Əhali bu prosesdə iştirak edə bilər Deputatdan çıxış yolu

Cəmiyyətin sabitliyi, dövlətin davamlı inkişafı üçün əsas amillərdən biri ictimai və dövlət maraqlarının müdafiəsidir. Son illər bu mövzu həm hüquqi, həm siyasi, həm də sosial müstəvidə daha çox aktuallaşıb. Dövlət institutlarının güclənməsi, şəffaf idarəetmə və vətəndaşların fəal mövqeyi bu prosesin təməl sütunları sayılır. İctimai maraqların qorunması təkcə qanunların icrasına deyil, həm də sosial ədalətin təmininə xidmət edir. Bu istiqamətdə həyata keçirilən islahatlar və təşəbbüslər cəmiyyətin rifahına birbaşa təsir göstərir. Xüsusilə, informasiya mühitində baş verən dəyişikliklər ictimai rəyin formalaşmasına mühüm təsir göstərir. Dövlət qurumları ilə vətəndaş cəmiyyəti institutları arasında əməkdaşlıq gücləndikcə, qərarvermə prosesləri də daha şəffaf olur.

İctimai maraqların dövlət siyasətində prioritet kimi qorunması üçün hansı mexanizmlərin gücləndirilməsinə ehtiyac var? Dövlət və vətəndaş maraqları arasında balans necə saxlanılmalıdır? 

Globalinfo.az-a danışan deputat Azər Allahverənov deyib ki, müasir idarəetmədə ictimai maraqların dövlət siyasətində prioritet kimi qorunması demokratik cəmiyyətin və legitim idarəçiliyin əsas göstəricilərindən biridir:

“Bu, danılmaz faktdır. Ona görə də dövlət siyasəti ictimai maraqların qorunmasını təmin edən, sistemli və alqoritmik yanaşma üzərində qurulmalıdır. Əvvəlcə şəffaf idarəetmə sisteminin yaradılması və bu prosesdə vətəndaş iştirakçılığının təmin edilməsi mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Effektiv nəzarət mexanizmlərinin qurulması ictimai maraqların dövlət siyasətində prioritet kimi qorunmasına xidmət edən əsas şərtlərdəndir. Vətəndaşların qərarların qəbulunda iştirakı ictimai müzakirələr, sorğular və müxtəlif onlayn platformalar vasitəsilə təmin oluna bilər. Azərbaycanda bu məqsədlə fəaliyyət göstərən çoxsaylı elektron platformalar mövcuddur.

İctimai şuraların səlahiyyətlərinin genişləndirilməsi və onların fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi vətəndaş cəmiyyəti sektorunda aktual məsələ olaraq qalır. Bu şuraların işlək vəziyyətdə saxlanılması ictimai nəzarətin güclənməsinə və qərarların legitimliyinə töhfə verir. Hesabatlılıq və şəffaflıq prinsipləri isə bu sistemin ayrılmaz hissəsidir. Dövlət orqanlarının açıq məlumat siyasəti, hesabatlı idarəetmə, audit və monitorinqlər şəffaf əməkdaşlıq mühitinin formalaşmasına xidmət edir. Bu prosesdə dövlət qurumları ilə yanaşı, vətəndaş cəmiyyəti institutlarının da fəal iştirakı vacibdir”.

Azər Allahverənov

Deputat qeyd edib ki, dövlət və vətəndaş maraqları arasında balansın qorunması demokratik idarəçiliyin əsas elementlərindən biridir:

“Effektiv nəzarət mexanizmləri, səlahiyyət bölgüsü və qərarvermə prosesində müxtəlif səviyyələrdə iştirak bu balansın qorunmasına şərait yaradır. Burada diqqət mərkəzində saxlanılmalı üç əsas prinsip var. Birincisi, subsidiyarlıq prinsipidir ki, qərarlar imkan daxilində vətəndaşa daha yaxın səviyyədə qəbul edilməlidir. Yerli idarəetmələr, QHT-lər, media və müxtəlif təşəbbüs qrupları bu prosesdə aktiv rol oynaya bilər. “İctimai iştirakçılıq haqqında” Qanun bu hüquqları qanuni şəkildə təsbit edir. İctimai razılaşma mexanizmi strateji qərarların qəbulunda, islahatların həyata keçirilməsində vətəndaşlar və ekspertlər arasında rəy mübadiləsinin təmin olunmasına yönəlib”.

A.Allahverənov vurğulayıb ki, məsuliyyətli idarəetmə yalnız hüquqi deyil, həm də ictimai etimad üzərində qurulmalıdır:

“Etik davranış kodeksi, maraqlar toqquşmasının qarşısının alınması və etik komissiyaların fəaliyyəti bu istiqamətdə mühüm rol oynayır. Dövlət Miqrasiya Xidməti yanında İctimai Şuranın sədri olduğum dövrə əsasən deyə bilərəm ki, dövlət qurumları ilə vətəndaşlar arasında birbaşa və maneəsiz əlaqələrin qurulması bu prinsipin praktik nümunəsidir. Elektron xidmətlərin keyfiyyətinin artırılması, “qaynar xətt” sisteminin effektiv fəaliyyəti və vətəndaş məmnunluğunun öyrənilməsi istiqamətində görülən işlər bunun bariz göstəricisidir. Məsələn, Dövlət Miqrasiya Xidməti 4 il ardıcıl olaraq “ASAN indeks” üzrə vətəndaş məmnunluğu göstəricilərinə görə dövlət qurumları arasında birinci yeri tutub. Bu nəticəyə nail olunmasında effektiv kommunikasiya və etik ünsiyyət mühüm rol oynayıb.

Dövlət qurumlarına edilən müraciətlər zamanı hüquqi izahatların sadə və anlaşılan dildə verilməsi, etik davranış prinsiplərinə əməl olunması, emosional balansın qorunması vətəndaş məmnunluğunu artırır. Hətta sorğunun nəticəsi mənfi olsa belə, vətəndaşın ona göstərilən münasibətdən razı qalması dövlət-vətəndaş münasibətlərində etimadın formalaşmasına xidmət edir. Nəticə etibarilə, dövlət və vətəndaş maraqları arasında balansın qorunması üçün şəffaflıq, hesabatlılıq, etik davranış və vətəndaş iştirakçılığı prinsiplərinin təmin olunması müasir idarəetmənin vacib tələblərindəndir”.

Qeyd: Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə hazırlanıb.

Mövzu: İctimai və dövlət maraqlarının müdafiəsi.

Ləman İmran
Globalinfo.az