Əri işgəncə ilə öldürüldü, dostu intihar etdi Məşhur yazıçının faciəvi həyatı

Bu gün görkəmli italyan yazıçı Natalıa Ginzburqun doğum günüdür.

Kulis.az yazıçı haqqında materialı təqdim edir.

Natalia Levi 1916-cı ildə İtaliyanın Palermo şəhərində anadan olub. Atası Cüzeppe Levi tanınmış yəhudi alim, anası Lidia isə katolik idi. Natalia hələ kiçik yaşlarında ikən ailəsi Turinə köçür. Bu şəhər onun həm şəxsi həyatında, həm də yaradıcılığında həlledici rol oynayacaqdı. Levi ailəsi fərqli idi; evlərində daim intellektual mübahisələr gedir, siyasət, sənət və elm danışılırdı. Atasının sərt təbiəti, anasının isə daha həssas dünyası Natalianın xarakterini formalaşdırırdı.

Bu evdəki atmosfer sonradan yazıçının ən məşhur əsəri olan "Ailə lüğəti" (Lessico famigliare) romanının əsasını təşkil etdi. Natalia bu əsərində ailə üzvlərinin xüsusi danışıq tərzini, onların öz aralarında istifadə etdikləri şifrəli sözləri, zarafatları qələmə alaraq böyük bir dövrün mənzərəsini yaradıb. Əsərdə Mussolini İtaliyasının qaranlıq mühiti məhz bir ailənin gündəlik həyatı fonunda ustalıqla təsvir olunur. Ginzburq uşaqlıq illərini məhz bu cür kitabların və intellektual söhbətlərin kölgəsində böyük bir tənhalıq içində müşahidələr aparmaqla keçirirdi.

Natalianın həyatındakı ən böyük dönüş nöqtəsi rus mənşəli italyan intellektualı, qatı anti-faşist Leone Ginzburqla tanış olmasıdır. 1938-ci ildə onlar evlənirlər. Bu dövr həm də İtaliyada faşist rejiminin ən sərt illəri idi. İrqi qanunların qəbul edilməsi ilə yəhudilərin və rejimi tənqid edənlərin həyatı dözülməz hala gəlmişdi.

Leone və Natalia məşhur "Einaudi" nəşriyyatının əsas simalarından idilər. Onlar Çezare Paveze, İtalo Kalvino kimi dövrün nəhəng italyan yazıçıları ilə çiyin-çiyinə işləyirdilər. Ginzburqlar ailəsi Turin intellektual mühitinin mərkəzində dayanırdı. Lakin siyasi təzyiqlər onları rahat buraxmadı. 1940-cı ildə Mussolini rejimi Leoneni və onunla birlikdə Natalianı Abruzzo bölgəsindəki ucqar Pizzoli kəndinə sürgün etdi.

Sürgün illəri ağır olsa da, Natalia bu kəndin sadə insanlarını, onların yaşayış tərzini dərindən müşahidə etmək imkanı qazandı. Bu illərin ağrısı sonradan onun bəzi əsərlərinə, xüsusən də İtaliyanın kənd həyatını və yoxsulluğunu təsvir edən qısa hekayələrinə sızacaqdı. Həm də məhz bu dövrdə o, Marsel Prustun məşhur "Svana doğru" əsərini italyancaya tərcümə edərək dilini və üslubunu daha da itiləşdirmişdi.

***

1943-cü ildə faşist rejiminin zəifləməsi ilə Ginzburqlar sürgündən Romaya qaçdılar və gizli şəkildə anti-faşist fəaliyyətlərini davam etdirdilər. Lakin bu azadlıq uzun çəkmədi. Leone Ginzburq nasistlər tərəfindən həbs edildi. O, Romanın məşhur "Regina Coeli" həbsxanasına salındı və burada ağır işgəncələrə məruz qaldı.

1944-cü ilin fevralında Leone həbsxanada işgəncələrdən vəfat etdi. Bu hadisə Natalianın həyatında sağalmaz bir yara açdı. O, cəmi 28 yaşında, üç kiçik uşaqla dul qalmışdı. Sevdiyi adamın ölümü, müharibənin dəhşəti, təkbaşına ayaq üstə qalmaq məcburiyyəti yazıçının ruhunda böyük bir sarsıntı yaratsa da, o, təslim olmadı.

