Eşq, mütaliə və ehtiras... Tanınmış fransız rəssamın məşhur əsərləri

Bu gün tanınmış fransız rəssam Jan-Onore Fraqonarın anım günüdür.
Kulis.az “Palitra” rubrikasında boyakarın 3 məşhur əsəri haqqında materialı təqdim edir.

Jan-Onore Fraqonar Fransanın Qras şəhərində anadan olmuş, erkən yaşlarında ailəsi ilə birgə Parisə köçərək Jan Batist Şarden və Fransua Buşe kimi ustadların yanında təhsil almışdır.
1752-ci ildə nüfuzlu "Prix de Rome" mükafatını qazanaraq İtaliyaya yollanmış və burada İntibah ustalarının, xüsusən də Tiepolonun işıq sistemini dərindən mənimsəmişdir.
Fransa sarayının və aristokratiyasının sevimli rəssamına çevrilən Fraqonar, pafoslu dini və tarixi mövzular əvəzinə intim, cəsur və romantik səhnələri kətana köçürməyə üstünlük vermişdir.
Onun əsərləri özünəməxsus yüngüllüyü, virtuoz fırça texnikası və işıq saçan rəng palitrası ilə Fransız rokoko stilinin zirvəsini təşkil edir.
1789-cu il Fransa İnqilabından sonra aristokrat sifarişçilərini itirmiş, dəbdən düşən rokoko üslubu səbəbindən mühitdən təcrid olunaraq unudulmağa məhkum edilmişdir.

Həyatının son illərini yoxsulluq və tənhalıq içində keçirən rəssam 1806-cı ildə Parisdə vəfat etsə də, XIX əsrin sonlarındai impressionistlər tərəfindən böyük ustad kimi yenidən kəşf olunmuşdur.

"Yelləncək"

Bordo baronunun sifarişi ilə çəkilən bu əsər, sifarişçinin öz məşuqəsini yelləncəkdə, özünü isə kolun arxasında gizlənərək onu izləyən vəziyyətdə təsvir olunmasını istəməsi nəticəsində ərsəyə gəlmişdir.
Qızın ayağından fırlanan başmaq və havadakı çəhrayı don həyəcan və sərbəstliyin simvoludur.
Fondakı Kupidon (Eşq tanrısı) heykəlinin barmağını dodağına qoyaraq "sirr" işarəsi etməsi kompozisiyanın erotik və gizli mənasını dərinləşdirir.
Əsər işıq-kölgə keçidləri və dinamik fırça zərbələri ilə sərbəst həyat tərzinin sənətdəki ən estetik təcəssümünə çevrilmişdir.
Tablo hazırda Britaniyanın London şəhərindəki Volles Kolleksiyasında sərgilənir.

"Mütaliə edən qız”

Fraqonarın "xəyali portretlər" seriyasına aid olan bu əsər, modellərin poz vermədən, cəld və dinamik fırça zərbələri ilə çəkildiyi xüsusi mərhələnin məhsuludur.
Şahbaz sarı dərzi geyimi və boyundakı büzməli yaxalıq işığın zərif əks olunması ilə kətana xüsusi istilik gətirir.
Qızın mütaliəyə tam qapanması, sifətin profildən çəkilməsi və arxa fondakı neytral tünd tonlar diqqəti birbaşa mənəvi konsentrasiyaya yönəldir.

Əsər tez və ekspressiv fırça texnikası ilə sonrakı əsrlərdə yaranacaq impressionizm cərəyanının ilkin xəbərçilərindən biri hesab olunur.
Tablo ABŞ-nin Vaşinqton Milli İncəsənət Qalereyasında nümayiş olunur.

“Sürmə”

Bərpa dövrü zadəganlarından Veri qrafının sifarişi ilə hazırlanan bu əsər, Fraqonarın yaradıcılığının daha yetkin və dramatik erotika dövrünü əks etdirir.
Qapının sürməsünə doğru uzanan əl və iki aşiqin hərəkəti kəskin diaqonal xətt boyu qurulmuşdur.
Kütləvi qırmızı pərdə gərginliyi artırır, güclü işıq ləkəsi isə hadisənin mərkəzindəki emosional partlayışı işıqlandırır.
Əsər rokoko üslubunu sadəcə yüngül şəkildə yox, dərin psixoloji və dramatik erotika kimi təqdim etmək gücünü göstərmişdir.
Tablo Fransanın Paris şəhərindəki Luvr Muzeyində tamaşaçılara təqdim olunur.