Elm öyrənməklə əldə olunmur

‎Elm yalnız kitab oxumaq, məlumat toplamaq və öyrənilənləri yadda saxlamaqla deyil. Əsl elm insanın düşünməyi, sual verməyi, araşdırmağı və gördüyü hadisələrə fərqli baxmağı bacarması ilə başlayır.

‎

‎İnsan illərlə təhsil ala, çoxlu kitab oxuya və saysız-hesabsız məlumat toplaya bilər. Lakin bunların hamısı hələ onun alim və ya elm sahibi olması demək deyil. Çünki bilik hazır məlumatdır, elm isə həmin məlumatın arxasındakı həqiqəti(varlığı) axtarmaqdır.

‎

‎Elm öyrənməklə yanaşı, araşdırmaqla, müşahidə etməklə, sınaqdan keçirməklə və yeni suallar verməklə inkişaf edir. Böyük elmi kəşflərin əksəriyyəti məhz “Niyə belədir?”, “Başqa cür ola bilməzmi?” və “Bunu necə sübut etmək olar?” kimi sadə görünən suallardan yaranıb.

‎

‎Təhsilin əsas məqsədi də yalnız insana hazır bilik vermək deyil, onda müstəqil düşüncə formalaşdırmaqdır. Müəllim şagirdə yol göstərə bilər, kitab ona məlumat verə bilər, universitet ona imkan yarada bilər. Amma araşdırmaq həvəsi və həqiqəti axtarmaq iradəsi insanın özündə olmalıdır.

‎

‎Bu baxımdan elm bir nəticə deyil, davamlı bir axtarış prosesidir. Bu gün doğru hesab etdiyimiz bir fikir sabah yeni araşdırmalar nəticəsində dəyişə bilər. Elmi düşüncənin gücü də məhz bundadır: elm şübhə etməyə, yoxlamağa və sübut axtarmağa imkan verir.

‎

‎Cəmiyyətin inkişafı üçün yalnız savadlı insanların olması kifayət deyil. Düşünən, araşdıran və yenilik yaratmağa çalışan insanlar lazımdır. Çünki gələcəyi sadəcə öyrənənlər deyil, öyrəndiklərini yeni fikirlərə və yeni kəşflərə çevirənlər qururlar.

‎

‎Ona görə də “elm öyrənilir” fikrini bir qədər fərqli ifadə etmək olar: elm yalnız öyrənilmir, elm yaradılır. Öyrənmək bu yolun başlanğıcıdır; sual vermək, araşdırmaq və yeni nəticələrə gəlmək isə həmin yolun özüdür.

‎

Famil Məmmədov