Cinayətə meyilli yeniyetmələr: Problemin kökü haradadır?

Son aylarda yeniyetmələr arasında cinayət hallarının artması ictimai narahatlıq doğuran əsas məsələlərdən birinə çevrilib. Mütəxəssislər bu tendensiyanın dərin sosial, psixoloji və ailəvi səbəblərə söykəndiyini bildirir və problemin qarşısını almaq üçün preventiv tədbirlərin gücləndirilməsinin vacibliyini vurğulayırlar.

Mövzu ilə bağlı psixoloq Fərqanə Mehmanqızı Gununsesi.info-ya açıqlamasında yeniyetmələr arasında artan cinayət meyillərinin kökündə dayanan əsas amillərdən danışıb.

Psixoloqun sözlərinə görə, problemin ilk səbəbi ailədaxili nəzarətin zəifləməsi və valideyn laqeydliyidir:

“Düşünürəm ki, buna bir neçə amil təsir edir. Ailədə nəzarətin zəifliyi, ailə münasibətlərinin pozulması, valideynlərin laqeyd davranışı, eləcə də qohumlar arasında gərgin münasibətlər uşaqların psixoloji durumuna mənfi təsir göstərir və riskli davranışların artmasına yol açır”.

Fərqanə Mehmanqızı qeyd edir ki, bəzi televiziya kanallarında yayımlanan xarici filmlər və seriallar yeniyetmələrdə cinayətkar obrazlara rəğbət formalaşdırır:

“Bu kimi seriallarda cinayətkarlar qəhrəman kimi təqdim olunur. Onlara rəğbət yaradılır ki, bu da yeniyetmələrin şüurunda yanlış qəhrəmanlıq modeli formalaşdırır”.

Psixoloq əlavə edir ki, sosial-iqtisadi çətinliklər və müxtəlif mühitlərdə psixoloji zorakılığa məruz qalmaq da riskli davranışları artıran mühüm faktorlardandır:

“Məktəbdə və ailədə psixoloji zorakılığa məruz qalan uşaqlar intiqam hissi ilə özünü ifadə etmək üçün qeyri-qanuni yollara üz tuturlar. Eyni zamanda özlərini yetkin və güclü göstərmək istəyirlər”.

Fərqanə Mehmanqızı sosial şəbəkələrin yeniyetmələrə təsirinin danılmaz olduğunu vurğulayır:

“İnternet həm müsbət, həm də mənfi təsir gücünə malikdir. Aqressiv məzmunlar, cinayəti təşviq edən paylaşımlar uşaqlarda aqressiyanın artmasına səbəb olur. Bu gün bəzi musiqi trendləri, cinayətkarları simvolizə edən dövmələrin yayılması, ‘vor zakon’ simvollarının populyarlaşması yeniyetmələrə birbaşa təsir göstərir”.

Psixoloqun fikrincə, mühit də önəmli rol oynayır. Emosional olaraq zəif və zorakılıq görmüş uşaqlar neqativ qrupların təsiri altına daha sürətlə düşür:

“Belə uşaqlar tez idarə olunan vəziyyətə keçir, pis qrupların təsiri altında müəyyən davranışları təkrarlamağa başlayırlar”.

Mütəxəssis problemin həlli istiqamətində görülməli olan addımları da açıqlayıb:

“Ailədaxili dəstək artırılmalı, uşaqların psixoloji ehtiyacları öyrənilməli və onların inkişafına diqqət yetirilməlidir. Məktəblərdə psixoloqların fəaliyyəti gücləndirilməli, psixoloji maarifləndirici dərslərə yer verilməlidir”.

O bildirir ki, risk qrupuna aid yeniyetmələrlə xüsusi proqramlar çərçivəsində iş aparılmalıdır:

“Uşaqlar mütəmadi diaqnostika olunmalı, problemli yeniyetmələrlə müxtəlif qurumlar birgə işləməlidir. Belə uşaqlara fərdi proqramlar tətbiq olunarsa, bu dövrü daha sağlam və təhlükəsiz şəkildə keçə bilərlər”.

Psixoloqun sözlərinə görə, problemin həlli yalnız bir qurumun üzərinə düşmür:

“Bu məsələ təhsil müəssisələrinin, hüquq-mühafizə orqanlarının və psixoloji xidmətlərin əməkdaşlığı ilə birgə işlənməlidir. Vaxtında görülən tədbirlər böyük fəsadların qarşısını ala bilər”.

Ayşən Rəhim

Gununsesi.info