Erkən evliliklərin sayı niyə durmadan artır? HÜQUQŞÜNAS AÇIQLADI

“Erkən nigahlar dedikdə 18 yaşa qədər oğlan və qızların evləndirilməsindən söhbət gedir. Səbəbləri isə adət-ənənə və dini faktorlarla bağlıdır”. Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında hüquqşünas Şamil Paşayev bildirib.

Onun sözlərinə görə, vətəndaşların əksəriyyəti sivil dünyadan kənardır: “Cəmiyyətdə insanlar uşaq dünyaya gətirib sadəcə başlarından edirlər. Uşaqların normal şəraitdə yaşaması üçün, təhsil alması üçün, dünya görüşünün artması üçün heç bir addım atmırlar. Uşaq dünyaya gətirmək ciddi məsuliyyətdir. Ölkəmizdə və Şərqdə ümumiyyətlə uşaq dünyaya gətirən valideynlərin çox böyük bir hissəsi uşaq dünyaya gətirməyin məsuliyyətini dərk etmir.

Uşaq dünyaya gətirməyin məsuliyyəti təkcə uşağa yemək və paltar almaqdan ibarət deyil. Biz Kantın təlimini və John Locke-un tərbiyə haqqında esselərini oxuyanda orda övladı tərbiyə etməyin əsas məramlarını görə bilərik. Azərbaycanda ümumiyyətlə Şərq cəmiyyətində uşağın gələcəyə “arvad” və “ər” kimi hazırlanması istiqamətində işlər görülür. Uşağın dünya görüşünə, fikirinə, analitik düşünmə qabiliyyətinə yönəlik hər hansısa bir işlər görülmür.

Təhsil sistemimizdə sovet dövrünün köhnə təhsil sistemidir. Belə olan halda isə övlada 15-16 yaşından sonra ailənin xərclərini artıran varlıq kimi baxırıq. Övladı mütləq şəkildə evləndirməyə çalışırıq. Əsasən də qız uşaqları erkən evləndirilir. Oğlan uşaqları isə tez ailə qursun, tez övladı olsun və işləyib atasına kömək etsin prizmasından yanaşılır. Bütün bunların fonunda erkən nigahların sayı artır. Bütün bunlar Şərq ölkələrinin cəmiyyətlərinin sivil dünyadan nə qədər geridə qaldığını göstərir. Əxlaq və psixologiyamız formalaşsa biz erkən evlilik hallarının azaldığını görərik. Mən qanunvericilikdə boşluğun olması ilə razı deyiləm. Qanunvericiliyin insanların əməlinə hər hansısa ağır cəza vermək kimi bir öhdəliyi yoxdur. Qanunvericiliyin mahiyyəti insanları qanunlara əməl etmək ruhunda böyütməkdir. Qanunvericilikdə konkret olaraq yazılır ki, 18 yaşına çatmayan şəxslərin nigaha girməsi qadağandır. 16 yaşına çatmayan şəxslərlə cinsi əlaqəyə girmək cinayət məsuliyyətinə səbəb olur.

Bəzən bunu insanlar qarışdırır ki, niyə nigah yaşı 18-dir, cinsi əlaqəyə girmək yaşı isə 16-dır. Unutmayın ki, evlənmək özündə təkcə cinsi əlaqədə olmağı ehtiva etmir. Yəni evlənmək ancaq cinsi əlaqədə olmaqdan ibarət deyil. Burda insanların digər öhdəlikləridə var. Nigahla bağlı, mirasla bağlı, alqı-satqı ilə bağlı müqavilələr və s. hüquqi fəaliyyətlərlə məşğul olurlar”.

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov