Icma.az
close
up
RU
“Eldar” Azərbaycanın öz şamıdır

“Eldar” Azərbaycanın öz şamıdır

Xalq qazeti portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Bir vaxtlar yolum ölkəmizin aran rayonlarına tez-tez düşərdü. Burada yol kənarlarında, park və meydanlarda hündür, “çətirli” şam ağaclarını görəndə bunların Sibir tərəflərdən gətirildiyini düşünürdüm.

Bu ağaclar həm susuzluğa çox davamlıdırlar, həm də yayın qızmarına, qışın sazağına dözürlər. Bu ağacların kölgəsində mən də Günəşin yandırıcı şüalarından çox daldalanmışam. Amma bilmirdim ki, “ağac dostlarım” məhz Eldar şamı adlanır və təbii olaraq yalnız Samux rayonunun ərazisindəki Ellər oyuğu adlanan ərazidə yetişir. Əlbəttə, bunu biləndə çox sevindim. Deməli, Eldar şamı bizim yerlərin “övladıdır”. Ona görə də, hər birimizə, necə deyərlər, bir köynək yaxındır.

İndi isə keçək əsas mətləbə. Yuxarıda adını çəkdiyim “Ellər oyuğu” adlanan ərazidəki nadir şam meşəliyini qorumaq üçün Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2004-cü il 16 dekabr tarixli sərəncamı ilə Eldar Şamı Dövlət Təbiət Qoruğu yaradılmışdır. Eldar şamı Azərbaycan Respublikasının “Qırmızı kitab”ına daxil edilmişdir.

Qeyd edək ki, hələ 1910-cu ildə 3,5 min hektar sahədə Eldar şamı sahəsi botaniki yasaqlıq elan edilmişdi. Azərbaycan hökumətinin 5 may 1948-ci il tarixli qərarı ilə “Eldar şamı” yasaqlığı yaradılmışdı. O illərdə Eldar şamı respublikamızın müxtəlif regionlarının quraq sahələrində əkilməyə başlanılmışdı. Axı, bu hündür, yaraşıqlı ağaclar quraq, az münbit torpaqlı sahələrin yaşıllaşdırılması üçün ən yaxşı vasitədir.

Xatırladaq ki, “Eldar şamı” yasaqlığının 1961-ci ildə 300 hektar sahəsi Türyançay qoruğunun, 1967-ci ildən isə Göygöl qoruğunun filiallarına çevrilib. Eldar Şamı Dövlət Qoruğunun ərazisi 1978-ci ildə dövlət meşə torpaqlarının hesabına 92 hektar artırılıb. Hazırda qoruğun ərazisi 1686 hektardır.

Məlumat üçün bildirək ki, qoruğun yerləşdiyi ərazi şimal-qərbdən cənub-şərqə doğru uzanan alçaq dağlıq sahədir. Torpaq örtüyü burada şiddətli surətdə eroziyaya uğramışdır. Ərazidə yarımsəhra və quru bozqırların (çöllüklər-müəllif) yayı quraq keçən mülayim-isti iqlim tipi hakimdir. “Ellər oyuğu”nda özünəməxsus arid meşə landşaftı yaranmışdır.

Burada meşələr əsasən Eldar şamı, ardıc, saqqız ağacı, murdarça, doqquzdon, nar, efedra, zirinc, qarağan, dovşan alması, qaratikan kimi ağac və kollardan ibarətdir. Qoruğun ərazisinin əsas hissəsini meşə sahəsi, qalan hissəsini isə yarğanlar və sıldırım yamaclar təşkil edir.

Burada heyvanlar aləmi elə də zəngin deyil. Yaz-yay aylarında kərtənkələ və ilanlar ərazidə təhlükə mənbəyinə çevrilir. Buralar həm də əngin səmaların “cəsur sakinləri” sayılan qartalların oylağıdır. Qoruğun ərazisində ev heyvanlarından dovşan, quşlardan isə kəklik daha çoxdur.

Ekoloqlar qeyd edirlər ki, Eldar şamı adi meşələr üçün qeyri-adi hesab edilən şəraitdə bitib inkişaf etdiyindən bu gün ölkəmizin quraq və az münbit torpaqlı ərazilərin yaşıllaşdırılması üçün əvəzsiz ağac növüdür. Ondan tarlaqoruyucu meşə zolaqlarının salınması, dərə və yarğanların eroziyasının qarşısının alınması, qumluqların bərkidilməsi, dekorativ yaşıllaşdırma tədbirləri üçün də geniş istifadə edilir.

Bir sözlə, Eldar şamı ağaclarını nə qədər çox əkib-becərsək, park, küçə və meydanlarımız daim yaşıllıq içində olar. Yaşıllıqlar təmiz hava, oksigen deməkdir. Həm canımız sağlam olar, həm də şəhərlərimiz gözəlləşər.

M.HACIXANLI
XQ

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:193
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 21 Fevral 2025 11:04 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see368

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see345

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see333

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see291

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see277

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see255

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see247

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see243

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see243

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see239

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see230

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see228

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see222

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see214

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see214

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see213

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see195

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see194

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see192

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see189
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri