Çoxlu sayda alim, sahibkar və ictimai xadim süni superintellektin qadağan edilməsini tələb edir

Bakı, 24 oktyabr, AZƏRTAC

Xarici media yazır ki, 850-dən çox alim, sahibkar və ictimai xadim süni superintellektin (ASI) inkişafının qadağan edilməsinə çağıran açıq məktub imzalayıb. Onlar xəbərdarlıq edirlər ki, avtonom öyrənmə, kodların yenidən yazılması və insan müdaxiləsi olmadan strateji qərarlar qəbul etmə qabiliyyətinə malik sistemlər sivilizasiyanın əməliyyat sistemini poza bilər.

AZƏRTAC xəbər verir ki, məktub süni intellekt etikası ilə bağlı təşəbbüsləri ilə tanınan Gələcək Həyat İnstitutu tərəfindən dərc edilib. İmza atanların arasında Yoşua Bengio, Ceoffri Hinton, Stiv Voznyak, Syuzan Rays və Yuval Nuh Harari var. Məktubda qeyd edilib ki, bəşəriyyət nəticələrini proqnozlaşdıra bilməyəcəyi bir texnologiya yaratmaq riski ilə üzləşir. Harari yazıb: “Əgər biz bu gün insanlara fayda verən nəzarətli süni intellektə diqqət yetirsək, onun potensialını təhlükəsiz şəkildə ortaya çıxara bilərik”.

Lakin, əsas süni intellekt şirkətlərinin – “OpenAI”, “Anthropic”, “Google” və “Microsoft”un rəhbərləri məktubu dəstəkləməkdən çəkiniblər. Bu, süni intellektin inkişafına akademik və korporativ yanaşmalar arasında artan boşluğu vurğulayır.

Alimlər bu cür sistemlərin təhlükəsiz və nəzarət altında yaradılmasının mümkünlüyü barədə elmi konsensus yaranana qədər hər hansı superintellektin inkişafına moratorium qoyulmasını tələb edirlər. Onlar qeyd edirlər ki, süni intellekt məqsədlərini bəşəri dəyərlər ilə uyğunlaşdırmaq üçün mövcud metodlar insan zəkasını üstələyən sistemlər səviyyəsində istifadəyə hazır deyil. “IBM Research” şirkətinə görə, hətta süni intellektin yoxlanılması və idarə olunmasına mövcud yanaşmalar daha inkişaf etmiş modellər üçün "fəlakətli dərəcədə qeyri-kafi" ola bilər.

Analitiklər hesab edirlər ki, süni superintellekt təhlükəsi hələlik birbaşa biznes problemi kimi qəbul edilməməlidir. “Bu, 2025-2028-ci illər üçün əməliyyat riski deyil, əksinə fəlsəfi bir sualdır. Lakin müzakirə artıq prioritetləri dəyişir və getdikcə daha çox şirkət ən ağıllı deyil, xüsusən də maliyyə, tibb və dövlət xidmətlərində ən proqnozlaşdırıla bilən və şəffaf olan süni intellektə güvənir”, -deyə “Greyhound Research” şirkətinin baş direktoru Sançit Vir Qogia qeyd edir.

Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, birtərəfli qadağa öz süni intellekt modellərinə fəal şəkildə investisiya qoyan Çinin mövqeyini gücləndirə bilər. “DeepSeek” və “Alibaba” kimi şirkətlər artıq rəqabətli açıq mənbəli həllər buraxır və ABŞ ilə texnoloji fərqi azaldır. Analitiklər qeyd edirlər: “Qərb bu sahədə yavaşlasa, Çin sürətlənəcək. Bəlkə də bu rəqabətin qalibi ilk dəfə olaraq ASI-ni sürətlə yaradan deyil, onu cilovlamağı öyrənən olacaq”.