Icma.az
close
up
RU
Əlifba qədər vacib İlkin tibb yardım dərsləri niyə hələ də FORMALDIR...

Əlifba qədər vacib İlkin tibb yardım dərsləri niyə hələ də FORMALDIR...

Modern.az portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

Azərbaycanda orta məktəblər və ali təhsil müəssisələrində ilkin tibbi yardım, ürək masajı və süni tənəffüs kimi həyati bacarıqları əhatə edən dərslər mövcud olsa da, bu sahəyə marağın kifayət qədər olmaması narahatlıq doğurur. Rəsmi proqramlarda bu mövzular nəzərdə tutulsa da, tədrisin keyfiyyəti, praktiki məşğələlərin azlığı və maarifləndirmə işlərinin zəifliyi səbəbindən şagird və tələbələr bu bilikləri effektiv şəkildə mənimsəmir.

Bəzi təhsil müəssisələrində ilkin tibbi yardım dərsləri yalnız nəzəri bilgilərlə məhdudlaşır, praktik bacarıqlar isə ya ümumiyyətlə öyrədilmir, ya da formal şəkildə keçirilir. Nəticədə, qəfil ürək dayanması, boğulma və digər təcili tibbi yardım tələb edən vəziyyətlərdə əhalinin böyük bir hissəsi necə müdaxilə etməli olduğunu bilmir.

Statistikaya əsasən, qəfil ürək dayanmasından ölüm hallarının böyük hissəsi hadisə yerində heç bir yardım göstərilmədən baş verir. Tibb mütəxəssisləri və təcili yardım xidmətləri dəfələrlə bu problemin altını cızaraq bildirirlər ki, ilkin tibbi yardım bacarığı hər bir vətəndaş üçün vacibdir və onun olmaması insan həyatına başa gələ bilər.

Modern.az mövzu ilə bağlı Elm və Təhsil Nazirliyi yanında İctimai Şuranın katibi Günay Əkbərova ilə həmsöhbət olub.

Onun sözlərinə görə, Azərbaycanda orta məktəblərdə və universitetlərdə ilkin tibbi yardım, ürək masajı və süni tənəffüs ilə bağlı dərslər keçirilsə də, bu dərslərə tələbə və şagirdlərin marağının az olduğu müşahidə edilir:

“Halbuki, bu biliklər sadəcə bir dərs deyil, bir insanın həyatını xilas edə biləcək bacarıqlardır. Təsəvvür edin, küçədə huşunu itirən bir nəfərlə qarşılaşırsınız və ətrafınızdakı insanlar nə edəcəyini bilmir. Ki, açığı hazırki vəziyyətdə belə bir hal məktəb və ya universitetdə baş verdikdə açığı şagirdlərimizin və təkəbələrimizin bir çoxu nəyinki ilkin yardım göstərmək, hətta nə edəcəkləri ilə bağlı özlərini itirirlər. Ya da ailə üzvlərinizdən biri qəfil nəfəs almaqda çətinlik çəkir, həkim çağırmaq üçün vaxt lazımdır, amma həmin an nə edəcəyinizi bilmirsiniz. İlk tibbi yardım biliklərimiz olsaydı, bəlkə də həmin insanın həyatını xilas edə bilərdik. Amma bizdə bu dərslərin yetərincə əhəmiyyət kəsb etməməsinin səbəbləri nədir?

Əsas problemlərdən biri odur ki, ilkin tibbi yardım dərsləri çox vaxt nəzəri formada keçirilir və şagirdlərə real tətbiq etmə imkanı verilmir. Halbuki, Almaniya və Finlandiya kimi ölkələrdə bu dərslər interaktiv şəkildə, simulyasiyalar və real həyat situasiyaları əsasında təşkil edilir. Orada şagirdlər sadəcə kitablardan oxumurlar, manekenlər üzərində ürək masajı və süni tənəffüs tətbiq edir, qəfil yaranan fövqəladə hallarda necə reaksiya verməli olduqlarını öyrənirlər. Bizdə isə çox vaxt bu dərslər "sadəcə keçilməli olan bir mövzu" kimi qəbul edilir və tələbələrin yaddaşında qalmır.

