Ehramları qullar yox, başqaları tikib Misirdə yeni tədqiqatlar

Misir ehramlarının inşaatçıları barədə söz açan, onların nə yediklərindən, həmçinin çalışanların iş qrafiki ilə bağlı tamamilə yeni məlumatlar təqdim edən misirşünas məşhur mifləri təkzib edib. Beləliklə, məlum olur ki, bu ehramları indiyə qədər düşünüldüyü kimi qullar deyil, başqaları tikib.

News24.az Medianews.az-a istinadən xəbər verir ki, qədim Misir ehramlarını kimin tikməsi ilə bağlı mübahisələr arxeologiya elm sahəsi kimi mövcud olan gündən səngiməyib. Bəziləri onların insan əli ilə inşa edildiyini iddia edir, lakin digərləri də bildirirlər ki, onlar 4500 il əvvəl insanların bu cür işlər bacaracağına inanmırlar. Hal-hazırda isə arxeoloqlar Misirin ən böyük ehramının içərisində qədim yazılar aşkarlayıblar və görünür ki, bu yazılar bütün suallara tam cavab verəcək.

Ehramları qullar yox, başqaları tikib – Misirdə yeni tədqiqatlar

Qədim Yunanıstan dünyanın ən inkişaf etmiş sivilizasiyası hesab olunanda, eləcə də dünyanın elmi bilikləri əsasən yunan alimlərinin mətnlərində əksini tapanda, belə bir stereotip formalaşmışdı ki, guya bu ehramları 100 min qul 20 il ərzində və hər biri üç aylıq növbələrlə inşa edib. Lakin Gizədəki böyük ehramın içərisində tapılanlar, üzə çıxan yeni kəşflər göstərir ki, bu piramidanı fasiləsiz çalışan, üstəlik, hər on gündən bir istirahət edən peşəkar muzdlu işçilər tikib.

Misirşünas alim və Misirin keçmiş qədim abidələr naziri Zahi Həvvasın “Limitless” podkastında dediyinə görə, o və komandası ehramın dar sahələrində işçi briqadalar tərəfindən qoyulmuş qədim izlər aşkara çıxarıblar. Bundan əlavə, həm də həmin ehramların cənubunda aparılan qazıntıların nəticəsində yüksək ixtisaslı işçilərin dəfn olunduğu məzarlar da üzə çıxıb. Tapılmış yeni məzarların içərisində daş daşıyan işçiləri təsvir edən heykəllər, “nəzarətçi” və “sənətkar” kimi 21 heroqlif başlıq yer aldığı məlum olub. “Bu kəşflər isə sübut edir ki, inşaatçılar qul olmayıb” – deyə Həvvas əminliklə bildirib və daha sonra isə o, əlavə edib ki, “Əgər onlar qul olsaydı, heç vaxt ehramların kölgəsində dəfn edilməzdilər”.

Ehramları qullar yox, başqaları tikib – Misirdə yeni tədqiqatlar

Zahi Həvass vurğulayıb: “Qullar özlərinə belə “əbədi həyat” üçün məzarlar hazırlamazdılar, bu, yalnız hökmdarların etdikləri bir ritualdır”. Belə məlum olur ki, Həvvas və onun arxeoloji qazıntılar aparan komandası məzarların içində çaxmaqdaşı alətlər, işçilərin Böyük Ehramın tikintisində istifadə edə biləcəyi qırıq daşlar da aşkar ediblər. Beləliklə də, arxeoloqların yeni araşdırmaları göstərib ki, ehram tikintisində istifadə edilən, çox lazım olan əhəngdaşı tikilidən cəmi 300 metr məsafədə yerləşən bir karxanadan gətirilib. Daşlar xüsusi rampa vasitəsilə tikinti sahəsinə daşınıb, həmin rampanın qalıqları isə abidənin cənub-qərbindəki sahədə aşkarlanıb.

Bəlli olub ki, işçilər vəzifə bölgüsü olan briqadalarla çalışıblar və onların bəziləri daşları kəsib, digərləri də daşları formaya salıb, qalanları isə taxta xizəklər üzərində materialı qum üzərində daşıyıblar. Sonra daşlar rampalar vasitəsilə qaldırılıb.

Ehramları qullar yox, başqaları tikib – Misirdə yeni tədqiqatlar

Arxeoloqlar ehramın şərq hissəsində də qazıntılar aparıblar və “işçilər şəhəri”ni, həmçinin duzlu balıq saxlamaq üçün inşa edilmiş anbarları, böyük çörək zavodunu, kazarmaları, eyni zamanda, piramidanın tikintisində çalışan işçilərin yaşadıqları bir kəndi aşkarlayıblar.

Zahi Həvvas digər bir mövzuya da toxunub və o, vurğulayıb ki, “işçilərin yalnız sarımsaqla, soğanla və çörəklə qidalandığı haqqında məşhur mif də var, lakin qazıntılar aparılan sahələrdə minlərlə heyvan sümüyü tapmışıq”. Alim deyib: “Çikaqo Universitetindən olan bir ekspert həmin sümükləri analiz etdi və məlum oldu ki, işçiləri qidalandırmaqdan ötrü gündə 11 inək və 33 keçi kəsilirmiş. Bu rasion gündə təxminən 10 min nəfəri doyurmaq üçün kifayət edirdi.”.

Bundan əvvəl aparılmış elmi araşdırmalar zamanı alimlər sübut etmişdilər ki, qədim Misir ehramları təkcə fironlar üçün deyil, başqa şəxslər üçün də məzar yeri olub.