“Domino prinsipi“: Maduronun süqutu İranla bağlı oyun qaydalarını dəyişir“ İsrail mətbuatı

"Venesueladakı ssenari Tehranda da təkrarlana bilərmi?.."

Xarici təzyiq və daxili etirazların birləşməsi Tehranda ciddi narahatlıq yaradıb.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə İsrailin "Maariv" nəşri yazıb.

Nəşr yazır ki, Venesuelada baş verənlər Tehrandakı ayətullalar üçün açıq xəbərdarlıq kimi qiymətləndirilir. ABŞ-ın Venesuelada həyata keçirdiyi hərbi əməliyyat və prezident Nikolas Maduronun ələ keçirilməsi İranda ciddi narahatlıq doğurub. Tehran bu prosesi artıq regional hadisə deyil, öz rejiminə yönəlmiş birbaşa təhlükə kimi görür.

Bu narahatlıq ölkə şəhərlərini bir həftədən çoxdur bürüyən etirazlar fonunda daha da dərinləşib. Karakasdakı rejimin sürətlə çökməsi İranda təhlükəli presedent sayılır. ABŞ prezidenti Donald Trampın "azadlıq tələb edən cəsur İran vətəndaşlarını" dəstəkləyən paylaşımı isə mesajı daha da aydın edib: Venesueladakı ssenari İranda da təkrarlana bilər.

Sevilyadan Qrenadaya qədər uzanan zəncir

Maduro rejiminin süqutu təkcə Venesuelanı deyil, İrana bağlı bütün şəbəkəni, o cümlədən "Hizbullah"ı zəiflədir. Uqo Çaves dövründən Venesuela İran və "Hizbullah" üçün Qərb yarımkürəsində əsas dayaq nöqtəsi olub. Karakas-Tehran xətti üzrə illərlə mövcud olmuş qeyri-rəsmi "hava körpüsü" vasitəsilə sanksiyalardan yan keçməklə kadr və texnologiya daşındığı, əvəzində isə İrana yanacaq və qızıl tədarük edildiyi bildirilir. Venesuela eyni zamanda "Hizbullah" üçün həm təhlükəsiz sığınacaq, həm də maliyyə mənbəyi rolunu oynayıb.

Bu, İsrail üçün nə deməkdir?

İsrail üçün Maduro rejiminin süqutu strateji əhəmiyyət daşıyır. Cənubi Amerikadan gələn maliyyə kanallarının bağlanması artıq ciddi büdcə böhranı yaşayan "Hizbullah"a ağır zərbə vura bilər. Qızıl və neft qaçaqmalçılığı marşrutlarının kəsilməsi isə İranın Suriyada və Yəməndəki müttəfiqlərini maliyyələşdirmək imkanlarını zəiflədəcək. Eyni zamanda Maduro rejiminə aid arxivlərin ABŞ-ın əlinə keçməsi Amerika qitəsində "Hizbullah"ın gizli şəbəkələrinin və diplomatik örtük altında fəaliyyət göstərən İran agentlərinin ifşasına imkan yarada bilər.

Beynəlxalq nəticələr

Karakasdakı vəziyyət Moskva və Pekində də narahatlıq doğurur. Onlar üçün Venesuela ABŞ təsir zonasında mühüm dayaq nöqtəsi idi. Rejimin süqutu milyardlarla dollarlıq investisiyaları risk altına salır. Xüsusilə Çin üçün bu, neft tədarükü qarşılığında verilmiş böyük kreditlərin və enerji təhlükəsizliyinin təhlükə altına düşməsi deməkdir. Kreml və Pekin Venesuela ilə paralel olaraq İranda artan qeyri-sabitliyi ABŞ-ın daha geniş strateji planının tərkib hissəsi kimi qiymətləndirə bilər.

Növbə Tehranındırmı?

İranda davam edən etirazlar fonunda əsas sual "domino prinsipinin" nə qədər sürətlə işləyəcəyidir. Xarici təzyiq və daxili narazılığın birləşməsi ayətulla rejimini təhlükəli vəziyyətə salır. Eyni zamanda İran və "Hizbullah"ın küncə sıxışdırılması daha aqressiv cavab riskini artırır. İsrail və beynəlxalq ictimaiyyət mümkün sərt reaksiyaları artıq real təhlükə kimi nəzərdən keçirir.