“Ərzaq təminatı xəritəsi” yaradılır Bu sistem qiymətləri dəyişəcək?

Prezident İlham Əliyev “Ərzaq təminatı xəritəsi” informasiya sisteminin yaradılması və bununla əlaqədar bir sıra məsələlərin tənzimlənməsi ilə bağlı fərman imzalayıb.

Fərmana əsasən, “Ərzaq təminatı xəritəsi” informasiya sistemi yaradılmalıdır.

Son vaxtlar dünyada ərzaq bahalaşması, qıtlıq təhlükəsi kimi məsələlər hamını düşündürür. İnsanları daha çox maraqlandıran sual isə budur: sabah ərzağımız olacaqmı, qiymətlər necə olacaq?

Bu baxımdan İlham Əliyevin imzaladığı yeni fərmanla ölkədə “Ərzaq təminatı xəritəsi” adlı bir sistemin yaradılması diqqət çəkir. Bu sistem vasitəsilə ölkədə nə qədər ərzaq var, haradan gətirilir, necə paylanır – hamısı bir mərkəzdən izləniləcək. Məqsəd odur ki, xalq çətin durumda ərzaqsız qalmasın.

Bəs bu “Ərzaq təminatı xəritəsi” sadə vətəndaşın gündəlik ərzaq qiymətlərinə və bazardakı vəziyyətə real təsir göstərəcəkmi?

Mövzu ilə bağlı Gununsesi.info-ya danışan iqtisadçı Xalid Kərimli bildirib ki, bu gecikmələri, idxalda yaranan problemləri izləməyə imkan verəcək və idxalla məşğul olan şəxslərlə iş aparılacaq:

“Ərzaq təminatı xəritəsi qiymətlərə birbaşa təsir etməyəcək. Yəni, ərzaq təminatı xəritəsi hazır oldu, bazarda pomidorun qiyməti avtomatik düşməyəcək və ya qalxmayacaq. Bu xəritə bunun üçün nəzərdə tutulmayıb.

Bazarda qiymətlər tələb-təklif əsasında tənzimlənir. Hansısa məhsuldan bazara daha çox çıxarılırsa, onun qiyməti düşür. Hansısa məhsuldan az çıxarılırsa və tələbat yüksəkdirsə, o zaman qiymət qalxır. Eyni zamanda məhsulun istehsal xərcləri artanda da qiymət yüksəlir, xərclər azalanda isə qiymət aşağı düşür və s. Bu sadəcə informasiya mühitini yaxşılaşdırmaq üçün nəzərdə tutulub. Hökumət biləcək ki, idxal haradandır, hansı məhsul hansı ölkədən gəlir, həcmi nə qədərdir. Bu məlumatlar indinin özündə də var, sadəcə indi onları daha səliqəli, sistemli və davamlı şəkildə hazırlayırlar ki, qərar qəbuletmə prosesi daha effektiv olsun.

Məsələn, anbarlardakı ehtiyatların həcmi nə qədərdir, tranzit və logistika vəziyyəti nə yerdədir, hansı məhsul hansı istiqamətdən gəlir və orada nə qədər sıxlıq var. Həmçinin hansı məhsulların daxili istehsalı hansı dövrdə nə qədər artır, nə qədər azalır – bütün bunlar sistemli şəkildə görünəcək.

Bu imkan verəcək ki, hökumət ümumi vəziyyəti daha yaxşı başa düşsün, ehtiyatları və imkanları düzgün qiymətləndirsin ki, sabah hansısa problem yarananda, panika olanda və ya hansısa yol bağlananda düzgün planlaşdıra bilsin və böhran şəraitində düzgün davransın. Eyni zamanda məqsədlərdən biri də tək bir mənbədən idxaldan asılı qalmamaq, yəni diversifikasiya etməkdir.

Bu mənada, bu xəritə tənzimləmə baxımından fayda verəcək. Amma qısa müddətdə heç bir təsiri olmayacaq. Bu, dediyim kimi, bir monitoring və planlaşdırma alətidir. Dövlət özü birbaşa çox böyük həcmdə məhsul alıb gətirmədiyinə görə, bu sistem daha çox informativ üstünlüklər yaradacaq. Qısa və orta müddətdə təsirləri məhdud olacaq, əsas funksiyası planlaşdırma və müşahidədir.

Orta müddətli dövrdə isə bu gecikmələri, idxalda yaranan problemləri izləməyə imkan verəcək və idxalla məşğul olan şəxslərlə iş aparılacaq. Məsələn, hesabatlara baxıb görsələr ki, idxalda problem var, həmin sahibkarlarla işləyəcəklər, lazım gələrsə, tədbirlər gücləndiriləcək. Məqsəd orta müddətli dövrdə qıtlığın yaranmasının qarşısını almaqdır.”

İqtisadçının sözlərinə görə  bununla Strateji Ehtiyatlar Agentliyi ehtiyatlarını düzgün planlaşdıra biləcək:

“ Bu da orta müddətdə kəskin qıtlıq və kəskin qiymət sıçrayışlarının qarşısının alınmasına kömək edə bilər.

Uzun müddətli dövrdə isə bütün bu məlumatlar əlində olduqdan sonra dövlət qərar verə biləcək ki, hansı sahəni yerli istehsal etsin, hansı sahələrə daha çox diqqət ayırsın, harada diversifikasiyaya getsin, hansı məhsullar üzrə logistikanı və anbar infrastrukturunu artırsın. Yəni, ümumilikdə ehtiyatların daha doğru idarə olunmasına keçiləcək.

Amma ümumilikdə bu xəritə qiymətləri dəyişməyəcək. Xüsusilə qısa müddətdə qiymətlərə təsiri olmayacaq, çünki qiymətlərin formalaşmasının fərqli səbəbləri var. Amma ümumi baxımdan bu addım müsbətdir və dövlət idarəçiliyinin keyfiyyətini yaxşılaşdıracaq.

Yəni, sabah mağazaya gedəndə nə pomidorun, nə də ətin qiymətinin bu xəritəyə görə qalxıb-düşəcəyini gözləmək olmaz.”

Gülxanım Əliyeva

Gununsesi.info