Ərəb qadınların görüntüsü dünyanı qarışdırdı: İslamın şərti pozulub? VİDEO

ABŞ Prezidenti Donald Trampın Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinə (BƏƏ) rəsmi səfəri zamanı qarşılanma mərasiminin görüntüləri sosial şəbəkələrdə geniş müzakirələrə səbəb olub. Görüntülərdə Tramp və BƏƏ rəsmisinin qarşısında sıra ilə düzülən qadınlar başlarını sağa və sola ritmik şəkildə hərəkət etdirərək onları salamlayıblar.

Xüsusilə BƏƏ və bir çox ərəb ölkəsində qadınların başı açıq olmaması, hətta bunun qanunla qadağan edilməsi sözügedən görüntülərlə bağlı fikir ayrılığının yaranmasına səbəb olub. Mərasim əsasən müsəlman ölkələrində birmənalı qarşılanmayıb. Lakin bu hərəkətin milli rəqs olduğu və ərəb coğrafiyasında normal qəbul edildiyi deyilir.

Globalinfo.az BƏƏ və ümumilikdə bəzi ərəb ölkələrində rəsmi qonaqların qarşılanması zamanı yerinə yetirilən “Al-Ayyala” və ya “Yovla” adlandırılan rəqs növü haqqında maraqlı məlumatları təqdim edir:

“Al-Ayyala” və ya “Yovla” ərəb mədəniyyətinin qədim rəqslərindən və ənənələrindən biridir. Rəqsin tarixi min illərlə ölçülür. Bu rəqs Körfəz bölgəsinin, xüsusilə BƏƏ, Oman və Səudiyyə Ərəbistanının bədəvi tayfaları arasında formalaşıb və nəsildən-nəslə ötürülərək günümüzə qədər gəlib çıxıb.

Bu rəqs tarixən yalnız bir əyləncə forması deyil, həm də tayfa həmrəyliyi, döyüş ruhu, qələbə sevinci və şəxsi şücaətin nümayişi kimi yerinə yetirilib. Qədim zamanlarda döyüşdən əvvəl əsgərləri ruhlandırmaq və birlik mesajı vermək məqsədi ilə icra edilib. Döyüşdən sonra isə, qələbə münasibətilə şənlik formasında yerinə yetirilirdi. Rəqs zamanı iştirakçılar əllərində taxta qılınclar və ya bəzəkli nizələr tutaraq bir sırada düzülüb, ritmik şəkildə irəli-geri və ya sağa-sola hərəkət edir, bəzən də sinxron addımlarla döyüşü simvolizə edirdilər.

Bu rəqs, həm kişilər, həm də qadınlar tərəfindən yerinə yetirilə bilər və əsasən ritmik baş əymə, bədən hərəkətləri, əllərin müəyyən bir ahəngdə hərəkət etməsi və fərqli rəqs addımlarından ibarətdir. Ənənəvi olaraq birliyə, gücə və ictimaiyyətin bərabər hərəkət etməsinə simvolik olaraq xidmət etdiyi üçün qadın və kişilərin iştirakı ilə yerinə yetirilir.

Bu rəqs sadəcə fiziki hərəkətlərdən ibarət deyil, “Al-Ayyala” çox vaxt şeir və musiqi ilə müşayiət olunur. Ənənəyə görə, bəzi iştirakçılar qəhrəmanlıq və ya sevgi mövzusunda şeirlər söyləyir, digərləri isə ritmik şəkildə dəf, davul və ya digər xalq musiqi alətlərinin müşayiəti ilə rəqs edirlər. Şeirlərin çoxu xalq qəhrəmanları, ata-baba yurdu, vətən sevgisi və əcdadların şərəfi mövzularına həsr olunur.

“Al-Ayyala” və ya “Yovla” rəqsi BƏƏ üçün xüsusilə rəsmi tədbirlərdə və xüsusi qonaqların qarşılanmasında mühüm əhəmiyyət daşıyır. Buna görə də yalnız bir rəqs deyil, həm də qonaqpərvərlik və hörmət simvoludur.

İslam dini, əsasən, əxlaq, ədəb və cəmiyyətin sabitliyini qorumağa yönəlib. Rəqs məsələsi də dinin sosial həyata dair qaydalarında öz əksini tapır.

İslam dini xüsusi olaraq rəqsi qadağa etmir. Ancaq əxlaqa zidd hərəkətlərdən qaçınmağı vacib sayır. “Al-Ayyala” və “Yovla” kimi rəqslər, başqalarına hörmət göstərmək, birliyi təbliğ etmək və tarixi ənənələri qorumaq məqsədilə yerinə yetirilir. Bu rəqs, müasir dövrdə və rəsmi tədbirlərdə daha çox sosial və mədəni bir mərasim kimi qəbul olunur, dinə qarşı heç bir ziddiyyət təşkil etmədiyi vurğulanır.

BƏƏ, İslamın mədəniyyətə və ənənələrə verdiyi əhəmiyyəti nəzərə alaraq bu cür rəqsləri cəmiyyətin bir hissəsi kimi qəbul edir və onlara məhdudiyyət qoymur. İslamda yalnız şəriətə zidd olan hərəkətlərdən çəkinmək tövsiyə olunsa da, bu rəqs, düzgün bir şəkildə yerinə yetirildikdə, dinin əxlaq prinsiplərinə ziddlik təşkil etmir.

BƏƏ əhalisinin böyük bir hissəsini müsəlmanlardan ibarətdir. Bu ölkə İslam mədəniyyətinin təsiri altında olsa da, modernləşmə və qloballaşma prosesi ilə bərabər ənənəvi dəyərlərə də böyük hörmətlə yanaşır. BƏƏ-də qadınların baş örtüsü məsələsi ölkənin qanunları və mədəniyyətində mühüm yer tutur. Bu, İslamın və ənənələrin bir hissəsi kimi qəbul olunur. Lakin BƏƏ digər ərəb ölkələrinə nisbətən, daha liberal və modern bir yanaşmaya sahibdir. Qadınlar baş örtüsü olmadan da hərəkət edə bilər, amma bu, onların fərdi seçiminə və mədəni mühitə görə dəyişir.

BƏƏ-də ənənəvi olaraq qadınlar baş örtüsüz qala bilməzlər, amma bəzi ictimai yerlərdə, xüsusilə rəsmi və qeyri-rəsmi tədbirlərdə bu, elə də zəruri hesab edilmir. Həmçinin, baş örtüsü məsələsi BƏƏ-də yalnız mədəni və dini bir təcrübə olaraq deyil, həm də sosial status və fərdi seçimlə əlaqəlidir. Qadınların hicab taxmaması hüquqi baxımdan heç bir problem yaratmır və qanunla qadağan olunmur.

The hair flipping ritual of Gulf women: A symbolic submission to the conqueror #Trump in the UAE. pic.twitter.com/dh1k1VOaul

— Carole Tahan  (@ctahan) May 15, 2025

Turan Rzayev
Globalinfo.az