Eritreyadakı gəmimiz, Kanadadakı həmvətənlərimiz...

Bir neçə gündü ki, mətbuat Azərbaycanın üç gəmisinin Eritreyanın ərazi sularında saxlanılması barədə yazır. Yəqin sizin də qarşınıza bu mövzu ilə bağlı xəbərlər çıxıb. Həmin gəmilərdə ümimilikdə 24 nəfər var ki, onların da 18-i Azərbaycan vətəndaşıdı. Ümumilikdə isə bu gün dünyanın çeşidli sularına üzən gəmilərdə saysız-hesabsız Azərbaycan vətəndaşı çalışır, min bir zəhmətə qatlaşır. Məlum məsələdi ki, gəmilərlə okean sularında səyahət etmək, müxtəlif təyinatlı yüklər daşımaq yetərincə çətin və riskli işdi. Ona görə də heç də hər kəs bu işdə çalışmağa razılaşmır, çətin peşəyə həvəs göstərmir. Amma azərbaycanılar arasında son illər dənizçiliyə olan maraq, bu peşəni seçməyi arzulayanların sayı xeyli artıb.

Bu da səbəbsiz deyil. İş təhlükəli olduğundan, ödənilən məvacib də Azərbaycan standartlarına görə yaxşı sayılır. Avropalı hansısa mütəxəssisin tələb etdiyi məbləğdən qat-qat az pula azərbaycanlılar arasında təhlükəli dəniz səyahətlərinə çıxmağa razı olanları tapmaq mümkündü. Eləcə də digər sahələrdə vəziyyət oxşardı. Son illərdə həmvətənlərimiz arasında uzaq Amerikaya, Kanadaya yaşamaq üçün getməyə can atanların sayı da sürətlə artır. Küçədə gənclər arasında sorğu keçirsən, böyük əksəriyyəti okeanın o tayına yollanmaq arzusunda olduğunu, “green kart” udmağa çalışdığını gizlətməz. İstər ali təhsilli olsun, istərsə də orta məktəbi bitirənlər. Biz artıq belə şeylərə öyrəncəliyik. Azərbaycanda ali təhsil almış hansısa gənc Amerikaya yollanmaq xoşbəxtliyinə nail olsa, orda dərhal isti kabinetdə, rahat kresloda əyləşdirilmir. Özləri də bilir ki, orda onları ya “Uber” taksi şirkətində sürücülük, ya da müxtəlif qidaları daşımaq üçün kuryerlik gözləyir. Amerikalılar bu cür işləri görməyə həvəsli olmadıqlarından bizim kimilər ora standartlarında minimal sayılan məvacib qarşılığında kuryer işində çalışmağa ikiəlli razı olurlar. Eləcə də Kanadanın Sibirə bənzəyən buzlu şəhərlərindəki ən ağır işlər bizimkilər üçün fürsət sayılır. Bir vaxtlar babalarımızı Sibirə sürgün edirdilər, indi o babaların nəvələri ona oxşar buzluqlarda yaşamaq üçün əldən-ayaqdan gedirlər.
Onları qınamıram da. Bunun adı yaşamaq uğrunda mübarizədi. Azərbaycanlıları dəniz quldurlarının meydan suladığı sahillərə göndərən, amerikalılar üçün kuryerlik etməyə məcbur edən, Kanadanın soyuq şəhərlərinə can atdıran daha yaxşı yaşamaq, daha çox qazanmaq arzusudu. Onlar evlərinin içində, yəni ki, Azərbaycanda arzuladıqları işi tapa, istədikləri səviyyədə yaşaya bilmirlər. Bu səbəbdən də xaricə can atırlar. Sonu bilinməyən çətin yollara baş vuran azərbaycanlılar böyük cəsarət və ürək sahibidi. Təəssüf ki, futbolda belə deyil. Burda tam tərsidi. Ayağı azca top tutan, Azərbaycan premyer-liqasında çıxış edən, üzünə gün doğub milli komandalara dəvət alan futbolçular həyatlarını asanlıqla təmin edirlər. Onlar imza atdıqları ilk müqavilənin “podyomnu” puluna altında “moyka”, üstündə çay evi olan bir obyekt alırlar. Yaxud da ticarətə yararlı bir neçə tikiliyə, daha yaxşı halda isə mənzillərə sahib olurlar. Bununla da işlərini bitmiş sayılar. Əmin olurlar ki, gələcəkdə maddi problem yaşamayacaqlar. Ondan sonra da yerli klublarda gücləri tükənənə qədər başlarini girələyir, zənginləşməyə davam edirlər.
Sözsüz, hamıya aid edə bilmərik. Amma böyük əksəriyyəti belədi. Ona görə də bizim futbolçularda xaricə yollanmaq, daha yaxşı çempionatlarda oynamaq arzusu yoxdu. İstedadı olanlar, zaman-zaman təklif alanlar da müxtəlif bəhanələrin arxasına sığınır, Biləcəridən o taya keçməyə həvəs göstərmir. Bir dəfə zamanında istedadı ilə öyünən, gələcəyinə böyük ümidlər bəslədiyimiz futbolçudan soruşdum ki, niyə xarici klublara keçmədin? Cavabında “atam “X” klubuyla bağladığım müqavilənin pulunu götürdü, bir neçə ev aldıq. Ondan sonra da klub məni heç yerə buraxmadı, dedilər ki, getsən, pulumuzu qaytarmalısan. Mən də risk etmədim ki, birdən oyunum alınmaz, pullar əldən çıxar”. Azərbaycanlı futbolçuların acı həyat hekayəsi belədi, dostlar. Ona görə də bizim futbolçular Eritreyadakı gəmimizlə həbs edilən, Kanadada buz təmizləyən həmyerlilərimiz kimi xaricə getməyə can atmırlar.
AMAL