“Ərə gedəndə oyuncaqlarımı da özümlə aparmışdım” Erkən nikahın qurbanı

Erkən nikah problemi dünyanın bir çox ölkəsində olduğu kimi, Azərbaycan cəmiyyətində də ciddi sosial və psixoloji fəsadlar doğuran bir reallıqdır. Bu problemin əsas mənbələrindən biri isə təəssüf ki, bəzi valideynlərin - xüsusilə də ataların - qızlarını hələ uşaqlıq çağlarında ailə qurmağa məcbur etməsidir.

Bir çox hallarda yeniyetmə qızlar ən böyük zərbəni xaricdən deyil, ailənin içindən alır. Qız uşağının məktəbə gedib gəlmək əvəzinə, gəlinlik libasında evdən çıxmağa məcbur edilməsi, onun hüquqlarının və gələcəyinin zorla əlindən alınmasıdır. Bir çox ata, "qız evdə oturmaz", "namus məsələsidir", "biz böyüklərdən belə görmüşük" kimi arqumentlərlə bu qərarlarını haqlı çıxarmağa çalışırlar. Əslində isə bu düşüncə tərzi nə dini, nə hüquqi, nə də insani baxımdan qəbul edilə bilər.

Budəfəki qəhrəmanımız 89 yaşlı Səkinə Əliyevadır. Səkinə nənə də erkən nikahın qurbanlarından biridir.  pizza sifarişi

Hazırda 5 övlad anası olan ağbirçək həyatın bütün sınaqlarından üzüağ çıxıb. Erməni təcavüzü nəticəsində dogma yurd-yuvasından, isti ocağından uzaq düşən qəhrəmanımız Bakı şəhərində yaşayır. Ötən günləri xatırladıqca, tez-tez kövrəlir, taleyinə, alın yazısına “üsyan edir”. Deyir ki, valideynlər qızlarını arxa-dayaq olsunlar, onları “başlarından eləməsinlər”. Sonrakı peşmançılıq fayda vermir: “Məni ərə verəndə cəmi 14 yaşım vardı. Əl boyda uşaq idim. Bəlkə də sizə gülməli gələcək. Ər evinə köçəndə oyuncaqlarımı da özümlə aparmışdım. O vaxt uşaqların indiki kimi bahalı oyuncaqları olmurdu. Anam parçadan üç-dörd oyuncaq tikmişdi. Həyətdə uşaqlarla başımızı qatırdıq. Bir gün anam dedi ki, o zir-zibili at bir küncə, bu gün - sabah ərə gedəcəksən. Əvvəl qulaqlarıma inanmadım. Çəlimisiz bir qız idim. Mən hara, ərə getmək hara?!” 

Qəhrəmanımız deyir ki, o, atasının təkidi ilə ailə həyatı qurub: “1950-ci il yeni başlamışdı. Qıtlıq illəri idi. Evdə 3 qardaş, 4 bacı idik. Yarıac, yarıtox dolanırdıq. Atam məni ərə verib qayğılarını azaltmaq istəyirdi. O vaxt qız uşaqlarına ailədə artıq yük kimi baxırdılar. Qulağım eşidə-eşidə atam anama deyirdi ki, Səkinəni ərə versək, yükümüz azalar. Anam ona etiraz etmirdi. Onun da ürəyindən idi ki, məni ər evinə tez yola salsın. Fikirləşirdi ki, mən ərə gedəndə evdə çörək yeyən bir nəfər azalacaqdı”. 

14 yaşında ailə həyatı quran Səkinə nənənin başı çox bəlalar çəkib. Dediyinə görə, ən böyük arzusu oxumaq, elm öyrənmək olub: “Atamın üzündən bu arzum gözümdə qaldı. Həyat yoldaşım özümdən 15 yaş böyük idi. Kişi dedi ki, dur mənə yemək bişir. Bu sözləri eşidəndə məni gülmək tutdu. Başıma necə bir fəlakətin gəldiyini həmin gün başıma yumruq dəyəndə anladım”. 

Qəhrəmanımız deyir ki, yazıb-oxumağı bilmədyi üçün sonrakı dövrdə çox əziyyət çəkib. Övladları hərbi xidmətdən məktub göndərəndə, onu qonşulara oxutdurub: “Uşaqlar məktəbə gedəndə savadsız olmağın acısını daha dərindən hiss etdim. Beş uşaq böyütdüm, amma birinə hərf yazmağı öyrədə bilmədim. Bəzən uşaqların dərsləri ağır olurdu. Çətinə düşəndə məndən kömək istəyirdilər. Gözümü döyə-döyə qalırdım. Hətta oğlanlarım əsgərlikdə olanda onlara məktub yaza bilmirdim. Məktub gələndə şirinlik verib qonşulara oxutdururdum. Məhz buna görə atam ölənə kimi onu bağışlamadım…” 

Səkinə ananın müasir valideynlərə sözü var: “Qız uşağı evdə artıq əşya deyil. Ondan canınızı qurtarmağa çalışmayın. Qızlar ata-analara Yaradanın bəxş etdiyi ən böyük mükafatdır. Buna görə Uca Allaha şükür edin. Qızlarınıza yaxşı təhsil verin. Uşaq doğulmamış ona cehiz yığmayın. Onun sağlam böyüməsinin, yaxşı təhsil almasının qeydinə qalın. İndi iyirmi birinci əsrdir. Qızın bəzəyi onun ağlı-kamalı, savadıdır. Savadlı qız sizin başucalığınızdır. Bu gün sizin başınızı uca edəcək, sabah da həyat yoldaşının, övladlarının… Mən namazında-niyazında bir ağbirçəyəm. Əmin olun ki, qızlarınıza etdiyiniz bu yaxşılığınıza görə Allah - Təala sizi mütləq mükafatlandıracaq”. 

A.Zeynalov 

Yazı “Jurnalist Araşdırmaları Mərkəzi” İB-nin Azərbaycan Respublikasının Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin yardımı ilə həyata keçirdiyi “Erkən nikah əleyhinə ictimai maarifləndirmənin gücləndirilməsi” layihəsi çərçivəsində hazırlanıb.