Ersin Tatar: Kıbrıs türklərinin səsini eşidin, haqsızlığa və insanlıqdan kənar təcridə son qoyun

ŞKTC Prezidenti Ersin Tatar Antalya Diplomatiya Forumunda beynəlxalq ictimaiyyətə çağırış edib: “Kipr türk xalqının səsini eşidin. Bu ədalətsizliyə və qeyri-insani təcridə son qoyun".

Prezident Aparatından verilən açıqlamaya görə, prezident Tatar 4-cü Antalya Diplomatiya Forumunda məruzəçi kimi iştirak edib.

Yusuf Erimin moderatorluğu ilə Antalyadakı Nest Konfrans Mərkəzində çıxış edən prezident Tatar, keçən ay Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş katibinin himayəsi ilə Cenevrədə keçirilən qeyri-rəsmi Kipr toplantısı ilə bağlı qiymətləndirmələr edib.

Prezident Tatar adada əməkdaşlıq mədəniyyətinin yaradılması yönündə yeni addımlar atmaq üçün Yunanıstan lideri ilə danışıqlar apardığını bildirib: “Mən Kipr adasının gələcəyi üçün qarşılıqlı fayda təmin edəcək məsələlərdə dialoqa və əməkdaşlığa hər zaman açığam”, - deyib.

Prezident Tatar Cenevrədə keçirilən görüşdə dörd yeni sərhəd qapısının açılması, minalardan təmizləmə işləri, gənclər komitəsinin yaradılması, mədən əraziləri də daxil olmaqla ətraf mühit və iqlim dəyişikliyi, bufer zonada günəş enerjisi və qəbiristanlıqların bərpası kimi təşəbbüslər barədə razılığa gəlindiyini və BMT-nin xüsusi nümayəndəsinin təyin olunmasını da təsdiqlədiyini bildirib. Prezident Tatar bildirib ki, Kipr türk xalqının suveren bərabərliyi və bərabər beynəlxalq statusunun tanınması əsasında ədalətli və qalıcı həll yolu mümkündür. Tatar: “Kıbrıs türk xalqı qurduqları dövlət olan ŞKTC-də sülh içində yaşamaq, inkişaf etmək və dünya ilə əlaqələr qurmaq istəyir”, - deyərək Kıbrıs Türk xalqının fundamental hüquqlardan məhrum olduğunu, birbaşa uçuşlar, ticarət və təmas kimi ən elementar insan hüquqlarını belə əldə edə bilmədiklərini vurğulayıb.

Prezident Tatar BMT Baş Assambleyasının illik sessiyalarındakı çıxışlarında dəfələrlə beynəlxalq ictimaiyyəti Kipr türk xalqına tətbiq edilən təcrid rejimini aradan qaldırmağa, dünya dövlətlərini ŞKTC ilə iqtisadi, siyasi və diplomatik əlaqələr qurmağa çağıran Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğana təşəkkür edib. ŞKTC rəhbəri: “Mən Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın dəvəti ilə Antalya Diplomatiya Forumunda iştirak edirəm ki, bu böyük ədalətsizliyə qarşı beynəlxalq ictimaiyyətə səsimizi eşitməyə və insan haqlarımızın pozulması olan bu məsələ ilə bağlı konkret addımların atılmasına kömək etməyə bir vasitədir. Bu kontekstdə cənab Ərdoğana təşəkkürümü bildirirəm”, - - deyib.

Prezident Tatar, həll yolunun olmamasının əsas səbəbinin beynəlxalq ictimaiyyətin Kipr Rum rəhbərliyini 1960-cı il ortaqlıq dövlətinin qanuni davamı kimi tanıması olduğunu vurğulayaraq, bunun tarixi və hüquqi əsasının olmadığını qeyd edib. Prezident Tatar Kipr türk tərəfinin illərdir məruz qaldığı siyasi və iqtisadi təcridin 1963-cü ildə başladığına diqqət çəkərək, yunanların adanı Yunanıstana birləşdirmək (ENOSİS) məqsədi ilə yüzlərlə türk kəndinə hücumlar həyata keçirdiklərini, Kipr türklərinin isə zorla düşərgələrə sıxışdırıldığını söyləyib. Prezident Tatar bildirib ki, 1964-cü ildə BMT Təhlükəsizlik Şurasının 186 saylı qətnaməsi ilə Rum administrasiyasının ada hökuməti kimi tanınması Kipr türk xalqının təcridini daha da dərinləşdirib.

