Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

Erkən dil təhsili: üstünlük, yoxsa lazımsız tələskənlik? ARAŞDIRMA

Erkən dil təhsili: üstünlük, yoxsa lazımsız tələskənlik? ARAŞDIRMA

Sia Az saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

Son illər valideynlər arasında uşaqları çox erkən yaşlardan – hətta 1 yaşından etibarən ingilis dili kurslarına göndərmək tendensiyası sürətlə yayılır. Qloballaşan dünyada xarici dil biliyinin uğurun əsas açarlarından biri hesab edilməsi, valideynləri “nə qədər tez başlasaq, bir o qədər yaxşıdır” düşüncəsinə yönəldir. Lakin bu yanaşma cəmiyyətdə birmənalı qarşılanmır: bir tərəf erkən yaşda dilə məruz qalmanın beyin inkişafına müsbət təsir göstərdiyini əsas gətirir, digər tərəf isə ana dilinin formalaşması, psixoloji yüklənmə və erkən akademik təzyiq risklərindən narahatdır. Bu baxımdan uşağı 1 yaşından ingilis dili kursuna göndərmək məsələsi həm elmi, həm tərbiyəvi, həm də sosial aspektlərdən ciddi araşdırma tələb edir. Dünya təcrübəsi ilə Azərbaycan reallığının müqayisəsi isə bu mövzuda daha obyektiv mənzərə yaratmağa imkan verir.

SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib.

Erkən yaşda dil öyrənməyə başlamağın elmi əsasları (dünya üzrə)

Beynin inkişafı və dil qavrama qabiliyyəti

Uşaqların beyni erkən yaşlarda xüsusi dərəcədə çevik və qəbul etməyə açıq olur. Elmi tədqiqatlar göstərir ki, dil qavrama qabiliyyəti yaş artdıqca tədricən azalır, yəni dil öyrənmək üçün erkən yaş daha əlverişlidir. Bu tədqiqatlarda uşaqların dünyaya gələndən etibarən dil strukturlarını daha sürətlə mənimsədiyi vurğulanır.

Bilingvizm və kognitiv üstünlüklər

Erkən yaşda iki və ya daha çox dilə məruz qalmaq uşaqlarda daha yaxşı yaddaş, problem həll etmə, diqqət və fokus kimi kognitiv bacarıqların inkişafına kömək edə bilər. Bundan başqa, ikinci dil bilmək uşaqların mədəni şüuru artıra və gələcəkdə akademik uğura təsir göstərə bilər.

Daha yüksək səviyyəli dil bacarıqları

Erkən yaşda dilə məruz qalmaq uşaqda tələffüzün daha təbii və düzgün formalaşmasına kömək edir və ikinci dili daha səlis şəkildə əldə etməyə şərait yaradır.

Uşağın yaşı və dil öyrənmə – nə deyir tədqiqatlar?

Sıfırdan erkən yaşdakı öyrənmə

1 yaş uşağı üçün hələ rəsmi kurslar dünyada geniş yayılmasa da, tədqiqatlar göstərir ki, uşaqlar dilə erkən başa düşmə və cavab vermə ilə reaksiya verə bilirlər. Bir beynəlxalq tədqiqat göstərir ki, körpə beyni aldığı dil səslərini doğmadan bəri xəritələndirir və bu erkən təsir daha sonra dil qavrama qabiliyyətini formalaşdırır.

Kritik dövr nəzəriyyəsi

Dil öyrənmə ilə bağlı nəzəriyyələrdən biri kritik dövr anlayışıdır: bu nəzəriyyəyə görə bəzi dil komponentlərini təbii və asan şəkildə mənimsəmək üçün ən əlverişli dövr early childhood (uşaq erkən dövrü) sayılır. Bu müddət adətən pubertətə qədər davam etdiyi düşünülür — yəni erkən başlamağın faydası uzunmüddətli ola bilər.

Dünya təcrübəsi: erkən yaşda İngilis dili və iki dillilik

Qloballaşmış ölkələrdə yanaşma

Bir çox ölkələrdə valideynlər uşaq bağçalarında, montessori məktəblərində və beynəlxalq məktəblərdə uşaqların iki dillilik qabiliyyətini erkən inkişaf etdirməsinə üstünlük verirlər — bu təhsil yanaşmasına bilingualism (iki dillilik) deyilir.

Şanxay, Britanika Beynəlxalq Məktəbi kimi nümunələrdə erkən iki dillilik uşaqların beynində dilə aid mürəkkəb sinaptik əlaqələr formalaşdırdığı üçün qavrama və sosial bacarıqları gücləndirir.

Avstraliyada valideynlər iki dillilik proqramları vasitəsilə uşaqların həm dil biliklərini, həm də mədəni anlayışını inkişaf etdirirlər.

Bu yanaşmalar göstərir ki, dünya üzrə valideynlər erkən yaşda ingilis dilinə məruz qalmanı bir üstünlük hesab edirlər.

Azərbaycanda vəziyyət və valideyn davranışı

Rəsmi qaydalar və məşğuliyyət

Azərbaycanda xarici dillər təhsil sistemi adətən məktəbəqədər dövrdə (bağça və ya ibtidai sinif) başlayır və tədris proqramlarında bu yaşdan ingilis dilinin təhsilinə yer verilir.

Lakin 1 yaşdan kurslara göndərmək hələ rəsmi təhsil proqramının bir tərkib hissəsi deyil. Valideynlər isə öz təşəbbüsləri ilə erkən yaşda dilə məruz qalmağı seçirlər — bəzən bağça xaricində əlavə kurslara və ya interaktiv dərslərə yazdırmaqla. Bu cür yanaşma daha çox özəl tədris mərkəzləri və valideyn təşəbbüsü ilə təşkil olunur.

Azərbaycan ekspertlərinin fikirləri

Təhsil ekspertləri və psixoloqlar vurğulayır ki, uşaqların dil inkişafı üçün ana dilinə yetərincə diqqət yetirilməsi vacibdir və xarici dil yalnız anadan yaradıcı oyun və sadə ifadələrlə təqdim olunmalıdır. 3 yaşdan xarici dilin daha məqsədəuyğun başladığına dair fikirlər də mövcuddur.

Nə üçün bəzi valideynlər uşağı 1 yaşından kursa göndərir?

-Gələcək karyera və qlobal bacarıqlar: İngilis dili dünyada təhsil və iş imkanlarını artırır.

-Kognitiv üstünlüklər: Erkən dillilik uşaqların analitik düşüncə və çoxdillilik qabiliyyətini gücləndirə bilər.

-Dillərə həvəs yaratmaq: Kiçik yaşda başlayan dil tanışlığı uşaqlarda maraq və özünəinam yaradır.

-Müasir təhsil tələbləri: Uşaqlara çoxdilli mühit yaratmaq beynəlxalq standartlara uyğundur.

Uşaqları 1 yaşdan ingilis dili kursuna göndərmək ümumilikdə rəsmi təhsil standartları tərəfindən tələb olunmasa da, valideyn təşəbbüsü, beynin erkən inkişaf xüsusiyyətləri və qlobal dil tələbləri valideynləri belə bir addıma ilhamlandırır. Dünya təcrübəsi göstərir ki, dil məruz qalması erkən yaşlarda effektiv ola bilər, lakin bu, düzgün metodika və ana dilinin inkişafı ilə balanslaşdırılmalıdır.

Ayşən Vəli

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:258
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 19 Yanvar 2026 17:27 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see338

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see320

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see315

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see298

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see294

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see291

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see282

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see274

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see263

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see258

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see247

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see245

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see241

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see237

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see230

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see221

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see219

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see216

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see215

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see211
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri