“Ən vacib məqam ABŞ və Çin arasında enerji ticarətinə dair niyyət bəyanının olmasıdır”

“ABŞ və Çin liderləri - Tramp və Si Cinpinin görüşü dünyanın nüvə müharibəsi təhdidi ilə üzləşdiyi, Rusiya-Ukrayna müharibəsinin yeni bir mərhələyə keçid edərək bütün dünyanı əhatə etmə təhlükəsi yaratdığı kritik bir anda gerçəkləşdi. Yəni bu görüş sadəcə iki ölkə arasında ticarət savaşları ilə bağlı deyildi. Görüşün yekunlarına dair müsbət rəylərin olduğunu demək olar. Tramp bunu “10 ballıq şkala üzrə 12 ballıq görüş” olaraq xarakterizə etdi. Bu o demək idi ki, açıqlanan məsələlərlə yanaşı, açıqlanmayan məsələlərdə də müəyyən konsensusa gəlinib. Lakin bu razılıqlar hələ tam olaraq sazişin əldə olunması demək deyil. Tərəflər bir-birinə 1 il vaxt verdilər və gələn il dünyanın iki əsas gücünün qarşılıqlı səfərlərində müvafiq sazişlər imzalana bilər”.

Bu sözləri xalqcebhesi.az-a açıqlamasında siyasi şərhçi Şəhla Cəlilzadə deyib.

O bildirib ki, qarşıdakı bir ildə isə qarşılıqlı sanksiyalar azaldılacaq: “Yəni Çin ABŞ-dən ildə 1 milyard dollarlıq soya idxalına, həmçinin yüksək texnologiyaların istehsalında istifadə olunan nadir torpaq metallarının Çindən ABŞ-yə ixracına qoyduğu qadağaları götürür, əvəzində ABŞ Çinə tətbiq etdiyi tarifləri 57%-dən azaldaraq 47% həddində saxlayır, həmçinin ABŞ Çinə yüksək investisiyalarla bağlı vədlər verir (nəzərə alsaq ki, çoxsaylı qlobal şirkətlər ticarət savaşları fonunda Çini tərk etməkdə idi, bu qərar onların geri qaytarılmasına imkan verəcək) əvəzində Çin Latın Amerikasına fentanilin (narkotik maddələrin hazırlanmasında istifadə olunur) qeyri-qanuni ixracına nəzarət edərək bunu məhdudlaşdıracağı öhdəliyi götürür, başqa sözlə, Latın Amerikasında liderlik pozisiyası ABŞ-yə keçir, artıq Venesuelada rejim dəyişikliyi an məsələsinə dönür). Ən vacib məqam isə ABŞ və Çin arasında enerji ticarətinə dair niyyət bəyanının olmasıdır. Başqa ifadə ilə tərəflər qərara gəlib ki, gələn il böyük həcmli neft-qaz sazişi imzalasınlar. Bununla Çin ABŞ-dən (Alyaskadan) neft-qaz idxalına start verəcək”.

Ş.Cəlilzadə qeyd edib ki, ümumilikdə Qərbin istəyi o idi ki, ABŞ-nin Çinə iqtisadi təzyiqləri nəticəsində Çinin Rusiyadan neft-qaz idxalının durdurulmasına yaxud azaldılmasına dair qərarlara nail olunsun: “Lakin bu məsələ, ümumiyyətlə, görüşdə müzakirə olunmadı. Bunun əvəzində Trampdan “Ukrayna və Rusiyaya savaşmağa imkan vermək lazımdır” şəklində, yəni “nə qədər istəyirlər savaşsınlar, əsas odur ki, müharibə bu iki ölkənin sərhədlərindən kənara çıxmasın və Avropaya, o cümlədən ABŞ-yə yayılmasın” tərzində açıqlama gəldi. ABŞ və Çinin ümumi razılaşmasını məhz bu istiqamətdə xarakterizə etmək olar. ABŞ və Rusiyanın nüvə sınaqlarını elan etdiyi və dünyanın nüvə müharibəsi təhdidi ilə üzləşdiyi bir vaxtda hər iki qlobal güc Rusiya-Ukrayna müharibəsinin dünya müharibəsinə çevrilməməsində həmfikirdirlər. Odur ki, qarşıdakı ildə ABŞ həqiqətən də Rusiyanın hərb maşınını maliyyə resursları ilə təmin edən Rusiya-Çin enerji ticarətinə alternativ olaraq Çin-ABŞ enerji ticarətini formalaşdırmağa qadir olarsa, bu, Rusiyanın məğlubiyyətinə gətirə bilər. Lakin bunu demək hələ ki, tezdir. Nəticə olaraq, ABŞ və Çin arasında ticarət savaşı müəyyən razılaşmalar əsasında durduruldu, lakin Rusiya-Ukrayna müharibəsinin ən azı 1 il daha davam edəcəyi aydındır. Həmçinin Çinin “qırmızı xətti” olaraq bilinən Tayvan məsələsinə bu görüşdə toxunulmaması ABŞ-nin Çinlə razılaşma yolunda olduğunu nümayiş etdirir”.

Röya İsrafilova