Erkən təhsil yaşının endirilməsi üçün əhalinin sosial vəziyyəti dəyərləndirilməlidir EKSPERTDƏN NAZİRLİYƏ VACİB TƏKLİF

Ötən həftə Elm və Təhsil Nazirliyinin açıqlamasında bildirildi ki, məktəbəqədər təhsillə bağlı yaş həddinin endirilməsi ilə bağlı dəyişikliklər gözlənilir. Sosial şəbəkələrdə nazirin bu açıqlaması müzakirələrə səbəb olub.

Avtosfer.az xəbər verir ki, dekabrın 4-ü elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev jurnalistlərin suallarını cavablayarkən deyib ki, 1-5 yaş arasındakı uşaqların ən azı 50 faizininməktəbəqədər təhsilə cəlb olunması qurumun əsas hədəflərindəndir.

Mövzu ilə bağlı təhsil üzrə ekspert Kamran Əsədov saytımıza müsahibəsində deyib ki, məktəbəqədər təhsil yaşının azaldılması ilə bağlı Elm və Təhsil Nazirliyinin açıqladığı hədəf, təhsil sistemində beynəlxalq standartlara uyğunlaşmaq və azyaşlıların erkən təhsil imkanlarına çıxışını artırmaq məqsədini güdür.

“Bu təşəbbüs, prinsipcə, müsbət nəticələr doğura bilər. Lakin bu qərarın tətbiqi üçün ölkədəki mövcud vəziyyət və azyaşlıların inkişaf tempi hərtərəfli nəzərdən keçirilməlidir.

Azərbaycanda azyaşlı uşaqların inkişaf tempi, qidalanma, tibbi xidmətlərə çıxış, psixososial mühit və ailə dəstəyi kimi faktorlardan ciddi şəkildə asılıdır. İnkişaf tempi fərqli ailələrdə və bölgələrdə dəyişir. Şəhər yerlərində yaşayan uşaqlar adətən daha yaxşı sosiallaşma və təhsil imkanlarına malikdirlər, lakin ucqar bölgələrdə yaşayan uşaqlar, xüsusilə məktəbəqədər təhsil müəssisələrinin və təcrübəli kadrların az olduğu yerlərdə, bu dəyişikliyə uyğunlaşmaqda çətinlik çəkə bilərlər.

Məktəbəqədər təhsil yaşının azaldılması ilə bağlı hədəfin uğurlu olması üçün bir neçə vacib şərt mövcuddur:

1. İnfrastrukturun təkmilləşdirilməsi: Məktəbəqədər təhsil müəssisələrinin sayının artırılması və mövcudların şəraitinin yaxşılaşdırılması zəruridir. Uşaqların təhlükəsiz və rahat təhsil mühitinə malik olması bu yaş qrupunun təhsil prosesinə uğurla daxil edilməsini təmin edər.

2. Kadr potensialının artırılması: Erkən yaş təhsili üzrə ixtisaslı pedaqoqların hazırlanması, onların maaşlarının artırılması və iş şəraitinin yaxşılaşdırılması vacibdir. Bu yaş qrupunda təhsil uşağın gələcək inkişafına ciddi təsir etdiyi üçün yüksək ixtisaslı mütəxəssislərin iştirakı mühüm əhəmiyyət daşıyır.

3. Ailə maarifləndirilməsi: Valideynlərin məktəbəqədər təhsilin əhəmiyyəti barədə məlumatlandırılması və uşaqlarının erkən yaşda təhsilə hazırlanması prosesi ilə bağlı dəstəklənməsi lazımdır. Bu yaş dövründə valideynlərin rolu çox vacibdir və onların bu prosesə aktiv cəlb olunması tələb olunur.

Beynəlxalq təcrübəyə nəzər saldıqda, inkişaf etmiş ölkələrdə məktəbəqədər təhsilin yaş həddi çox vaxt 3 və ya 4 yaş kimi müəyyən olunur. Məsələn, Finlandiya və İsveçdə məktəbəqədər təhsil 3 yaşdan başlayır, lakin bu sistemlər tamamilə dövlət dəstəyi ilə təchiz olunur və uşaq psixologiyası və fiziki inkişafı nəzərə alınır. ABŞ-da isə məktəbəqədər təhsilə 4 yaşdan başlayaraq keçid mərhələsi tətbiq edilir, burada erkən yaş təhsili daha çox könüllülük prinsipinə əsaslanır. Eyni zamanda, inkişaf etməkdə olan ölkələrdə, məsələn, Hindistan və Pakistan kimi yerlərdə erkən təhsil çox vaxt 5 yaşdan başlayır, çünki iqtisadi və sosial problemlər erkən təhsil prosesini çətinləşdirir.

Azərbaycanda belə bir dəyişikliyin həyata keçirilməsi zamanı beynəlxalq təcrübə nəzərə alınmalı, lakin ölkənin sosial-iqtisadi reallıqları və cəmiyyətin hazır olma səviyyəsi də dəyərləndirilməlidir. Erkən yaş təhsili üçün hər bir uşağın fərdi inkişafı, ailə mühiti və sosial dəstəyi diqqət mərkəzində saxlanılmalıdır. Bu dəyişiklik yalnız təhsilin keyfiyyətinə deyil, həm də azyaşlıların ümumi psixoloji və sosial inkişafına müsbət təsir göstərməlidir”.

Ekspert sonda onu da qeyd edib ki, məqsəd təkcə yaş həddini azaltmaq deyil, bu yaş qrupunda təhsilin məzmununu zənginləşdirmək və hər bir uşağın fərdi inkişafına dəstək vermək olmalıdır.

Səfər