ŞKTC Prezidenti Kipr türk xalqının 1963-cü ildə silah gücü ilə ortaq dövlət quruluşundan kənarda qaldığını, 1960-cı ildə qurulan ortaqlığın yunanlar tərəfindən birtərəfli qaydada qəsb edildiyini, sonrakı hücumlar və embarqolarla Kipr türk xalqının təcrid edildiyini bildirib və Türkiyənin 1974-cü il soyqırımına müdaxiləsinin xalqı soyqırımdan xilas etdiyini qeyd edib.

Prezident 2004-cü ildə Annan Planı referendumunda Kipr türk tərəfinin 65 faiz “hə”, Rum tərəfinin isə 76 faiz “xeyr” səs verdiyini xatırladaraq, buna baxmayaraq Rumların bütün ada adından Avropa Birliyinə qəbul edilməsinin böyük ədalətsizlik olduğunu bildirib.

O, bu proses zamanı verilən birbaşa ticarət və uçuş vədlərinin yerinə yetirilmədiyinə diqqət çəkərək, Kipr Türk xalqına tətbiq edilən embarqo və təcridin hələ də davam etdiyini qeyd edib.

Prezident Tatar xatırladıb ki, Kipr türk tərəfinin bütün xoş niyyətinə baxmayaraq, 2017-ci ilin iyulunda Krans Montanada federal həll üçün son cəhdlər iflasa uğrayıb. Federasiyaya əsaslanan təklif olunan həll yollarının illərdir nəticə vermədiyini və artıq tükənmiş bir model olduğunu bildirən Tatar, Avropa Birliyinin damı altında iki ayrı, suveren və bərabərhüquqlu dövlətə əsaslanan həllin yeganə real yol olduğunu söyləyib: “Real və davamlı həll yalnız adanın iki ayrı xalqının əməkdaşlığı, iki ayrı dövlətə əsaslanan mehriban qonşuluq münasibətləri ilə mümkündür”.

Kipr türk xalqının təcrid olunmasının siyasi məsələ deyil, insan haqları məsələsi olduğunu təkrarlayan prezident beynəlxalq ictimaiyyəti bu təcrid vəziyyətinə dərhal son qoymağa çağırıb.

“Xalqımızın ən fundamental hüququ idman yarışlarında öz bayrağı altında iştirak edə bilmək və birbaşa uçuşlar həyata keçirməkdir”, - deyə Tatar bildirib.

O qeyd edib ki, Kipr Rum tərəfinin adanın idarəsini və qaynaqlarını Kipr Türk xalqı ilə bərabər bölüşmək istəmədiyini dəfələrlə müşahidə etdiklərini ifadə edərək, Kipr Türk xalqının heç bir günahı olmadan təcrid olunmağa davam edir.

Prezident Tatar ümid etdiyini bildirib ki, bu forum bu gündən gələcəyə körpü təşkil edəcək və müxtəlif millətlər və xalqlar arasında davamlı mühit yaratmaq səylərini gücləndirməyə kömək edəcək.

Tatar: “42 il əvvəl elan edildiyi gündən bəri Kipr türk xalqının vətəni olan ŞKTC-nin beynəlxalq aləmdə layiq olduğu yerə çatması üçün mübarizəmizi davam etdiririk”, - deyib və ŞKTC-nin 2004-cü ilin iyun ayından İslam Əməkdaşlıq Təşkilatına müşahidəçi, 2022-ci iln noyabr ayından isə Türk Dövlətləri Təşkilatının üzv kimi qəbul edildiyini söyləyib.

Türkiyə Cümhuriyyətinin adaya gətirdiyi “Əsrin Layihəsi” olaraq xarakterizə edilən su təchizatı layihəsinə də toxunan prezident Tatar, yunan tərəfi ilə suyu paylaşmağa və su məsələsində əməkdaşlığa hazır olduqlarını dilə gətirib.

Prezident Tatar: “Beynəlxalq ictimaiyyət dünyanın digər yerlərində iki dövlətli həll yollarını dəstəklədiyi halda, niyə Kipr adasında əslində iki demokratiya və iki dövlət olduğunu görə bilmir? Bu faktlara məhəl qoymamaq bir həll tapmağa kömək etməyəcək. Beynəlxalq ictimaiyyətə çağırışım budur: Kipr türk xalqının səsini eşidin! Bu ədalətsizliyə və qeyri-insani təcridə son qoyulsun! Bizə haqqımızı qaytarın!”,- deyə qeyd edib.