Çin ruslarla birgə müharibəyə... ABŞ müdafiəyə hazırlaşır

Artur Xartinov: “Söhbət “soyuq müharibə”dən yox, real hərbi əməliyyatlardan gedir”

“ABŞ Ukraynada atəşkəslə bağlı Rusiya ilə danışıqlarda təkid etməyə davam edir. Ancaq başa düşmək lazımdır ki, ABŞ Prezidenti Donald Trampın Rusiya ilə qarşılıqlı fəaliyyətlə bağlı bütün kampaniyası Ukrayna və ya Rusiya ilə bağlı deyil, yalnız Çinlə bağlıdır”. Bu sözləri Azad Honq Konq Mərkəzinin baş koordinatoru, Ukrayna Liberal Demokrat Liqasının prezidenti Artur Xaritonov yazdığı analitik məqaləsində qeyd edib.

Ekspertin sözlərinə görə, Ağ Ev administrasiyasının nöqteyi-nəzərindən Çin Rusiyanın Ukraynadakı müharibəsində qalib gələrək Çindən kritik asılı vəziyyətə düşən Rusiyanı özünə tabe edib: “Bu ölkə müharibənin əsas sponsorlarından biridir. Xüsusən də rus işğalçılarının silahlarında olan mikroelektronikanın 93 faizi Çin mənşəlidir. İkincisi, Çinin Rusiya Arktikasında mövcudluğu ABŞ üçün çox vacibdir. Çünki o təkcə kritik təbii ehtiyatlara çıxışı təmin etmir, həm də Kanada və ABŞ-a birbaşa təsir göstərir. Beləliklə, Trampın Arktika kampaniyası - Qrenlandiyadan Kanadanın şimalına və enerji resursları ilə əlaqəli olan Alyaskaya qədər olan qövsü əhatə edir”.

“Bugünkü vəziyyətdə Trampın siyasəti səbəbindən ABŞ-ın bəzi mövqeləri müəyyən məqamlarda təhdid altındadır. Bu həm böhran, həm də fürsət kimi qəbul edilə bilər. Müsbət cəhət odur ki, Trampın yeni tarifləri Çinin çox xoşlayacağı ifrat anti-Amerika isteriyasına səbəb olmayıb. Və onlar həqiqətən Çin tərəfinə keçməyi planlaşdıran biri haqqında nağıla çevrilmədilər. Əksər hallarda ABŞ-la problem yaşayacaq ölkələr təhlükəsizlik və inkişaf üçün məsuliyyəti özləri üzərinə götürəcək, əməkdaşlıq edəcək və eyni zamanda, növbəti Amerika seçkilərini gözləyəcək. Və ya hazırkı Prezident Trampla danışıqlar aparacaq”, - deyə Xartinov qeyd edib.

Onun bildirdiyinə görə, digər tərəfdən, Si Cinpin də Rusiya diktatoru Vladimir Putin kimi son dərəcə təhlükəli adamdır: “O ABŞ və Rusiya arasında qarşılıqlı əlaqə prosesini dayandırmaq, ABŞ-ı Co Baydenin dövründə olduğu kimi Rusiya ilə deyil, Çinlə müharibəyə son qoymaq üçün danışıqlar aparmağa məcbur etmək istəyir. Bundan əlavə, o ABŞ-ın indiki hərəkətlərindən istifadə edərək özünü anti-Tramp, Çini isə anti-Amerika kimi göstərmək istəyir. Buna görə də, Çin genişlənmə yolunda özünü bütün dünyanın xilaskarı kimi təqdim edəcək, sivilizasiya dəstəyi və yardım göstərməyə hazır olduğunu ifadə edəcək. Ancaq xatırlamaq yerinə düşər ki, çinlilər heç vaxt demokratiya, real humanitar dəstək və hər hansı inkişaf üçün vəsait ayırmırlar. Burada nə Avropa, nə ABŞ, nə də Şərqi Asiyadan söhbət gedir. Söhbət ilk növbədə Cənub-Şərqi Asiya, Afrika və bəzi Latın Amerikası ölkələrindən gedir. Yəni sivil dünya üçün Çin zəhərlidir və bu ölkədən dəstək böyük zərər kimi qəbul edilir. Təəssüf ki, Ukrayna Çin yalanlarına məruz qalmayan ölkələr siyahısında deyil, buna görə də Çinin bir növ effektiv sivilizasiya təsirinə inanan insanlar var”.

“Beləliklə, Çin Qlobal Cənub və Şərqi Avropa adlanan regionda demokratik çatışmazlıqları olan ölkələr üzərində nüfuz qazanmağa davam edəcək, Trampın Arktika kampaniyasına görə ABŞ-ı tənqid edəcək. Pekin qlobal istiləşməyə səbəb olan mədən işlərinin artması səbəbindən ABŞ-ın hərəkətlərinin ətraf mühitə təsir edəcəyini söyləyərək, eyni zamanda, bu fenomenlə mübarizə üçün texnologiyalar təklif edir. Ancaq xatırlamaq yerinə düşər ki, Si Cinpin dünyanın qlobal şəkildə yenidən bölüşdürülməsini, dünya düzəninin demokratikdən Çinə doğru dəyişməsini istəyir. Çin ruslarla birlikdə müharibəyə, ABŞ isə müdafiəyə hazırlaşır. Və söhbət “soyuq müharibə”dən yox, real hərbi əməliyyatlardan gedir. Bayden belə bir müharibənin risklərini azaltmağa çalışırdısa, görünür, Tramp digər avtokratlar üzərində təsir göstərməklə bunun qarşısını almağa çalışır. Çünki onlar olmasa Cinpin müharibəyə başlaya bilməz”, - analitik fikrinni tamamlayıb.