Bir gün internet olmasa... KÖŞƏ

Təsəvvür edin, sabah səhər yuxudan oyanırsınız. Hər gün olduğu kimi ilk işiniz telefonu əlinizə almaq olur. Ekranı açırsınız. İnternet yoxdur.

Əvvəlcə bunun adi texniki problem olduğunu düşünürsünüz. Bir neçə dəfə Wi-Fi-ni söndürüb yandırırsınız, mobil interneti yoxlayırsınız. Heç nə dəyişmir. Bir saat keçir, iki saat keçir. Sosial şəbəkələr açılmır, xəbərlər yenilənmir, mesajlar gəlmir. Gün ərzində ilk dəfə anlayırsınız ki, telefon əlinizdə olsa da, əslində nə edəcəyinizi bilmirsiniz.

Bu, sadəcə internetin olmaması deyil. Bu, həyatımızın nə qədər böyük hissəsinin görünməz şəkildə virtual dünyaya bağlı olduğunu anlamaq üçün kiçik bir sınaqdır.

Bir zamanlar insanlar səhərlər pəncərəni açıb havaya baxır, qəzet oxuyur, qonşusu ilə salamlaşırdı. İndi isə əksəriyyət günə ekran işığı ilə başlayır. Gözümüzü açmamış bildirişləri yoxlayır, gecə baş verənləri öyrənməyə çalışırıq. Sanki dünyadan xəbərsiz qalmaq ən böyük təhlükəyə çevrilib.

Texnologiya həyatımızı asanlaşdırmaq üçün yaradılıb. Doğrudan da, internet sayəsində saniyələr ərzində dünyanın o biri başındakı insanla əlaqə saxlamaq, istənilən məlumatı əldə etmək, təhsil almaq və işləmək mümkündür. Problem texnologiyanın özündə deyil. Problem ondan ibarətdir ki, biz rahatlıq yaradan vasitəni bəzən həyatımızın mərkəzinə çeviririk.

Diqqət etsək görərik ki, kafelərdə oturan insanların çoxu söhbət etmək əvəzinə telefon ekranına baxır. Ailə üzvləri eyni otaqda olsa da, hər biri fərqli sosial şəbəkədə vaxt keçirir. Dostlarla keçirilən görüşlər belə bəzən şəkil çəkdirib paylaşmaq üçün təşkil olunmuş kimi görünür. Anı yaşamaqdan çox, onu göstərmək istəyi ön plana keçir.

Maraqlıdır ki, informasiya bolluğu içində yaşayırıq, amma bəzən ən vacib məlumatı – özümüzü dinləməyi unuduruq. Gün ərzində yüzlərlə paylaşım görür, onlarla video izləyir, saysız-hesabsız xəbərlər oxuyuruq. Amma axşam özümüzə "Bu gün mənə həqiqətən nə fayda verdi?" sualını verəndə cavab tapmaq çətinləşir.

Psixoloqlar da bildirirlər ki, davamlı ekran istifadəsi diqqətin dağılmasına, yuxu keyfiyyətinin azalmasına və insanın emosional vəziyyətinə təsir göstərə bilər. Maraqlıdır ki, heç vaxt bu qədər "əlaqədə" olmamışıq, amma eyni zamanda heç vaxt bu qədər tənhalıqdan şikayət etməmişik.

Bəlkə də hər gün özümüzə kiçik bir imkan yaratmalıyıq. Bir saat telefonu kənara qoymaq, ailə ilə söhbət etmək, kitab oxumaq, parkda gəzmək və ya sadəcə düşünmək. Əvvəlcə çətin görünəcək. Çünki biz artıq səssizliyə deyil, daim gələn bildiriş səslərinə öyrəşmişik. Amma zaman keçdikcə anlayacağıq ki, həyat ekranın içində deyil.

Əgər bir gün internet tamamilə olmasa, bəlkə də ilk saatlar narahat olarıq. Amma sonra qonşumuzun qapısını döyər, dostumuza zəng edər, ailəmizlə daha uzun söhbət edər, uzun müddətdir oxumağı təxirə saldığımız kitabı açarıq. Bəlkə də o zaman anlayarıq ki, həyatın ən qiymətli anları "onlayn" yazısı görünəndə deyil, yanımızdakı insanın gözlərinin içinə baxanda yaşanır.

Texnologiya həyatımızın ayrılmaz hissəsidir və bundan imtina etmək mümkün deyil. Lakin onu idarə edən biz olmalıyıq. Əks halda, bir gün internet kəsilməsə belə, həyatın özü bizdən xəbərsiz ötüb keçəcək.