Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Türk birliyini möhkəmləndirəcək vahid əlifba

Türk birliyini möhkəmləndirəcək vahid əlifba

Icma.az xəbər verir, Cebheinfo saytına əsaslanaraq.

“Süni intellekt sahəsində qlobal inkişafları izləyə bilmək və mədəni zənginliyimizi qorumaq üçün “Türkcə Böyük Dil Modeli”nin hazırlanmasını sürətləndirməliyik”.

Bu sözləri Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan  Qəbələdə keçirilən Türk Dövlətləri Təşkilatının Dövlət Başçıları Şurasının 12-ci Zirvə Görüşündə çıxışı zamanı deyib.

“Ortaq əlifba məsələsində isə Türkiyə olaraq ilk addımı atırıq. Çingiz Aytmatovu tanıdan bir əsəri və "Oğuznamə"ləri ortaq əlifba ilə nəşr edirik. Bu gün də liderlərə bunlardan bir nüsxə təqdim edirik”, - Ərdoğan bildirib.

Ortaq əlifba da dil kimi türk dövlətləri və xalqlarının  həmrəyliyində əsas strateji xətlərdən biridir. 

“Cebheinfo.az”-a açıqlamasında filologiya elmləri doktoru, professor Adil Babayev bildirib ki, Türkiyə Prezidentinin bu təşəbbüsünü çox yüksək qiymətləndirilməlidir. 

O, tarixi kontekstə toxunaraq bildirib ki, ortaq dil ideyası XX əsrin əvvəllərindən mövcuddur:

“Murat Adcı deyib ki, əgər gələcəkdə ortaq türk dili yaransa, onun 90 faizi Azərbaycan türkcəsinə əsaslanmalıdır. 1926-cı ildə çağırılan qurultaydan təxminən on üç il əvvəl Məhəmməd Fuad bəy Köprülüzadə yeni türk əlifbası yaratmaq istiqamətində fəaliyyətə başlamışdı, lakin bu, o zaman alınmamışdı.

1921-ci ildə Nəriman Nərimanov məktəblərin yenilənməsi ilə yanaşı, əlifbanın da dəyişdirilməsi məsələsini gündəmə gətirmiş və türk əlifbasına keçmək məsələsini qaldırmışdı. 1922-ci ildə isə Səməd Ağamalıoğlu Azərbaycan Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin sədri kimi Leninlə görüşmüşdü. O, Leninə bildirmişdi ki, Azərbaycan xalqı yeni əlifbaya keçir və ərəb qrafikasından imtina edir.

Lenin bu xəbəri eşidəndə demişdi ki, bu, Şərqdə böyük bir inqilab olacaq. Amma buna elə-belə keçmək mümkün deyildi. Bunun üçün elə bir alim olmalı idi ki, səs və hərfləri düzgün uyğunlaşdıra bilsin.

Bu məqsədlə dörd nəfərdən ibarət komissiya yaradıldı: Səməd Ağamalıoğlu, Cəlil Məmmədquluzadə, Vəli Xuluflu və Xəlifə Səlim Xocayev. Onlar Özbəkistan və Türkmənistana səfər edərək bu sahəyə rəhbərlik edə biləcək mütəxəssis axtarırdılar. Nəhayət, professor Bəkir Çobanzadəni Bakıya dəvət etdilər.

1930-cu ildə Atatürk də bu məsələni qaldırdı. Yeni əlifba layihəsi qəbul ediləndə, Stalin Moskvadan məktub göndərərək bildirmişdi ki, yeni türk əlifbası heç bir türk dövləti tərəfindən qəbul edilə bilməz. Çünki Sovet rəhbərliyi istəyirdi ki, qurultay rus əlifbasını qəbul etsin. Qurultayda bütün türk xalqlarının nümayəndələri bir yerə toplaşdı və maraqlı bir vəziyyət yarandı. Turan ideyası məhz orada meydana gəldi”.

Professorun sözlərinə görə,  ottaq əlifba türk birliyi üçün əsasdır:

“Prezident Ərdoğanın təşəbbüsünü yüksək qiymətləndirirəm. Lakin bəzi məqamları nəzərə almaq laxımdır. Məsələn, türk dilində "x"-dan imtina edilib". 

Adil Babayev əlavə edib ki, türk xalqları arasında vahid dilin yaranması üçün qarşılıqlı anlaşma və ədəbi tarazlıq vacibdir:

“Dillərdə fərqlər çoxdur, bunları tamamilə aradan qaldırmaq mümkün deyil.  Gərək birlik olsun, o birlikdə vahid türk dili yaranmalıdır ki, bütün türk xalqları bir-birini daha rahat başa düşə bilsin. Mənə elə gəlir ki, bu vahid dil Azərbaycan türkcəsinə daha çox əsaslanacaq”.

Professor ortaq əlifbanın yaradılmasını da vacib hesab edib və bunu Turan birliyi üçün vacib şərtlərdən biri adlandırıb.

Əfsanə Rəcəb
“Cebheinfo.az”

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:151
embedMənbə:https://cebheinfo.az
archiveBu xəbər 09 Oktyabr 2025 10:34 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see365

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see319

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see304

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see284

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see283

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see279

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see279

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see274

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see257

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see252

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see249

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see244

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see241

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see238

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see235

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see234

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see227

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see221

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see206

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see192
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri