Ekspert İrandakı etirazların niyə təhlükəli olduğundan danışıb

İrandakı etirazlar yerli hakimiyyət orqanları üçün son dərəcə təhlükəlidir, çünki onlar geniş sosial qrupları əhatə edir və xarici müdaxilə təhlükəsi vəziyyəti qeyri-sabitləşdirir.

Bizimyol.info xəbər verir ki, Yaxın Şərq üzrə ekspert Aleksandr Kargin bu barədə Rusiya mətbuatına danışıb.

"Bu iğtişaşlar İranda əvvəllər baş verənlərdən fərqlidir, çünki onlar geniş sosial qrupları əhatə edir. Bu, yalnız tələbələr və ya kiçik müəssisələr deyil; bu, tələbələr və iş adamlarıdır. İğtişaşlar tez-tez bazarlarda və İranın müxtəlif şəhərlərində baş verir. Şərqdə bazar sadəcə ticarət yeri deyil. Ənənəvi komponent olaraq qalır: bazar yerli əhali üçün sosial toplanma nöqtəsidir. Bazarın ruhunu kim idarə edirsə, əsasən icmanın gündəliyini müəyyən edir. Hazırda bazarlarda iğtişaşlar başlayır, ona görə də iğtişaşların necə bitəcəyini dəqiq proqnozlaşdırmaq olduqca çətindir. Bu, hər şeylə bitə bilər və İran hakimiyyəti üçün vəziyyət olduqca çətindir, təhlükəlidir", - deyə o bildirib.

Kargin qeyd edib ki, etirazçılardan əlavə, İrandakı vəziyyət ABŞ da daxil olmaqla xarici müdaxilə təhlükəsi səbəbindən qeyri-sabitdir.

"Xüsusiyyət ondadır ki, İran hakimiyyəti qismən çətin vəziyyətdədir: bir tərəfdə etirazçılar, digər tərəfdə isə xarici siyasi təzyiq var. Bir var Amerika Birləşmiş Ştatları — Amerika Prezidenti Donald Tramp müdaxilə edə biləcəyini bəyan edir, zərbə endirməklə hədələyir və bir də var ki, hazırkı İran hakimiyyəti ilə uzun müddətdir davam edən düşmənçiliyi olan İsrail. Ötən ilin iyun ayında İranla İsrail arasında müharibə baş verdi və İrandakı adi insanlar arasında İranın qalib gəlmədiyi hissi var. Hökumətin İranın İsraili məğlub etdiyi mövqeyi var, lakin İranın daxilində bu qələbənin baş vermədiyi düşünülür. Və bu hiss həm də İran cəmiyyəti üçün güclü bir sabitliyi pozan amildir. Xarici oyunçular da bu hekayənin əhəmiyyətli bir hissəsidir: bir tərəfdən etirazçılar, digər tərəfdən isə zərbə endirə biləcək xarici qüvvələr. Əgər bu baş verərsə, etirazlara indi bir növ xarici müdaxilə əlavə olunarsa, İran hakimiyyəti üçün vəziyyət kritik hala gələ bilər. Əsasən, bu, onsuz da çox çətindir”, - deyə o əlavə edib.

Şərqşünasın sözlərinə görə, etirazların nəticəsini proqnozlaşdırmaq çətindir və prezidentin qaçması ilə Suriya ssenarisi ehtimalı azdır, amma qeyri-mümkün deyil.

"Nə baş verəcəyini tam proqnozlaşdırmaq çətindir. Etirazlar sakitləşə bilər; İran hakimiyyəti hazırda onları zorla dayandırmağa çalışır. Hələlik, etirazlar davam edir, yəni onlar sakitləşə bilər, amma ən radikal ssenari də baş verə bilər ki, bu da hazırda istisna edilə bilməz - yəni hər iki tərəfə gedə bilər. Əgər söhbət Suriya ssenarisindən gedirsə, mən hələlik bunu görmürəm, amma nəzəri olaraq hər şey mümkündür və heç nə istisna edilə bilməz. Bunların sadəcə növbəti etirazlar mərhələsi olduğuna inananlar yanılırlar. Geniş etirazçı dairəsi, etirazların özlərinin çox sayda şəhəri əhatə etməsi, xarici və daxili təzyiqlərin kombinasiyası nəzərə alınmaqla vəziyyət qeyri-adi, eləcə də İran hökuməti üçün olduqca çətindir", - deyə ekspert bildirib.

Etirazlar İranda dekabrın sonlarında yerli valyutanın devalvasiyası fonunda başlayıb. Onlar göz yaşartıcı qaz və hava silahlarından istifadə də daxil olmaqla gücləndirilmiş təhlükəsizlik tədbirləri ilə müşayiət olundu. Etirazlar 25 əyalətdə 60-dan çox şəhərə yayılıb. Ən böyük etirazlar Tehranda baş verir, ən şiddətli toqquşmalar isə qərbdə və cənub-qərbdə (Məlikşahi, Kirmanşah və Lordeqan şəhərləri) qeydə alınıb.

Yanvarın 7-də "Fox News" İran Milli Müqavimət Şurasının nümayəndələrinə istinadən İran etirazçılarının İlam əyalətindəki Abdanan və Məlikşahi şəhərlərini faktiki olaraq ələ keçirdiklərini bildirib. Bu məlumat daha sonra yerli xəbər agentlikləri tərəfindən təkzib edilib.

Qadir, Bizimyol.info