkətsiz vəziyyətdən start götürüb və altı saniyədən az müddətdə sərnişin təyyarələrinin kruiz sürətinə yaxın sürətə çatıb.

Maqnit yastığı üzərində hərəkət edən qatarlar (maqlev) hərəkət zamanı relslərlə təmasda olmur. Maqnit sahəsinin hesabına qatar relslərin üzərində qaldırılır və bu da sürtünməni demək olar ki, tamamilə aradan qaldırır. Sürətlənmə maqnit dalğası yaradan elektromaqnit sarğıları vasitəsilə təmin olunur və bu dalğa qatarı sözün əsl mənasında irəli “itələyir”.

Hazırlayıcılar bildirirlər ki, əsas nailiyyət təkcə rekord sürətlənmə deyil, həm də effektiv əyləcləmə sistemi olub. 800 km/saat sürətə çatdıqdan sonra qatar kəskin yüklənmələr yaratmadan təxminən 200 metr məsafədə rəvan şəkildə dayana bilib.

Bu, eksperimental maqlev qatarının son altı ay ərzində müəyyən etdiyi artıq üçüncü dünya rekordudur. İlk sınaqlar 2025-ci ilin iyununda keçirilib. Həmin vaxt qatar yeddi saniyəyə təxminən 650 km/saat sürətə çatmışdı. Daha sonra mühəndislər nəticələri ardıcıl olaraq yaxşılaşdıraraq qatarı əvvəlcə 700 km/saat, daha sonra isə 798 km/saat sürətə çatdırıblar və eyni zamanda sürətlənmə müddətini də azaldıblar. Yeni sınaq ən uğurlu nəticə olub.

Çinin CCTV televiziyasının məlumatına görə, sınaqlar zamanı mütəxəssislər bir sıra mühüm texnologiyaların fəaliyyətini yoxlayıblar. Bunlara yüksək gücün ötürülməsi, elektromaqnit sürətlənməsi, ekstremal sürətlərdə levitasiyanın idarə olunması və fövqəladə əyləcləmə sistemləri daxildir.

Bununla belə, rekord sürət göstərən maqlev qatarı hələlik sərnişin daşınması üçün nəzərdə tutulmayıb. Tədqiqatçılar onu gələcəkdə yalnız yüksək sürətli dəmir yolu nəqliyyatında deyil, həm də raketlərin və hətta qırıcı təyyarələrin buraxılış sistemlərində istifadə oluna biləcək texnologiyaların nümayiş etdiricisi kimi nəzərdən keçirirlər.

Hazırda Çin və Yaponiyada istismar olunan kommersiya maqlev qatarları təxminən 320 km/saat sürətlə hərəkət edir. Ölkənin ən sürətli kommersiya qatarı isə maksimal 350 km/saat sürətə çatan Çin istehsalı Fuxing qatarıdır.

Paralel olaraq, Çində aşağı təzyiqli və ya vakuumlu boruların daxilində hərəkət edə bilən maqlev qatarları üzərində də araşdırmalar davam edir. Lakin belə layihələr hələ də ciddi maneələrlə üzləşir. Bunlara infrastrukturun yüksək qiyməti, sərnişinlərin təhlükəsizliyinə dair tələblər və uzun məsafələr boyunca ideal dəqiqliklə hazırlanmış yolların tikintisi zərurəti daxildir.

Almaz Həsənli