Evdəki səssizliyin də bir yaşı var KÖŞƏ

Hər evin öz səsi olur. Səhər mətbəxdən gələn qab-qacaq səsləri, dəhlizdə tələsik addımlar, otaqdan eşidilən televizor, qapının açılıb-bağlanması, kiminsə digərinə səslənməsi... İnsan uzun müddət yaşadığı evin səslərinə o qədər alışır ki, onların fərqinə varmır. Bu səslər gündəlik həyatın adi hissəsinə çevrilir. Ancaq bir gün həmin səslərdən biri kəsiləndə evin dəyişdiyini hiss edirik.

Bəzən bu dəyişiklik bir insanın evdən köçməsi ilə başlayır. Bəzən uşaqlar böyüyüb öz həyatlarını qururlar. Bəzən ailənin gündəlik rejimi dəyişir, əvvəl hamının bir araya gəldiyi saatlarda artıq heç kim evdə olmur. Eyni divarlar, eyni otaqlar, eyni mebel qalır, amma ev əvvəlki ev olmur. Çünki məkanı yalnız əşyalar deyil, orada yaşanan həyat da qurur.

İnsan evindəki dəyişiklikləri çox vaxt böyük hadisələrlə əlaqələndirir. Təmir, yeni mebel, başqa ünvana köçmək, otaqların yerini dəyişmək... Halbuki bəzi dəyişikliklər gözlə görünmür. Bir vaxtlar hər axşam söhbət edilən otaqda indi hər kəs ayrı-ayrılıqda telefonuna baxır. Süfrə yenə açılır, amma söhbətlər qısalır. Qapı yenə açılıb-bağlanır, lakin evə kimin gəldiyini soruşan olmur. Həyat davam edir, sadəcə, onun əvvəlki ritmi dəyişir.

Maraqlıdır ki, insan bu dəyişiklikləri çox vaxt baş verən anda anlamır. Hər şey tədricən baş verir. Əvvəl birgə içilən çay seyrəkləşir, sonra ailə üzvlərinin eyni vaxtda evdə olduğu saatlar azalır. Bir müddət sonra insan əvvəlki günləri xatırlayanda anlayır ki, vaxtilə adi hesab etdiyi mənzərələr əslində həyatının ən qiymətli hissələrindən biri imiş.

Evdəki səssizlik həmişə kədər demək deyil. Bəzən insanın dincliyə, özünə aid məkana ehtiyacı olur. Uzun və gərgin günün sonunda sakit otaqda oturmaq, heç kimlə danışmadan kitab oxumaq və ya sadəcə dincəlmək rahatlıq gətirir. Problem səssizliyin özündə deyil, onun nə ilə əvəz olunduğundadır. Əgər evdəki sakitlik qarşılıqlı anlaşmadan doğursa, bu, rahatlıqdır. Əgər insanlar bir-birinə deməyə söz tapmadıqları, dinlənilmədiklərini düşündükləri və ya ünsiyyətdən uzaqlaşdıqları üçün susurlarsa, həmin səssizlik başqa məna daşıyır.

Müasir həyat evin içindəki bu dəyişikliklərə yeni səbəblər də əlavə edib. Bir otaqda bir neçə insan ola bilər, amma hər biri başqa bir dünyanın içində yaşayır. Birinin ekranında iş yazışmaları, digərinin telefonunda videolar, başqasının qarşısında dərslər və ya şəxsi söhbətlər var. Fiziki yaxınlıq əvvəlki kimi qalır, diqqət isə bölünür. Eyni evdə yaşamaq artıq bir-birinin həyatında həqiqətən iştirak etmək demək deyil.

Bəzən ailə üzvləri bir-birlərinə qayğı göstərdiklərini düşünürlər, çünki evin ehtiyacları qarşılanır, yemək hazırlanır, gündəlik işlər görülür. Bunların hamısı vacibdir. Ancaq evin yalnız işlək olması onun daxilindəki münasibətlərin də canlı qalması demək deyil. İnsan bəzən bir fincan çayın yanında edilən səmimi söhbətə, gününün necə keçdiyini soruşan birinə, danışarkən sözünün yarımçıq kəsilməməsinə ehtiyac duyur. Belə anlar gündəlik həyatın içində çox kiçik görünür, amma münasibətləri məhz onlar möhkəmləndirir.

Evlərin də yaddaşı var. Divardakı köhnə izlər, illərlə istifadə olunan masa, pəncərənin yanında qoyulmuş stul, hər kəsin özünə məxsus hesab etdiyi yer... Bunların hər biri müəyyən bir dövrün izini daşıyır. Bəzən evdəki bir əşyanın yerini dəyişmək belə insana qəribə gəlir, çünki həmin əşya uzun müddət müəyyən bir insanla, vərdişlə və ya xatirə ilə əlaqələnib. Ev dəyişməsə də, onun mənası zamanla dəyişir.

Böyümək, köçmək, yeni həyata başlamaq təbiidir. Heç bir evin səsi əbədi olaraq eyni qala bilməz. Uşaqlar böyüyür, ailələr dəyişir, insanlar yeni yollar seçirlər. Həyatın bu gedişini dayandırmaq mümkün deyil. Ancaq dəyişikliklərin içində qorumaq mümkün olan şeylər var: birgə yemək yemək, gün ərzində baş verənləri bölüşmək, bir-birinin varlığını sadəcə görmək deyil, hiss etmək.

Bəlkə də evin ən böyük rahatlığı orada hər zaman səs-küyün olması deyil, insanın danışmaq istəyəndə onu dinləyəcək birinin olduğunu bilməsidir. Çünki bəzi evlərdə səssizlik dinclikdən, bəzilərində isə uzaqlaşmadan yaranır. Bu fərqi divarlar deyil, həmin evdə yaşayan insanların bir-birinə münasibəti müəyyən edir. Evdəki səssizliyin yaşı da elə burada başlayır: insanlar eyni məkanda yaşamağa davam etdikləri halda, bir-birinin gündəlik həyatından yavaş-yavaş çəkiləndə.