Dünya nizamında etibarlı aktor: Azərbaycanın balans və realpolitika strategiyası

Müasir dövrdə beynəlxalq münasibətlər sistemində müşahidə olunan gərginliklər və geosiyasi dəyişikliklər dünya nizamının yenidən formalaşması zərurətini gündəmə gətirir.

Bu kontekstdə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin yanvar ayında yerli televiziya kanallarına verdiyi müsahibədə səsləndirdiyi fikirlər xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Dövlət başçısı vurğulayıb ki, İkinci Dünya müharibəsindən sonra yaranmış köhnə beynəlxalq sistem artıq öz funksionallığını və effektivliyini itirib, yeni dünya nizamının formalaşması isə artıq qaçılmaz reallığa çevrilib. Bu prosesin sadəcə müşahidəçisi olmaq əvəzinə, Azərbaycan onun fəal iştirakçısına çevrilməli, xüsusilə Cənubi Qafqazda aparıcı dövlət statusunu nəzərə alaraq, bu yeni nizamın qurulmasında ədalət prinsipinə əsaslanan mövqe nümayiş etdirməlidir.

Bu məsələlərin aktuallığı aprelin 9-da ADA Universitetində Prezident İlham Əliyevin iştirakı ilə keçirilən və "Yeni dünya nizamına doğru" mövzusuna həsr olunan beynəlxalq forumda bir daha ön plana çəkildi. Forumda səsləndirilən fikirlər, Azərbaycanın yürütdüyü balanslaşdırılmış xarici siyasətin müasir dövrün çağırışlarına cavab verməkdə necə mühüm rol oynadığını nümayiş etdirdi. Eyni zamanda, Prezidentin bu platformada etdiyi çıxışlar bir daha sübut etdi ki, Azərbaycan təkcə regionda deyil, qlobal miqyasda da ədalətli, hüquqa əsaslanan və əməkdaşlığa açıq bir sistemin tərəfdarı kimi çıxış edir.

Mövzu ilə bağlı Bakıvaxtı.az-a açıqlama verən Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə bildirib ki, Prezidentin çıxışında Türk Dövlətləri Təşkilatına dair mesajlar sırf etnik və mədəni bağlılıqlar çərçivəsində deyil, həm də realpolitika kontekstində dəyərləndirilməlidir:

“Bizi tarix, etnik köklər birləşdirir” fikri sadəcə kimlik məsələsi deyil – bu, həm də iqtisadi, nəqliyyat və enerji layihələrində ortaq maraqların birləşdirilməsi zərurətindən doğur. Azərbaycan üçün türk dövlətləri ilə inteqrasiya həm regional təhlükəsizlik, həm də Avrasiya geosiyasətində balans siyasəti üçün vacibdir".

Onun sözlərinə görə, Azərbaycanın pandemiya dövründə Qlobal Cənub ölkələrinə göstərdiyi yardım və Qoşulmama Hərəkatına sədrliyi ölkəmizin diplomatik manevr imkanlarını artırdı. Həmsöhbətimiz qeyd edib ki, İlham Əliyevin “Bir yaxşı hekayətə imza atdıq” sözləri təkcə sentimental qiymətləndirmə deyil, həm də Azərbaycanın beynəlxalq etimad kapitalının artmasına işarədir. Qlobal Cənub ilə əlaqələr vasitəsilə Azərbaycan nəinki geosiyasi balans yaradır, həm də Qərbin təzyiqlərinə alternativ diplomatik platformalar formalaşdırır.

Vüqar Rəhimzadə: Bütün bu məqamlar göstərir ki, Azərbaycan artıq sadəcə regional oyunçu deyil

Millət vəkili əlavə edib ki, Sülh prosesi ilə bağlı Prezident Əliyevin irəli sürdüyü iki əsas şərt – Ermənistan Konstitusiyasının düzəlişi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün tanınması Azərbaycanın kompromisə hazır, lakin prinsipsiz güzəştlərə getməyəcəyini göstərir. “Bu o demək deyil ki, Ermənistanla dərhal dost olacağıq” deməklə Prezident mümkün etimadın illərlə qurulmalı olduğunu vurğulayır. Bu da real və uzunmüddətli sülhə yönələn strateji baxışdır:

"Bütün bu məqamlar göstərir ki, Azərbaycan artıq sadəcə regional oyunçu deyil – o, dəyişən qlobal düzəndə fəal, bəzən isə iddialı mövqelər sərgiləyən ölkəyə çevrilib. İlham Əliyevin forumdakı çıxışı isə bir daha sübut etdi ki, Azərbaycanın xarici siyasəti daha çox milli maraqlar və qlobal reallıqlar üzərində qurulur. Bu, kompromisə açıq, lakin prinsipial; inteqrasiyaya meyilli, lakin müstəqil; qlobal proseslərə qoşulan, lakin yönəldilməyən bir Azərbaycan modelidir",- V.Rəhimzadə fikrini belə yekunlaşdırıb.

Əli Hüseynov