“Əgər dövlət mənzillər inşa edirsə, onların satışını həyata keçirən ayrıca bir dövlət qurumu yaradılmalıdır”

Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyi (MİDA) növbəti güzəştli mənzil satışını həyata keçirib. “Qafqazinfo” xəbər verir ki, satış Hövsan Yaşayış Kompleksinin birinci mərhələsi, Hövsan Yaşayış Kompleksinin ikinci mərhələsi, Sumqayıt Yaşayış Kompleksi, Lənkəran Yaşayış Kompleksi, Binəqədi Yaşayış Kompleksi, Şirvan Yaşayış Kompleksi və Yevlax Yaşayış Kompleksindəki mənzillər üzrə baş tutub. Prosesdə ümumilikdə 627 mənzilin satışı nəzərdə tutulub.

Qeyd edək ki, MİDA mənzillərinin qanunsuz satışını təşkil edən 12 nəfər saxlanılıb. Bu barədə Daxili İşlər Nazirliyi (DİN) Mətbuat xidməti məlumat yayıb. Məlumata görə, Bakı şəhərində MİDA yaşayış mənzillərinin sosial şəbəkələrdə qanunsuz satışını və kirayəyə verilməsini təşkil edən şəxslər müəyyən olunublar. Polis əməkdaşları tərəfindən aparılan araşdırmalarla müəyyən edilib ki, 12 nəfər dövlət tərəfindən güzəştli şərtlərlə ayrılmış mənzillərin sosial şəbəkələr və onlayn platformalar vasitəsilə qanunsuz satışı, eləcə də kirayə reklamını aparıblar. Fakt üzrə həmin şəxslər barəsində məsuliyyət tədbirləri görülür.

MİDA-da belə halların təkrar olunması və ictimai nəzarətin zəif təşkil olunması fonunda bu tip satışlarda şəffaflıq və ədalət prinsipinin qorunması üçün hansı əlavə mexanizmlər tətbiq olunmalıdır?

Məsələ ilə bağlı Bizimyol.info xəbər portalına vəkil Mehman Muradlı bildirib ki, hazırda Ağır Cinayətlər Məhkəməsində bu məsələ ilə bağlı 9 nəfər təqsirləndirilən şəxs var: “Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyi (MİDA) tərəfindən inşa edilən və satışa çıxarılan mənzillərlə bağlı narazılıq halları ilk dəfə deyil. Bundan əvvəl də bu cür hallar yaşanıb və bir çoxunun hüquq-mühafizə orqanlarında araşdırmaları, məhkəmə prosesləri davam edir. Guya mənzil satışları ilə məşğul olan bəzi şirkətlər var idi ki, onların əksəriyyəti hazırda məhkəmə qarşısındadır. Hazırda Ağır Cinayətlər Məhkəməsində 9 nəfər təqsirləndirilən şəxs var və onların başqa epizodlar üzrə də digər hakimlərin icraatında işləri mövcuddur.

Belə hallar təkrarlandıqca, müxtəlif məqamlar ortaya çıxır. Əvvəlki proseslərdə bəzi şəxslərin vasitəçilər yolu ilə elektron sistemə müdaxiləsi qeydə alınmışdı. MİDA-nın mənzil satış sistemi saniyələr içində qərar verməyi tələb edir - təxminən 4-5 saniyə ərzində vətəndaş sistemə daxil olub mənzili seçməli və təsdiqləməlidir. Bu qədər qısa vaxt çərçivəsində qərar vermək ciddi texniki bacarıq və hazırlıq tələb edir. Yəni burada sən saniyələr içində mənzili seçib təsdiqlədikdən sonra sistem səni qalib elan edir və mənzilin sahibi kimi qeydə alır. Bu prosesin şəffaflığını təmin etməyin mümkün yollarından biri ictimai nəzarətdir. Əgər mənzilləri alan şəxslərin adları, peşələri və hansı sahədə çalışdıqları açıqlansa, cəmiyyətdə bir inam formalaşa bilər ki, həqiqətən də adi vətəndaş bu mənzillərə sahib ola bilər. Amma təəssüf ki, çox vaxt məlum olur ki, bu proseslərdə dövlət qurumlarında çalışan bəzi şəxslərin də iştirakı olub. Digər tərəfdən, MİDA-nın tikdiyi binalarla bağlı alqı-satqı fəaliyyəti göstərən bəzi şirkətlər var ki, onlar vətəndaşlara bu mənzilləri satacaqlarını vəd edirlər. Həmin şirkətlərin əməkdaşları binalara sərbəst daxil ola bilirlər, mənzilləri nümayiş etdirirlər və bəzən özlərini MİDA-nın əməkdaşı kimi təqdim edirlər. Bu da vətəndaşlarda inam yaradır və nəticədə həmin şəxslər cinayətkar əməllərini rahatlıqla həyata keçirirlər. Onlar konkret mənzilləri, mərtəbəsini, otaq sayını, kvadrat metrajını göstərərək vəd verirlər və bu prosesi çox rahat şəkildə həyata keçirə bilirlər. Bu halların qarşısını almaq üçün ciddi nəzarət və ictimai açıqlıq vacibdir.

Yenə qeyd etmək istəyirəm ki, MİDA mənzil tikintisinə başladığı vaxtdan bu problemlər tədricən artmaqdadır. Əvvəlki illərlə müqayisədə cinayətkar qrupların sayı azalmaqdansa, əksinə, artır. Məsələn, əvvəllər bu işlərlə bağlı 2 nəfər həbs olunurdusa, hazırda 9 nəfərin işi artıq 2 il yarımdır ki, məhkəmə istintaqındadır və hələ yekunlaşmayıb. Ondan əvvəlki hallarda məhkəmə prosesi başa çatıb və barələrində hökm çıxarılıb. Elə dəstələr var ki, onların da istintaqı davam edir”.

Mehman Muradlı

“Burada əsas məsələ kompleks yanaşmanın vacibliyidir. Problemin qarşısını almaq mümkündür, sadəcə, burada MİDA-nın üzərinə böyük məsuliyyət düşür. MİDA ictimaiyyətdə yaranan suallara vaxtaşırı aydınlıq gətirməli, mənzil əldə etmə qaydaları barədə şəffaf və aydın şəkildə məlumat verməlidir. Bu, vaxtilə SOCAR-da olan vəziyyəti xatırladır. O zaman da işə qəbul adı ilə müxtəlif hallar baş verirdi. Sonradan SOCAR rəsmi şəkildə açıqladı ki, yalnız imtahan və müsabiqədən keçən şəxslər işə qəbul olunur. Eyni yanaşma MİDA üçün də vacibdir - sadəcə bina tikib satmaqla məsələ bitmir.

Hesab edirəm ki, MİDA-nın təkcə tikinti yox, satış funksiyası da daşıması düzgün deyil. Bu, korrupsiya riskini artırır. Əgər dövlət mənzillər inşa edirsə, onların satışını həyata keçirən ayrıca bir dövlət qurumu yaradılmalıdır ki, həmin mənzilləri tiksin və satsın. Podratçı və satıcı eyni olduqda, qərarların hamısı bir tərəfdən verilir və bu, şəffaflığın pozulmasına yol aça bilər”, – deyə Mehman Muradlı qeyd edib.

Günel Həsənova, Bizimyol.info