Başqa bir səbəb isə cəmiyyət olaraq bu biliklərin əhəmiyyətini kifayət qədər dərk etməməyimizdir. Biz çox vaxt belə hadisələrin bizə təsadüf etməyəcəyini düşünürük. Amma dünyanın müxtəlif ölkələrində ilkin tibbi yardımın nə qədər vacib olduğu qəbul edilib və bu bacarıqların öyrənilməsi məcburi hala gətirilib. Məsələn, Norveçdə məktəb məzunlarının ilkin tibbi yardım sertifikatı olmadan məzun olmalarına icazə verilmir. İsveçdə isə sürücülük vəsiqəsi almaq üçün bu bacarıqları sübut etmək vacibdir. Bizdə isə insanlar bu biliklərin həyat qurtara biləcəyini yalnız real bir hadisə ilə üzləşəndə anlayırlar”.

Müsahibimizin sözlərinə görə, eyni zamanda, şagirdlər və tələbələr dərs yükünün çox olması səbəbindən bu dərsləri əlavə yük kimi görürlər:

“Onların əsas məqsədi imtahanlardan yüksək qiymət almaq olduğundan, həyat qurtaran bacarıqları öyrənməyə prioritet vermirlər. Amma bəzi ölkələrdə, məsələn, ABŞ-da bu problemi həll etmək üçün ilkin tibbi yardım dərsləri xüsusi metodlarla öyrədilir. Orada şagirdlər üçün simulyasiya proqramları keçirilir, onlara qəza və ya təcili tibbi yardım tələb edən vəziyyətlərdə necə davranacaqlarını göstərmək üçün real hadisələr üzərində praktiki məşğələlər təşkil edilir. Bu, həm maraqlıdır, həm də real həyatda tətbiq edilə bilən bilikləri öyrənməyə kömək edir.

İlkin tibbi yardım bacarıqlarının nə qədər vacib olduğunu göstərən çoxlu real hadisələr var. İngiltərədə bir məktəbli uşaq dərsdə öyrəndiyi ilkin tibbi yardım sayəsində küçədə huşunu itirən bir nəfərin həyatını xilas edib. Statistikaya görə, ürək dayanması baş verən insanlara ilk 2-3 dəqiqədə müdaxilə edildikdə, onların sağ qalma ehtimalı 2-3 dəfə artır. Bəs biz niyə bu bilikləri öyrənməyə kifayət qədər maraq göstərmirik?

Bu dərsləri daha cəlbedici etmək üçün bəzi effektiv tədbirlər görülə bilər. İlk növbədə, praktiki məşğələlər təşkil edilməli, məktəblərə və universitetlərə həkimlər, təcili tibbi yardım işçiləri və xilasedicilər dəvət olunmalıdır ki, şagirdlər və tələbələr bilikləri birbaşa mütəxəssislərdən öyrənsinlər. Məsələn, Finlandiyada bu üsul geniş yayılıb və uşaqlar real həyatda tətbiq edə biləcəkləri bacarıqları öyrənirlər. Digər bir metod isə sertifikatlaşdırmadır – şagirdlər və tələbələr bu bilikləri mənimsədikdən sonra onlara sertifikat verilsə, bu, onların gələcəkdə iş imkanlarına da müsbət təsir göstərə bilər. Bundan əlavə, bəzi ölkələrdə olduğu kimi, bizdə də simulyasiya oyunları və yarışlar təşkil edilə bilər. Məsələn, Fransada "Ən yaxşı ilkin tibbi yardımçı" adlı yarışlar keçirilir və bu, şagirdlərin həm marağını artırır, həm də onları bu bacarıqları praktik şəkildə öyrənməyə təşviq edir.

Bu məsələdə valideynlərin də rolu böyükdür. Əgər valideynlər bu biliklərin vacibliyini anlayıb övladlarına bu mövzuda dəstək versələr, uşaqların da marağı artar.

Valideynlər məktəblərlə əməkdaşlıq edərək, uşaqlarının bu bacarıqları mənimsəməsini təşviq etməlidirlər.

Unutmayaq ki, bu dərslər sadəcə bir fənn deyil – onlar bir insanın həyatını xilas edə biləcək biliklərdir. Əgər Azərbaycanda bu istiqamətdə ciddi addımlar atılsa, gələcək nəsil daha təhlükəsiz və sağlam bir cəmiyyətin formalaşmasına töhfə verə bilər. Bəlkə də bu bilikləri öyrənməklə bir gün bir insanın həyatını xilas edəcəyik”…

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:182
embedMənbə:https://modern.az
archiveBu xəbər 05 Aprel 2025 16:00 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see313

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see302

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see289

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see283

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see279

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see269

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see251

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see248

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see245

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see241

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see240

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see238

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see234

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see227

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see226

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see221

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see202

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see197

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see193

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri