Ermənistan uğrunda mübarizə: Vens İrəvanı Rusiyadan ayıra biləcəkmi?

Ekspert ictimaiyyəti ABŞ-ın vitse-prezidenti Cey Di Vensin diplomatik “baqajında” İrəvana gətirdiyi “şirniyyatları” müzakirə etməyə davam edir.
Bizim.Media xəbər verir ki, siyahı həqiqətən kifayət qədər genişdir.
Vensin sözlərinə görə, ABŞ Ermənistana yüksək məhsuldarlıqlı Nvidia çiplərinin satışı üçün bir sıra ixrac lisenziyaları verib. Bu çiplər Ermənistanda yeni məlumat emalı mərkəzlərinin (data center) tikintisi üçün istifadə olunacaq və layihənin icrasına faktiki olaraq artıq başlanılıb.
Bundan əlavə, İrəvan ABŞ-dan V-BAT pilotsuz uçuş aparatları alıb. Paşinyanın bildirdiyinə görə, onlar Ermənistanın hərbi imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirəcək. TRIPP proqramına milyardlarla dollar həcmində vəsait ayrılması da anons edilib ki, bu da ümumilikdə gözlənilən idi.
Və, bəlkə də, əsas sensasiya: ABŞ və Ermənistan mülki nüvə energetikası sahəsində əməkdaşlıq haqqında saziş imzalayıb. Saziş potensial investisiyaları nəzərdə tutur və İrəvanın Rusiyadan enerji asılılığının azaldılmasına yönəlib. Eyni zamanda, Amerika şirkətlərinə nüvə texnologiyaları, yanacaq və xidmətlərin tədarükünə çıxış, eləcə də ölkə elektrik enerjisinin təxminən 40 faizini təmin edən Ermənistan AES-inin kiçik modul reaktorlarla əvəzlənməsi üzrə müsabiqədə iştirak imkanı yaradır.
Vensin Ermənistana səfəri ərəfəsində və səfər fonunda demək olar ki, hər kəs ABŞ-ın regiondakı əsas məqsədinin Rusiyanın təsirini azaltmaq, maksimum proqram kimi isə Ermənistanı Moskvadan qoparmaq olduğunu dilə gətirib.
İlk baxışdan hər şey məhz belə görünür: yeni investisiyalar, nüvə sahəsində RF-dən asılılığın azalması, yeni yüksək texnoloji istehsallar — bir sözlə, yalnız xəyal etmək mümkün olanlar.
Kənarda saxlayaq ironik sualları: ABŞ Ermənistana yeni ixrac lisenziyası ilə veriləcək çiplərin sonradan Rusiyaya və ya İrana keçməsi riskini nə dərəcədə qiymətləndirir? Nikol Paşinyanın bütün Qərbyönlü ritorikasına baxmayaraq, Ermənistan Moskva və Tehrana qarşı tətbiq edilən sanksiyaların dolanılmasında aparıcı “hab” olaraq qalır. Hətta xatırlatmayaq ki, artıq o zaman da özünü Qərbyönlü siyasətçi kimi təqdim edən Paşinyan ABŞ-ın dəstəyi ilə hazırlanmış minatəmizləyənləri Rusiyanın Suriyadakı hərbi missiyasına göndərmişdi. Həmçinin vurğulamayacağıq ki, cəlbedici görünən 9 milyard dollarlıq məbləğ imzalanmış investisiya sazişləri yox, potensial investisiyalardır. Necə deyərlər, fərqi hiss edin. Daha vacib məqam isə başqadır.
Ermənistan hələ də Rusiyadan son dərəcə güclü iqtisadi və infrastruktur asılılığı içindədir və bu asılılıq təkcə Metsamor AES-lə məhdudlaşmır. Ermənistan KTMT-də üzvlüyünü faktiki olaraq “dondurub”, amma Avrasiya İqtisadi İttifaqının (Aİİ) üzvü olaraq qalır. Bunun hesabına Rusiyadan daxili qiymətlərlə bir çox məhsullar, ilk növbədə qaz, neft və neft məhsulları alır.
 

Onların əhəmiyyətli hissəsi hazırda Azərbaycan üzərindən tranzitlə daşınır. Bəli, ölkəmiz də Ermənistana bir partiya mazut tədarük edib. Amma yanacaq-sürtkü materiallarının əsas mənbəyi yenə də Rusiyadır. Ermənistan dəmir yolları Rusiya Federasiyasının konsessiya idarəçiliyindədir. Bu siyahıya mobil rabitə və qaz şəbəkələrini də əlavə etmək olar. İrəvanın elektrik şəbəkələrini milliləşdirmək üçün dəfələrlə etdiyi cəhdlər konkret nəticə verməyib. Üstəlik, bütün bu zərərli (rentabelli olmayan) infrastrukturu saxlamaq da lazımdır. Və heç də təsadüfi görünmür ki, məhz Vensin səfəri ərəfəsində Ermənistan parlamentinin spikeri Alen Simonyanı Moskvaya çağırıb ona ciddi “baş yuma” keçiriblər.

Ermənistanın Rusiyadan asılı olduğu bütün bu istiqamətləri “bağlamaq” olduqca çətin olacaq. ABŞ belə bir filantropiyaya hazırdırmı — sual açıq qalır. Xüsusən də Ermənistan lazımi siyasi iradə nümayiş etdirmirsə və iflasa uğramış KTMT-dən fərqli olaraq Aİİ platformasında açıq demarşlara getmirsə. (Minval.az)
Bizim.Media