Leonenin ölümündən sonra Natalia Turinə qayıtdı və yenidən "Einaudi" nəşriyyatında işləməyə başladı. Lakin 1950-ci ildə onun ən yaxın dostlarından biri olan həmkarı Çezare Paveze intihar etdi. Ard-arda gələn itkilər yazıçını daha da tənhalaşdırdı. O, kədərini ancaq işinə və yazmağa yönəltdi. Həyatındakı boşluq böyüdükcə onun cümlələri daha da sadələşirdi. O, böyük fəlakətlərdən yazarkən belə səssiz qalmağı seçdi. Çünki bilirdi ki, ən dərin ağrılar səs-küylə yox, sükutla ifadə edilir.

Natalia Ginzburqun yetkinlik illərindən kadr

Natalia Ginzburqun ən məşhur esse toplularından biri olan "Kiçik fəzilətlər" (Le piccole virtù) onun həyata və insanlara baxış bucağını mükəmməl şəkildə əks etdirir. Bu kitabda yer alan eyniadlı essedə yazıçı valideynlərə səslənərək çox qeyri-adi bir məsləhət verir. O yazır ki, uşaqlarımıza qənaətcil olmağı yox, səxavətli olmağı; ehtiyatlı davranmağı yox, cəsarətli olmağı öyrətməliyik.

"Kiçik fəzilətlər insanı kiçildir, böyük fəzilətlər isə onu yaşadır".

Onun dili müasir italyan ədəbiyyatında xüsusi hadisədir. Natalia Ginzburq mürəkkəb təşbehlərdən, uzun fəlsəfi mühakimələrdən qaçırdı. O, əşyaları, hissləri, hadisələri olduğu kimi, çox sadə və dəqiq şəkildə adlandırırdı. Gündəlik həyatın darıxdırıcı kimi görünən detalları onun qələmində birdən-birə böyük məna qazanırdı. Qadınların ailə daxilindəki təkliyi, ünsiyyətsizlik, evlilikdəki gizli sükutlar onun romanlarının əsas xəttini təşkil edirdi.

"Bütün dünənlərimiz" (Tutti i nostri ieri) romanında da o, müharibənin gətirdiyi fəlakətləri qanlı döyüş səhnələri ilə yox, adi insanların gündəlik həyatındakı dağıntılarla təsvir edir. Onun "Əziz Mikel" (Caro Michele) adlı başqa bir məşhur əsərində isə məktublar vasitəsilə parçalanmış bir ailənin dramından bəhs olunur. Ginzburq oxucusuna sübut edir ki, ən qanlı müharibələr təkcə cəbhədə deyil, həm də mətbəxdə, yataq otağında, yemək masası arxasında gedir.

Yazıçı ömrünün son illərində

Natalia Ginzburq sadəcə öz iş otağına qapanmış bir yazıçı deyildi. O, ətrafında baş verən haqsızlıqlara qarşı hər zaman səsini çıxarırdı. Gənclik illərindəki anti-faşist mübarizəsi yaşlılığında özünü fərqli formada büruzə verdi. 1983-cü ildə o, müstəqil solçu namizəd kimi İtaliya Parlamentinə deputat seçildi.

Siyasi fəaliyyəti dövründə o, daha çox insan hüquqları, uşaqların övladlığa götürülməsi məsələləri və qadın haqları kimi mövzularda fəal çıxışlar edirdi. Onun siyasətdəki üslubu da ədəbiyyatdakı üslubuna bənzəyirdi: qışqırmadan, sadə, amma çox kəskin. O, həqiqəti olduğu kimi, birbaşa üzə deməyi sevirdi. Öz yazılarında və çıxışlarında heç vaxt zəiflikdən və ya məğlubiyyətdən qorxmurdu.

1991-ci ildə Romada vəfat edən Natalia Ginzburq özündən sonra bənzərsiz bir irs qoydu. O, italyan və dünya ədəbiyyatına kədərin ləyaqətlə, sükutun isə ən uca səslə necə yazıla biləcəyini öyrətdi. biyyatdır.