Dünyanın hər yeddi ölkəsindən birində qadınlar hakimiyyətdədir

Bakı, 12 mart, AZƏRTAC

Qlobal miqyasda qadınlar siyasi liderlikdə çox az təmsil olunurlar. Əsas qərarlar hələ də kişilər tərəfindən qəbul edilir.

AZƏRTAC BMT-nin məlumatlarına istinadla xəbər verir ki, 2026-cı ildə yalnız 28 ölkədə qadın dövlət və ya hökumət başçısı olacaq, 101 ölkədə isə heç vaxt qadın lider olmayıb.

Parlamentlərarası İttifaq və “BMT Qadınları” təşkilatı tərəfindən aparılan araşdırmada toplanan yeni qlobal məlumatlar, xüsusən də icra hakimiyyətində qadınların təmsilçiliyində durğunluğu və bəzi hallarda geriləməni ortaya qoyur.

Qlobal miqyasda qadınlar nazir vəzifələrinin yalnız 22,4%-ni tutur ki, bu da 2024-cü ildə olduğundan azdır və illərlə davam edən tədrici irəliləyişdən sonra geriləməni göstərir. On dörd ölkə hökumətdə gender bərabərliyinə nail olub, səkkiz ölkədə isə hələ də bir qadın nazir yoxdur.

Eyni zamanda, qadınlar parlament yerlərinin 27,5%-ni tutur ki, bu da 2025-ci ildəki 27,2%-lik göstəricidən bir qədər yüksəkdir. Amma qadınlar parlament rəhbərliyində də mövqelərini itirirlər: 2026-cı ilin yanvar ayına olan məlumata görə, dünyada 54 qadın spiker (19,9%) var idi ki, bu da əvvəlki ilə nisbətən təxminən dörd bal azdır.

Qadın siyasətçilər internetdə və oflayn olaraq artan düşmənçilik və təhdidlərlə üzləşirlər. Qadın parlament üzvlərinin 76%-i (kişilərin 68%-i ilə müqayisədə) təhdidlər aldıqlarını bildirirlər ki, bu da onları siyasətdə iştirak etməkdən çəkindirir.

Rəhbər vəzifələrə çatdıqdan sonra belə, qadınlar tez-tez özlərini “ənənəvi” sosial sektorlarda cəmləşmiş hiss edirlər: onlar gender bərabərliyi ilə məşğul olan nazirliklərin 90%-nə və ailə və uşaq məsələləri ilə məşğul olan nazirliklərin 73%-nə rəhbərlik edirlər. Kişilər müdafiə, daxili işlər, ədliyyə, iqtisadiyyat, idarəetmə, səhiyyə və təhsil nazirliklərində demək olar ki, tamamilə üstün mövqeləri tururlar.

“BMT Qadınları” təşkilatının icraçı direktoru Sima Bahus bununla bağlı bildirib: “Qlobal qeyri-sabitliyin artması, münaqişələrin kəskinləşməsi və qadın hüquqlarının pozulması fonunda qadınların siyasi liderlikdən kənarlaşdırılması cəmiyyətlərin mövcud çağırışlara cavab vermək qabiliyyətini zəiflədir. Qadınlar liderlikdə iştirak etdikdə, ölkələr daha da sabitləşir, qərarlar daha təsirli olur və cəmiyyətlər daha davamlı olur”.

Parlamentlərarası İttifaqın baş katibi Martin Çunqonq qeyd edib ki, kvotalar və siyasi iradə dəyişiklikləri sürətləndirmək üçün əsas vasitələr olaraq qalır, lakin kişilər və qadınlar siyasi mədəniyyəti dəyişdirmək və stereotipləri dağıtmaq üçün birlikdə çalışmalıdırlar.

Tədrici irəliləyişlərə baxmayaraq, dünya üzrə qadınlar siyasi iştiraklarını genişləndirməyə davam edirlər. Struktur maneələrin - ayrı-seçkilik qanunlarının, siyasətdə qadınlara qarşı zorakılığın, resurslara qeyri-bərabər çıxışın aradan qaldırılması və mənfi sosial normaların dəyişdirilməsi bərabər siyasi liderliyə nail olmaq üçün çox vacib olacaq.