Evdəki işıq yuxunuza təsir edə bilər

Evin dizaynı seçilərkən çox vaxt mebelin rənginə, divar kağızına və dekorasiyaya diqqət yetirilir. Halbuki işıqlandırma həm otağın görünüşünü, həm də axşam saatlarında insanın özünü necə hiss etməsini dəyişə bilər. Xüsusilə yataq otağında və axşam uzun müddət keçirilən məkanlarda işığın rəngi və gücü əhəmiyyətlidir.

İşıq bədənin bioloji saatına təsir edən əsas amillərdəndir. Gözlərə daxil olan işıq beynin yuxu-oyanıqlıq ritmini tənzimləyən sistemlərə siqnal göndərir. Axşam saatlarında güclü və qısa dalğalı, xüsusilə mavi komponenti yüksək olan işıq melatoninin ifrazını azalda və yuxuya hazırlığı gecikdirə bilər.

2026-cı ildə dərc olunmuş, müxtəlif lampaların işıq xüsusiyyətlərini müqayisə edən tədqiqatda sərin ağ LED lampaların isti ağ lampalarla müqayisədə melatoninin sıxışdırılması göstəricisinin daha yüksək olduğu müəyyən edilib. Araşdırmada 52 müxtəlif işıq mənbəyinin xüsusiyyətləri ölçülüb. Bununla belə, laboratoriya şəraitində hesablanan göstəricilər hər bir insanın yuxusunun eyni dərəcədə pozulacağı demək deyil.

Hansı otaqda hansı işıqdan istifadə etmək olar?

Yataq otağı: Axşam saatlarında yumşaq, isti rəngli işıq rahat mühit yarada bilər. Birbaşa gözə düşən güclü lampalar əvəzinə abajur, divar lampası və dolayı işıqlandırma seçmək olar.

Mətbəx: Yemək hazırlayarkən ərzaqların rəngini və səthləri aydın görmək üçün daha güclü, düzgün yerləşdirilmiş işıq lazımdır. İş səthlərinin kölgədə qalmaması vacibdir.

Qonaq otağı: Bir böyük çilçıraqla kifayətlənmək əvəzinə ümumi işıq, oxu lampası və dekorativ işığı birləşdirmək mümkündür. Bu, otağın müxtəlif ehtiyaclara uyğun istifadəsini asanlaşdırır.

Kiçik otaqlar: Divarlara yönələn işıq və bir neçə fərqli işıq mənbəyi məkanın daha açıq görünməsinə kömək edə bilər. Lakin işıq otağın real ölçüsünü artırmır; bu, vizual effektdir.

Lampanın qablaşdırmasında göstərilən Kelvin (K) rəqəmi işığın rəng temperaturunu ifadə edir. Təxminən 2700–3000 K isti, daha sarımtıl işıq; 4000 K isə daha neytral-ağ işıq yaradır. Bu rəqəm lampanın parlaqlığını deyil, işığın rəng xarakterini göstərir. Parlaqlıq üçün lümen göstəricisinə baxmaq lazımdır.

Axşam yatmazdan əvvəl otaqdakı işığı azaltmaq, ekranlardan gələn güclü işığı məhdudlaşdırmaq və yatma saatını sabit saxlamaq yuxu rejiminə kömək edə bilər. Ancaq yuxu problemi uzun müddət davam edirsə, yalnız lampanı dəyişməklə kifayətlənmək olmaz.

Ev dizaynında işıq yalnız dekorasiya elementi deyil. Düzgün seçilmiş işıqlandırma həm gündəlik rahatlığı, həm də axşam mühitini yaxşılaşdıra bilər.

AzPost.az