Donorluq və orqanların transplantasiyası məsələsinə dövlət tərəfindən ciddi şəkildə nəzarət edilir

"2024-cü il ərzində 300-dən çox müxtəlif orqan transplantasiya əməliyyatları icra olunub. Bunlar arasında böyrək və qaraciyər transplantasiya əməliyyatları üstünlük təşkil edir". Səhiyyə Nazirliyi Orqan Donorluğu və Transplantasiyası üzrə Koordinasiya Mərkəzinin məlumatına görə, ölümündən sonra orqanlarını bağışlamaq üçün xüsusi formanı doldurub qeydiyyatdan keçən şəxslərin sayı keçən illərə nisbətən 3 dəfə artıb. Bu əvvəllər Azərbaycanda qəbul edilməyən bir prosedur olsa da, sonradan Azərbaycan cəmiyyəti də bu proseduru qəbul etməyə başladı.

Hüquqşünas Ramil Süleymanov Bizimyol.info xəbər portalına açıqlamasında bildirib ki, bu da əslində yaxşı bir göstəricidir, ölkədə insanların bir-birinə etimadı var və orqan donorluğu faktiki olaraq, yaxşı bir tendensiyada inkişaf edir.

Ramil Süleymanov / Foto: Bizimyol.info

Hüquqşünasın fikrincə, amma mütləq şəkildə bu məsələ diqqətə alınmalıdır və araşdırmalıdır ki, burada hər hansı 1 pul qarşılığında öz orqanlarını satmaqdan söhbət getməsin, çünki bu da birbaşa cinayət əməli sayılır.

“Qeyd edim ki, donorluq və orqanların transplantasiyası məsələsi “insan orqan və toxumalarının donorluğu və transplantasiya haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanununa əsasən tənzimlənir. Bu qanun 2020-ci ilin 20 oktyabrında imzalanmış, qəbul olunmuşdur. Qanunda qeyd olunur ki, Azərbaycan Respublikasının ərazisində olan tibb müəssisələrində orqan transplantasiya məsələsi icra olunur, həyata keçirilir. Yəni hər kəs o, cümlədən əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər də donor ola bilər. Qeyd edim ki, bu qanunun təsir dairəsinə meyitlər də düşür. Meyitlərdən hər hansı bir orqanların götürülməsi onların yaxın qohumlarının münasibəti əsasında həyata keçirilir və mütləq şəkildə meyit donorların anonimliyi qorunmalıdır.

Dövlətin burada əsas vəzifəsi odur ki, dövlət orqan transplantasiyası və ya orqan donorluğu icra edən, bu əməliyyatların icrasını edən tibb müəssisələrinə, özəl tibb müəssisələrinə lisenziya verir və onların fəaliyyətinə nəzarət edir, mütəmadi monitorinqini aparır”-deyə Ramil Süleymanov qeyd edib.

Hüquqşünas əlavə edib ki, qanuna görə donor orqanların və toxumaların siyahısı da qeyd olunur: “Mütləq şəkildə donorluq aparan, transplantasiya əməliyyatlarının icrası zamanı mütləq şəkildə və həkim transplantoloqun vəzifələrinə də fikir vermək lazımdır. Həkimin bunula bağlı təcrübəsi olmalıdır. Onlar bu işi icra etmək üçün səlahiyyətli olmalıdır. Mütləq şəkildə bununla bağlı öncədən məlumatlandırmalıdır”.

Ramil Süleymanov vurğulayıb ki, əgər hər hansı bir şəkildə, hansısa orqanların alqı-satqısından söhbət gedərsə, bu barədə mütləq şəkildə hüquq mühafizə orqanlarına da məlumat vermək öhdəliyi həm transplantoloqların, həm də zərərçəkmiş şəxslərin üzərində olan bir vəzifədir: “Burada transplantoloqların mütləq vəzifəsi ondan ibarətdir ki, onlara təqdim olunmuş orqanlıların mənşəyini bilməlidir. Həmin orqanların kim tərəfindən, nə cür təqdim olunmasının müvafiq qeydiyyatı aparılmalıdır”.

Hüquqşünas qeyd edib ki, ölkədə donor bankı formalaşır: “Belə ki artıq öz orqanlarını vermək istəyən şəxslər həmin o donor bankına müraciət etməklə, öz orqanlarının bağışlanmasını həyata keçirə bilərlər. Burada da eyni zamanda əsas monitorinq və yoxlama ondan ibarətdir ki, dövlət sonradan hər hansı  sövdələşmələri vaxtında müəyyən edə bilsin”.

İradə Cəlil, Bizimyol.info