CİNAYƏT VƏ GECİKƏN CƏZA

Nurəddin İSMAYIL

Cəzasızlıq xoşagəlməz hallara, yaramaz əməllərə və sonda törədilən ağır cinayətlərə münbit zəmin yaradır.

Hər kəs qanuna zidd hərəkətinin cəzasını çəkməlidir. Cəzasızlıq qanunları kölgə altına salır və ədalətin ictimai çəkisini azaldır. Hər kəs qanunun aliliyi prinsipinə əməl etməli və heç kəs qanunu pozduğuna görə sığortalanmamalıdr.

Adi vətəndaşa, yol hərəkət qadasını, ictimai asayişi, mükəlləf olduğu ödəniş qaydasını və qanunla müəyyənlşən digər qaydaları pozduğuna görə dərhal cəza növləri tətbiq edildiyi kimi, dövlət qulluğunda görəv alan və tutduğu vəzifədən sui-istifadə edən şəxslər də qanunun sərt üzü ilə cəzalanmalıdır.

Lakin praktik həyatımızda biz bunun əksini görürük. Çox vaxt qanunun tətbiqində ikili standartlara yol verilir. Orta statistik vətəndaşlarımıza hüquq posuntularına, vergi və rüsumlardan yayınmalara görə mövcud qanunlar həmən işə düşdüyü halda, onillərlə yüksək vəzifə kürsüsündə əyləşən və rüşvətlə, əyri yollarla harın həyatını quran məmurlar ya vaxtında cəzalanmır, ya da cəzadan yayınırlar.

İstisna hallar da var. İnsafən, son vaxtlar bir sıra yüksək görəvlilər, icra başçıları vəzifəsindən sui-istifadə hallarına, rüşvət və digər cinayət əməlləri törətdiyinə görə vəzifəsindən uzaqlaşdırılmış və layiqli cəzalarını alaraq, həbsə məhkum edilmişlər. Bu cür cəza tədbirləri səlahiyyət həddini aşanlara, məsuliyyətini anlatmaq üçün düzgün vasitədir. Ancaq vəzifə cinayətlərinə görə cəzaların gec verilməsi cəmiyyətdə haqlı suallar doğurduğu kimi, hüququn, ədalətin də arxa plana keçməsi anlamına gəlmirmi? Vaxtında verilən cəza, şəxsin daha böyük cinayət əməllərinin qarşısını almaqla, ədalətin də domokl qılıncı kimi hər an hər kəsin başı üzərində asıldığına işarə olmalıdır.

Naxçıvanda özü və yaxın ətrafının at oynatdığı, qanunu ayaqlar altına saldığı, dədə malı kimi milyardları mənimsədiyi Vasif xan həzrətlərini vəzifədən uzaqlaşdırmaq, rüşvət və korrupsiya maniyasının qarşısını almaq üçün, doğrudanmı 30 il gözləməyə, xalqı intizarda saxlamağa əşhədi-ehtiyac var idi? 

Bu gün ən ağır cinayət əməlləri ilə ittiham olunan Ramiz Ənvəroviçin törətdiyi əməllər, topladığı saysız-hesabsız varidat indimi aşkarlandı? Adam onillərdir dövlətin ağzını şimal ayısına tərəf yönəltməkdən tutmuş, altdan-altdan milyardları mənimsəməyə qədər nə bacarmışsa, onu da etmiş. Lakin ta haqqında irəli sürülən ittihamlar işıq üzü görənə qədər toxunulmazlığını qorumuşdur. Nazirlər, komitə sədrləri, icra başçıları vəzifəyə başladığı elə ilk gündən siftəsini eləyib, oturuşduqca, rüşvət və korrupsiya çamuruna girməkdən çəkinmədilər. Yığ ki, yığasan, sağ ki, sağasan prinsipi ilə almadıqları mal, mülk, yığmadıqları para qalmadı. Qəssabxanalardan, marketlərdən, bazarlardan tutmuş restoranlara, mərasim evlərinə, bütün iaşə obyektlərinə, otellərə qədər hamısına əl qoyub, ya şərik oldular, ya da tam ələ keçirdilər. Cəzaları isə çox yüngül. İşdən uzaqlaşdırılıb, yığdıqlarını qorxusuz, hürküsüz, daha rahat formada əritməyə başladılar.

Kim bilir, milli təhlükəsizlik orqanı kimi nüfuzlu bir təşkilatı ucuz alver obyektinə çevirən sabiq MTN şefinin xarici banklarda və elə buralardaca nə qədər milyardaları yatır.

“Gəl səhərim” mahnısını oxuya-oxuya Azərbaycan mədəniyyətinin səhərini qara günə qoyan Polad Bülbüloğlunun, onun davamçısı, indi xarici ölkələrə tur atan Əbülfəs Qarayevin xalqdan oğurladığı pulun sayı-hesabı nə qədər? Hər ay, hər il qiymət artımına start verən taarif şurası bu quldur dəstəsinin çalıb-taladığı sərvətin hesabını gedib, inflyasiyanın qarşısını almaq üçün tövsiyələrini versə, pis olmaz.

Aşkar görülən hər bir yüksək ranqlı görəvli, həm də gizlin fəaliyyət göstərən, azad bazar iqtisadiyyatını çökdürən monopolistdir. Bu arada tutduğu yüksək vəzifəni şəxsi biznesinə xidmət etdirən parlamentin keçmiş spikeri Oktay Əsədovu, Bakı şəhərinin sabiq icra başçısı Hacıbala Abutalıbovu da boş buraxmaq lazım deyil. Onların əldə etdiyi, zəhmətsiz gəlir hesabına xalqdan topladığı paralar xalqa qaytarılmalı, Qarabağda bərpa-quruculuq işlərinə yönəldilməlidir.

Qaçqın və didərgin düşənlər hesabına topdağıtmaz sərvət yığan “qaçqınkom”un sabiq sədri Əli Həsənov da mərəndə gəlməli, onun geninə-boluna dağıtdığı sərvətin böyük hissəsi, ən azından doğulduğu Cəbrayıl rayonun bərpasına sərf olunmalıdır.

Dövlət baba bu cəza tədbirlərini həyata keçirməlidir ki, sonra gələnlərə görg olsun. Olacaqmı, omayacaqmı, bu məslənin başqa tərəfi. Ancaq dövləti vəzifələrə etimad göstərilən istənilən şəxs, səlahiyyət həddini aşmamalı, məsuliyyət hissini itirməməlidir. İtirənlər, yolunu azanlar cəzalanmalı, özü də vaxtında cəzalanmalıdır.