Dünyanın ən böyük enerji mənbələri

Müəllif: Gülnar Əhmədli, Banco.az

Rekord səviyyədə bərpa olunan enerji istifadəsinə baxmayaraq, 2025-ci ildə dünya üzrə elektrik enerjisinin əsas hissəsi hələ də qalıq yanacaqlardan istehsal olunub.

Banco.az xəbər verir ki, təkcə kömür dünya elektrik istehsalının təxminən üçdə birini təşkil edir. Təbii qaz isə ikinci ən böyük mənbə olaraq qalır və bu, qalıq yanacaqların qlobal enerji sistemində hələ də nə qədər böyük paya sahib olduğunu göstərir.

Bununla yanaşı, günəş və külək enerjisi sürətlə inkişaf etməyə davam edir və artıq istehsal həcmi baxımından nüvə enerjisi ilə rəqabət aparır. 

Kömür hələ də qlobal enerji istehsalında liderdir. Kömür dünya üzrə elektrik enerjisi istehsalının təxminən 33%-ni təmin edir. Bunun əsas səbəblərindən biri onun bir çox ölkələrdə nisbətən ucuz və əlçatan enerji mənbəyi olmasıdır. Xüsusilə Çin və Hindistan kimi sürətlə sənayeləşən Asiya ölkələri artan enerji tələbatını qarşılamaq üçün kömürdən geniş istifadə etməyə davam edir.

Kömür — 32.97% Təbii qaz — 21.77% Hidroenerji — 14.00% Nüvə enerjisi — 8.85% Günəş enerjisi — 8.70% Külək enerjisi — 8.50% Digər qalıq yanacaqlar — 2.65% Digər bərpa olunan mənbələr — 2.50%

Təbii qaz təxminən 22%-lik payla ikinci ən böyük enerji mənbəyidir. Qazla işləyən elektrik stansiyaları bərpa olunan enerji sistemləri üçün çevik ehtiyat rolunu oynayır, çünki onların istehsal gücünü qısa müddətdə artırmaq və ya azaltmaq mümkündür.

Ümumilikdə isə qalıq yanacaqlar hələ də dünya elektrik enerjisi istehsalının təxminən 57%-ni təşkil edir.

Günəş və külək enerjisi sürətlə böyüyür

Hazırda günəş və külək enerjisinin qlobal elektrik istehsalındakı payı demək olar ki, eynidir və hər biri ümumi istehsalın təxminən 8–9%-ni təmin edir.

Xüsusilə günəş enerjisi son on ildə böyük inkişaf göstərib. Buna səbəb günəş panellərinin qiymətinin azalması və Çin, Avropa ilə ABŞ-da iri həcmli layihələrin həyata keçirilməsidir.

Külək enerjisi də, xüsusilə Avropa və Asiyada həyata keçirilən dəniz külək layihələri hesabına sürətlə genişlənib. Bu gün günəş və külək enerjisi birlikdə qlobal miqyasda həm nüvə, həm də hidroenerjidən daha çox elektrik istehsal edir.

Hidro və nüvə enerjisi mühüm aşağı karbon mənbələri olaraq qalır

Hidroenerji hazırda dünyanın ən böyük aşağı karbonlu elektrik mənbəyidir və qlobal istehsalın 14%-ni təşkil edir. Bir çox ölkə sabit enerji təminatı üçün hidroelektrik stansiyalarından istifadə edir. Bu stansiyalar günəş və külək kimi fasiləli enerji mənbələrini balanslaşdırmaq baxımından da mühüm rol oynayır.

Nüvə enerjisi isə dünya elektrik istehsalının təxminən 9%-ni təmin edir. Son illərdə nüvə enerjisinin artım tempi daha zəif olsa da, bir sıra ölkələr yeni nəsil reaktorlara investisiya yatırır və mövcud nüvə stansiyalarının istismar müddətini uzadır.

Bizi sosial şəbəkələrdən izləyin!!