Erkən doğuş riskini qiymətləndirmək üçün DNT testi hazırlandı

Çin və amerikalı bioloqlar hamilə qadınların qanında olması vaxtından əvvəl doğuş riskini yüksək dəqiqliklə, təxminən 87% qiymətləndirməyə imkan verən DNT biomarkerlərini müəyyən ediblər ki, ana və uşağın həyatını xilas etmək üçün əvvəlcədən tədbirlər görsünlər.

Redaktor.az xəbər verir ki, bu yanaşma "PLoS Medicine" jurnalında dərc olunan məqalədə təsvir edilib.

"Erkən doğuşlar orta hesabla hamilə qadınların təxminən 11%-ində baş verir və hamiləlik zamanı yaranan problemlərlə bağlı uşaq ölümlərinin təxminən 35%-ni təşkil edir. Biz göstərmişik ki, plasental hüceyrələrdən sərbəst üzən DNT fraqmentləri əlavə müayinələrə ehtiyac olmadan erkən doğum ehtimalını qiymətləndirmək üçün istifadə edilə bilər".

Bu nəticəyə Quanqdonq Reproduktiv Tədqiqatlar İnstitutunun (Çin) professoru Tan Jianın rəhbərlik etdiyi bir qrup çinli və amerikalı alim 500-ə yaxını vaxtından əvvəl doğuşla başa çatan təxminən 2,6 min hamiləlik hadisəsini müşahidə etdikdən sonra gəlib. Bu müşahidələrdə iştirak edənlər müntəzəm olaraq qan nümunələri veriblər, elm adamları vaxtından əvvəl doğuşla əlaqəli biomarkerləri axtarmaq üçün istifadə ediblər.

Tədqiqatçıların izah etdiyi kimi, hamilə qadınların qanında çoxlu sayda plasental DNT fraqmentləri var ki, bunlardan bəzən Daun, Edvards və Patau sindromları kimi müxtəlif ağır inkişaf pozğunluqlarının diaqnozu üçün istifadə olunur. Bioloqlar bu eyni DNT fraqmentlərində doğuşun erkən başlama ehtimalı ilə bağlı məlumatların ola biləcəyini təklif ediblər.

Alimlər bu fikri nəzərə alaraq, hamiləliyin 12 və 28-ci həftələrində qadınların qanında mövcud olan plasenta DNT fraqmentlərinin nümunələrini müqayisə ediblər ki, bu da onlara normal və vaxtından əvvəl doğuş zamanı plasental hüceyrələrdə 200-ə yaxın genin aktivliyindəki fərqləri müəyyən etməyə kömək edib. Alimlər bu məlumatdan vaxtından əvvəl doğuş ehtimalını qiymətləndirə bilən süni intellekt sistemini hazırlamaq üçün istifadə ediblər.

Sistemin sonrakı sınaqları göstərib ki, o, körpənin hamiləliyin 37-ci həftəsindən əvvəl dünyaya gəlib-gəlməyəcəyini 87% əminliklə dəqiq müəyyən edə bilib. Alimlər eyni zamanda, oxşar təxminlər əldə etmək üçün cəmi 80 gendən ibarət dəstdən istifadə oluna biləcəyini də tapıblar. Tədqiqatçıların fikrincə, bu, proseduru sadələşdirməli və xəstələr üçün daha əlçatan və klinikalar üçün daha az əmək tutumlu etməlidir.

Turan İSMAYIL