Dövlət Departamentinin keçmiş əməkdaşı: USAİD gizli əməliyyatları koordinasiya edir

“USAİD yardım təşkilatı deyil, Dövlət Departamenti tərəfindən müxtəlif ölkələrdə gizli əməliyyatları koordinasiya etmək üçün mərkəz olaraq yaradılıb”.
Sensasiya hesab olunacaq bu açıqlamanı ABŞ Dövlət Departamentinin keçmiş əməkdaşı, İnternat Azadlıqları Fondunun təsisçisi Mayk Benz Co Roqanın podkastında çıxışı zamanı verib.
Benz ABŞ dövlət katibinin beynəlxalq kommunikasiyalar və informasiya siyasəti üzrə köməkçisinin müavini olub. 2020-ci ildə Dövlət Departamentindəki işindən ayrılan Benz İnternat Azadlıqları Fondunu təsis edib. Onun ABŞ Beynəlxalq İnkişaf Agentliyi (USAID) haqda dedikləri rezonans doğuracaq açıqlamalardır.

“USAİD-in heç bir köməyi yoxdur, bu yardım təşkilatı deyil. Bu, ABŞ Beynəlxalq İnkişaf Agentliyi adlandırılsa da, təşkilatın inkişaf etdirdiyi şey Dövlət Departamentinin xarici ölkələrdə təsirini artırmaq üçün qurduğu şəbəkədir. USAİD müxtəlif ölkələrdə gizli əməliyyatları koordinasiya etmək üçün mərkəz kimi yaradııb. Onun 50 milyard dollarlıq büdcəsi var ki, bu da CİA və Dövlət Departamentindən böyükdür. Bu, Pentaqona, Dövlət Departamentinə və kəşfiyyata kömək edən universal bir vasitədir”, - M.Benz bildirib.
USAİD-in əsas missiyasının ABŞ-a bağlı şəbəkələrin qurulması, Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin istifadə edə biləcəyi agentlərin tapılması və Vaşinqtonun xarici siyasətdə təsir rıçaqlarının əldə edilməsi haqda kifayət qədər faktlar var. Lakin Dövlət Departamentinin keçmiş əməkdaşı M.Benzin bu açıqlaması həmin faktları təkzibolunmaz mərhələyə yüksəldir.
USAİD-in yaradıldığı gündən etibarən ABŞ Mərkəxi Kəşfiyyat İdarəsinə qeyri-rəsmi qanadı kimi fəaliyyət göstərib. 1957-ci ildə ABŞ xarici ölkələrdə polis qüvvələrinin formalaşdırılması işini həyata keçirən İctimai Təhlükəsizlik İdarəsini (OPS) yaratdı. Ameriaklı jurnalist Eva Golinger “CİA USAİD-dən kamuflyaj kimi istifadə edir” başlıqlı məqaləsində Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin məxfi sənədlərinə istinadən yazır ki, OPS USAİD-in filialı kimi fəaliyyət göstərirdi və əsas məqsəd casus şəbəkəsinin qurulması olub. Hədəf coğrafiyası isə Latın Amerikası, Asiya və Yaxın Şərq idi. ABŞ Konqresi 1974-cü ildə OPS-nin fəaliyyətini dayandırdı. Lakin USAİD-in CİA-nın qolu kimi fəaliyyəti günümüzdə də davam edir. Bu təşkilatın CİA-nın planlarında iştirakına dair çoxsaylı məlumatlar var.
- Vyetnam müharibəsi zamanı CİA ilə birlikdə həyata keçirilən qanlı Feniks əməliyyatı;
- Kuba, Venesuela, Haiti, Uruqvay və digər ölkələrdə çevriliş cəhdləri;
- Afrika ölkələrində hakimiyyət dəyişikliklərinin həyata keçirilməsi;
- 2003-cü ildə Gürcüstanda “qızılgül inqilabı”;
- 2004-cü ildə Ukraynada “narıncı inqilab”;
- 2005-ci ildə Qırğızıstanda “zambaq inqilabı” və s;
- 2013-cü ildə Ukraynada “Maydan” hadisələri;
- 2018-ci ildə Ermənistanda hakimiyyət dəyişikliyi;
- Hazırda Gürcüstanda baş verən hadisələr və s;
ABŞ kəşfiyyatı bu və bunun kimi çevriliş planlarının maliyyəsini və təşkilini məhz USAİD üzərindən həyata keçirib. ABŞ-ın çevriliş planlarına dair bir neçə kitabın müəllifi olan kanadalı jurnalist Jan-Gay Allard yazırdı ki, USAİD-in çirkin işinin ən bariz nümunələrindən biri Uruqvaydır: “USAİD Uruqvayda sol hərəkatının məhv edilməsi üçün polis qüvvələri hazırlayır və onlara işgəncə metodları öyrədirdi”.
Eva Golinger isə yazır ki, USAİD fəaliyyət göstərdiyi ölkələrdə özəl təşkilatlar, incəsənət sektoru, dini təşkilatlar, dövlət orqanları, ümumilikdə bütün sahələr üzrə şəbəkələşmə qurur və lazım olanda ABŞ-ın çevriliş planlarını dəstəkləyir: “Əgər əvəllər CİA USAİD-dən yanlız cəbhə kimi istifadə edirdisə və agentliyin əməkdaşları gerçəklərdən məlumatsız idilərsə, bu gün artıq hər şey ortadadır. USAİD-in “nizəsi” Vaşinqtona “düşmən” hesab olunan hərəkat və ya dövlətlərə qarşı yönəlib. USAİD artıq rəsmi olaraq hərbi agentliyə çevrilib”.
Bu faktlar fonunda M.Benzin açıqlaması USAİD-in gerçək missiyası ilə bağlı hər şeyin bir daha təsdiq edilməsidir.
Azərbaycanda ABŞ-a bağlı təsir agentləri və şəbəkənin formalaşdırılması, küçə inqilabi cəhdləri, ölkəmizə qarşı daxildə və xaricdə aparılan kampaniyaların təşkilində USAİD əsas maliyyəçi və koordinasiya edən təşkilat rolunu oynayıb. 2003-cü il hadisələri, 2013-cü ildə ABŞ Milli Demokratiya İnstitutunun (MDİ/NDİ) Bakıda “facebook inqilabı” adlandırılan qarşıdurmanın yaradılması kimi cəhdlərin koordinatoru rolunu da məhz bu təşkilat həyata keçirib.
Bu cəhdlər baş tutmadıqdan sonra USAİD 2014-cü ildən etibarən Azərbaycanda ABŞ-a bağlı şəbəkənin genişləndirilməsinə start verib. Şəbəkəyə siyasi partiyalar, media və vətəndaş cəmiyyəti sektorundan seçilmiş nümayəndələr daxil edilib. Təşkilat qrant layihələrində də qeyri-şəffaflığa yol verərək, əsas üstünlüyü öz şəbəkəsinə daxil olan media və QHT-lərə verirdi. Media və QHT-lərə ayrılan qrantlar siyasi partiyaların qeyri-qanuni maliyyələşməsi üçün də nəzərdə tutulurdu. Azərbaycanda xarici qrantlarla bağlı qanun sərtləşdirildikdən sonra USAİD yaratdığı şəbəkə və təsir agentlərinin maliyyələşməsini Gürcüstan üzərindən təmin etməyə başladı. Vəsait Gürcüstanda bank hesablarına köçürülür, daha sonra orada nağdlaşdırılaraq, sərhəddən qeyri-qanuni şəkildə ölkəyə gətirilirdi. 2017-ci ildə AXCP rəhbərliyinin qeyri-qanuni fəaliyyətinin aşkar edilməsi USAİD-in gizli əməliyyatına vurulan ilk zərbə oldu. Bundan sonra USAİD Azərbaycandakı şəbəkəsini “nowar”çılar, feministlər və LGBT-çilər hesabına genişləndirmək addımları atdı. Bu ilin əvvəlində ortaya çıxan “qrant qaçaqmalçılığı” ilə bağlı faktlar USAİD-in Azərbaycanla bağlı bütün gizli əməliyyatlarını ifşa etdi, eyni zamanda, ABŞ-a bağlı şəbəkə böyük ölçüdə neytrallaşdırıldı.
Dövlət Departamentinin keçmiş əməkdaşı M.Benzin USAİD-lə bağlı açıqladığı faktlar Azərbaycanın bu təşkilatın fəaliyyətinə qarşı atdığı addımlarda və xarici ölkə kəşfiyyatına bağlı şəbəkəni sıradan çıxarmaqda nə qədər haqlı olduğunu bir daha göstərir.
Asif Nərimanlı