Ekran görüntüsünü çəkmək hesab etdiyimiz qədər məsum deyilmiş

Mətndə tez-tez ekran görüntüsü almaq unutqanlığa səbəb ola bilər. Aparılan yeni bir araşdırmada ekran görüntüsü götürülən məzmunların sadəcə baxılan məzmunlara nisbətən daha çətin xatırlandığı üzə çıxıb. Elm adamları məlumatı telefona qeyd etməyin beynin onu yaddaşda saxlamaq üçün göstərdiyi səyi azalda biləcəyini müəyyən ediblər.

Milli.Az xəbər verir ki, Binghamton Universitetinin tədqiqatçıları tərəfindən aparılan işdə ekran görüntüsü çəkmə vərdişinin yaddaşa təsiri yeddi fərqli təcrübə ilə araşdırılıb. "Memory & Cognition" jurnalında dərc edilən nəticələr ekran görüntüsü alınan məzmunlarda xatırlama performansının aşağı düşdüyünü göstərib.

Araşdırma çərçivəsində iştirakçılara müxtəlif sənət əsərlərinin görüntüləri göstərilib. Bəzi vizuallara yalnız baxmaları, bəzilərinin isə telefonları ilə ekran görüntüsünü almaları istənilib. Daha sonra iştirakçıların gördükləri məzmunları nə dərəcədə xatırladıqları ölçülüb. Nəticələrdə ekran görüntüsü çəkilən vizualların yalnız baxılanlara nisbətən daha pis xatırlandığı görülüb. Hətta bəzi iştirakçılar hansı məzmunların ekran görüntüsünü aldıqlarını xatırlamaqda da çətinlik çəkiblər. Tədqiqatçılar təcrübələri müxtəlif şərtlərdə təkrarlayıblar. İştirakçılardan bəzi testlərdə məzmunları xüsusi olaraq yadda saxlamaqları istənilib, lakin nəticə dəyişməyib. Ekran görüntüsü götürülən məzmunlarda xatırlama göstəricisi yenə də daha aşağı qalıb.

Tədqiqatçılar bu vəziyyətin səbəblərindən birini "koqnitiv yükü azaltmaq" olaraq izah edirlər. Bir məlumat telefona qeyd edildikdə insan ehtiyac duyduqda yenidən əldə edə biləcəyini bildiyi üçün məlumatı zehində saxlamağa daha az ehtiyac duya bilir. Oxşar vəziyyət fotoşəkil çəkdirərkən də ortaya çıxa bilər. Daha əvvəl aparılan araşdırmalarda həm fotoşəkil çəkməyin, həm də ekran görüntüsü almağın yalnız baxmağa nisbətən bəzi məzmunların daha az xatırlanması ilə əlaqəli olduğu görünmüşdü.

Lakin araşdırmanın nəticələri ekran görüntüsü alan hər kəsin daimi olaraq unutqanlaşacağı mənasına gəlmir. Ortaya çıxan təsir ekran görüntüsü götürülən məlumatın həmin an yaddaşa daha zəif yazılması və sonradan daha çətin xatırlanması ilə bağlıdır. Qeyd edilən görüntülərə daha sonra yenidən baxmaq isə fərqli nəticə doğura bilir. Ekran görüntüsünə yenidən baxıldıqda rəqəmsal qeyd xatırlamağa kömək edə bilər. Araşdırma xüsusilə ekran görüntüsü alıb bir daha baxmamaq vərdişinin məlumatı zehində saxlamaq baxımından gözlənilən faydanı təmin etməyə biləcəyini göstərir.

Müəllif: Ülkər Vəliyeva (Milli.Az redaktor)