Dindaşlarımız da bizdən üz döndərir: biz bu işi bacarmadıq ki, bacarmadıq

İran körfəzi ölkələrindən gələn turistlərin Azərbaycana marağı niyə azalır?

Azərbaycanda turizm transformasiyadan keçir. Bir tərəfdən yeni bazarlar yaranır və imkanlar genişlənir. Digər tərəfdən, əvvəllər turist axınına liderlik edən ölkələrdən bizə daha az turist gəlir.

Dövlət Sərhəd Xidmətinin məlumatına görə, 2025-ci ilin ilk dörd ayında Azərbaycana 735 mindən çox turist və vətəndaşlığı olmayan şəxs səfər edib ki, bu da ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 1,3% çoxdur. Bununla belə, turist axınının strukturunda ciddi dəyişikliklər baş verib. Ərəb turistlərin sayı isə 3,4% azalıb. Bu müddət ərzində ölkəmizə ərəb ölkələrindən 117 min turist gəlib. Bu, turist axınının şaxələndirilməsinin vacibliyini və turizm strategiyasına diqqətli yanaşmanın zəruriliyini təsdiqləyir.

Azərbaycan Milli Məclisinin üzvü, iqtisadçı alim Vüqar Bayramovun dediyinə görə, ilk növbədə, İran körfəzi ölkələrinin vətəndaşları yeni turizm istiqamətlərinə üstünlük verməyə başlayıblar. İkincisi, Azərbaycanda mürəkkəb prosedur qaydaları və turist xidmətlərinin yüksək qiymətləri də öz rolunu oynadı. MDB ölkələrindən turist axını da 9,2% azalıb, Avropa İttifaqından isə cüzi artım olub - 1,8%.

Bayramovun qeyd etdiyi kimi, İran körfəzi və MDB ölkələri Azərbaycana gəlmə turizmi üçün mühüm istiqamətlərdir. Bu bölgələrdən gələn qonaqların sayının azalması ölkəmizin turizm sektoru qarşısında yeni vəzifələr qoyur.

Digər tərəfdən, Azərbaycan yeni bazarlarla qarşılıqlı əlaqəni gücləndirir. İsraildən gələn turistlərin sayı 2,8 dəfə, Tacikistandan gələnlərin sayı 2 dəfə artıb. Çindən gələnlərin sayı da xeyli artıb ki, bu da ilk növbədə ölkələrimiz arasında viza rejiminin ləğvi ilə bağlıdır.

Asiya istiqamətinin lehinə olan arqumentlərdən biri də iqtisadi faydadır: Ümumdünya Turizm Təşkilatının məlumatına görə, 2023-cü ildə çinli turistlər səyahətlərə digərlərindən daha çox pul xərcləyiblər. İkinci yerdə ABŞ vətəndaşları, üçüncü yerdə almanlar, ingilislər və fransızlar gəlir. Yerli ekspertlər hesab edirlər ki, çinlilərin ölkəmizə marağı təkcə turizm sənayesi üçün deyil, həm də ticarət, nəqliyyat, mehmanxana və restoran biznesi üçün aparıcı qüvvəyə çevrilə bilər.

Dayanıqlı İnkişaf Araşdırmaları Mərkəzinin sədri Nəriman Ağayev AYNA.AZ-a açıqlamasında deyib ki, ölkəmizdə əsas problemlərdən biri turizm sektorunda dayanıqlı siyasətin aparılmamasıdır: “Əvvəl bir qərar verilir, sonra əksinə başqa qərar. Bu baxımdan, turizmin inkişafında əla nəticələr əldə etmiş qonşu Türkiyədən öyrənəcəyimiz çox şey var. Bəzi bölgələrdə alman turistlər orada istirahət etməyə üstünlük verirlər, bəzilərində Rusiya və digər ölkələrdəndir. Buna əsaslanaraq, turoperatorlar, otellər, mehmanxanalar və restoranlar tələbata uyğunlaşaraq, əsasən müəyyən ölkələrdən gələn turistlərin marağına səbəb olan məhsullar təklif edirlər. Ona görə ki, bizdə belə turist axını yoxdur”.

Həmsöhbətimiz hesab edir ki, rusiyalı turistlərin Azərbaycana marağına baxmayaraq, onları hələ burda saxlamaq lazımdır: “Rusiya indi öz turizmini uğurla inkişaf etdirir. Biz onların maraq və üstünlüklərinə əsaslanaraq, onlara müraciət edəcək turizm məhsulları hazırlamalıyıq. Eyni şey digər ölkələrə də aiddir: turistlərin ehtiyaclarını öyrənmək və təklifləri onlara uyğunlaşdırmaq lazımdır”.

Çinli turistlərə gəlincə, ekspertin sözlərinə görə, axın o qədər də sabit deyil: “Bir müddət əhəmiyyətli dərəcədə arta bilər, sonra isə kəskin azala bilər. Məsələn, Rusiyada 2020-ci ildə "Rusiya Federasiyasında turizm fəaliyyətinin əsasları haqqında" qanuna bələdçilərin işi ilə bağlı dəyişikliklər edilib və 2025-ci ilin martından onların məcburi sertifikatlaşdırılması tətbiq edilib. İndi yalnız xüsusi akkreditasiyaya malik Rusiya vətəndaşları turbələdçi-tərcüməçi ola bilər. Bundan sonra bəzi Rusiya şəhərlərinə gələn turistlərin sayı azalıb. Onların bazarı başadüşüləndir, lakin tələblərə cavab verən kifayət qədər sayda mütəxəssis hazırlamaq lazımdır”

Ağayev əmindir ki, Azərbaycanda turizmi inkişaf etdirmək üçün istirahətə gələnlərin qalmasını mümkün qədər rahat etmək vacibdir: “Əcnəbilər turistik yerləri ziyarət etmək üçün yerli sakinlərdən qat-qat çox pul ödədikdə, bu, psixoloji əngəl kimi maliyyə yox, maddi maneə yaradır. Unutmaq lazım deyil ki, bəzi təbii obyektlərə çıxışımız məhduddur. Qadağalar əvəzinə, turistik şəraiti yaxşılaşdırmalıyıq”.

“Azərbaycanda turizmin ən populyar sahələrindən biri qastronomik turizmdir. Blogerlər, səyahətçilər və qurmanlar Azərbaycan mətbəxini layiqincə tərifləyirlər. Amma biz digər sahələri daha fəal inkişaf etdirməliyik. Ölkəmizin parlaq təəssüratlar, mehribanlıq, rahatlıq və rəngarənglik məkanı kimi yadda qalması üçün əlimizdən gələni etmək vacibdir. Məsələn, son vaxtlar xeyli sayda ərəb turist istirahət üçün Gürcüstanı seçir. Din ümumiliyi isə onların Azərbaycana səfəri üçün heç də əsas deyil. Daha vacib meyar turizm sənayesinin istirahət edənlərin maraqlarına uyğunlaşma qabiliyyətidir”, - deyə Ağayev fikrini tamamlayıb.