Dünyanın gələcək taleyini həll edəcək Ukrayna labirinti ŞƏRH

“Dünyanın taleyi Ukraynada həll olunur. Çünki, bu müharibədə yalnız müasir silahlar deyil, demokratiya dəyərləri, beynəlxalq hüquq, insan haqları nəzəriyyəsi sınağa çəkilir. Görünən odur ki, Qərb bu sınaqdan üzüağ çıxa bilməyəcək. Hər nə qədər ABŞ tərəfindən hazırlanmış sənəd “sülh planı” adlandırılsa da, planın Ukrayna xalqına dumanlı gələcək vəd etdiyi sənədin təxmini maddələrindən aydın hiss olunur”.

Bunu Ölkə.az-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Əlibala Məhərrəmzadə deyib.

Onun sözlərinə görə, reallıq odur ki, 4 ildən çox davam edən müharibədən ABŞ, Avropa və Rusiya uduzan tərəf kimi ayrılmaq istəmir, istəmədikləri üçün də Ukraynanı “qurban” seçiblər. “Populizmdən uzaqlaşaraq deyək ki, bu gün Ukrayna ətrafında həqiqətən də presedentsiz oyunlar gedir. Co Bayden dönəmində hətta Rusiyanın tezliklə kapitulyasiya edəcəyini düşünən Qərb hazırda Volodimir Zelenskini Ukrayna xalqı üçün ağır nəticələr verə biləcək sülh sazişini imzalamağa təhrik edir. Ukrayna prezidentinin “sülh planı”na ilk reaksiyasından da aydın olur ki, masa üzərinə tək müstəqil respublikanın taleyi yox, həm də bu ölkəyə uzun illər dəstək duran, Zelenskiyə isə “müqavimətin simvolu” etiketini yapışdıran Qərb dəyərləri qoyulub”, - o vurğulayıb.

Deputat əlavə edib ki, Ağ Evdə hazırlanan sənəd istər Kiyevdə, istərsə də Avropa paytaxtlarında ciddi rezonans doğurduğundan amerikalılar “kritik qərar” anını bir qədər ertələdilər: “İndi Ağ Ev tərəfindən Kiyevə nisbətən yumşaldılmış “sülh planı”nın təqdim edildiyi haqda danışılır. Lakin planın avropalı müttəfiqlərdən gizli saxlanılması “Qoca qitə”də təşviş yaradır və təbii olaraq, Avropa liderləri bu yanaşmanı ABŞ-nin Ukraynanın taleyini təkbaşına həll etmək qərarına gəldiyi kimi dəyərləndirirlər. 

Doğrudur, kimsə Zelenskinin ərazi itirilməsi ilə şərtlənən sazişə imza atacağını düşünmür. Ukrayna konstitusiyasının rədd etdiyi sərhədlərin dəyişdirilməsi məsələsinə xalqın referendumda “hə” deyəcəyini proqnozlaşdıran da yoxdur”. 

O həmçinin əlavə edib ki, şərtlər Kiyev üçün çox ağırdır: “Çıxılmaz duruma düşən Zelenski artıq bəzi kompromatlarla da üz-üzə qalır. Ukrayna prezidenti ofisinin rəhbəri Andrey Yermakın istefa verməsini çoxları Zelenski komandasının parçalandığı kimi dəyərləndirir. Yermakın yola salınmasının ABŞ-nin tələblərindən biri olduğunu da deyirlər. Hazırda Kiyev adından danışıqlar prosesinə rəhbərlik etmək milli təhlükəsizlik şurasının katibi Rüstəm Umerova tapşırılıb. ABŞ-nin Florida ştatında keçirilən danışıqların sonunda Vaşinqtonun Ukraynanın “suveren, müstəqil və inkişaf edən dövlət” kimi qalacağına təminat verdiyi vurğulansa da, 2 strateji məsələ - ərazilərin gələcək statusu və Ukraynaya veriləcək təhlükəsizlik zəmanətləri məsələlərində hələ də qəti fikir yoxdur. Stiven Uitkoff Moskvada Putinlə görüşdə şübhəsiz, Mayami dialoqunun detallarına toxunacaq, ancaq görüşdən Kiyevin tələblərinə adekvat qərarın çıxacağını gözləməyə dəyməz.

Bu isə vəziyyəti daha da proqnozlaşdırılmayan edir. Təbii ki, Ukrayna üçün... Çünki artıq nə ABŞ, nə də Avropa Ukraynaya böyük məbləğdə hərbi və maliyyə yardımları ayırmağa maraq göstərmir. Başqa sözlə desək, 300 milyard dollara çatan dəstək proqramları bundan sonra dayandırıla bilər. Üstəlik, orduda ciddi problemlərin və hərbi taktiki səhvlərin müşahidə olunması Kiyevi kompromisə vadar edəcək mühüm arqument sayılır. Müharibənin bu qədər uzanması insanlarda ciddi yorğunluq yaradıb ki, nəticədə, “biz qalib gəlməliyik” yox, “biz sakit, sülh şəraitində yaşamaq istəyirik” tezisi ön plana çıxır. Ukraynanın iqtisadi xaos içində olması da Zelenskiyə Tramp və Putunlə “bazarlıq etmək” imkanı vermir. Bu yaxınlarda üzə çıxan rüsvayçı korrupsiya qalmaqalı isə ukraynalıların şəffaf mübarizəsinə ağır kölgə salır. Korrupsiya məsələsinə prezident Zelenskinin də adının bulaşması Kiyevin iddialı mövqeyinə ciddi zərbələr vurur. 

Hər kəs Ukraynanın indiki duruma düşməsində prezident Zelenskinin günah payının çox olduğunu düşünür. Yəni Ukraynaya biçilən gələcək Zelenskinin lider xüsusiyyətlərinə malik olmadığı ilə birbaşa bağlıdır. Onun xalqın maraqlarını qoruya bilmədiyi açıq mətnlə deyilir, Ukrayna iqtisadiyyatının yüz illərə söykənən sağalmaz yaralar aldığı, şəhər və kəndlərin viran qoyulduğu, sadə ukraynalıların Avropa və digər bölgələrdə səfil həyatı yaşadığı prezidentin zəifliyi və qlobal siyasətçi imicinə sahib olmadığı ilə əlaqələndirilir. Nəticədə, böyük tarixi, ənənələri, mübariz keçmişi olan bir xalqın taleyi sual altına düşüb. Ukrayna böhranı və bu böhran ətrafında qlobal güclərin öz ambisiyalarına önəm verməsi tezliklə “kritik sədd”in Ukrayna ərazisini aşacağından və münaqişənin qloballaşacağından xəbər verir. Ötən həftə Türkiyədə səfərdə olan Roma Papası XIV Leonun dedikləri isə hər kəs üçün həyacan siqnalı olmalıdır: “Biz sürətlə 3-cü dünya müharibəsinə doğru gedirik”. Xilas variantı sağlam düşüncəli qüvvələrin əlindədir. Onların sayı isə o qədər də çox deyil”. 

Mürtəza