Fars şahzadəsi artıq hökumət qurur..?

...Və bu arada 1979-cu ildə devrilmiş İran şahının oğlu, hazırda ABŞ-da olan Rza Pəhləvi, Yaxın Şərqdəki ərəb ölkələrinin liderlərinə onun yaratdığı keçid hökumətini dəstəkləmələrini xahiş edib.

...İran xalqı, bu rejim getdikdən sonra keçidə rəhbərlik etməyim üçün məni çağırdı və mən bu məsuliyyəti öz üzərimə götürdüm.

SİA-nın “The Moscow Times” nəşrindəki müəllif yazısından əldə etdiyi məlumata görə, bunu Rza Pəhləvi bəyan edib.

Təbii ki, bunun uğurlu olub-olmayacağı hələ ki, böyük bir sualdır.

Maraqlıdır, Pəhləvi sülaləsi vəliəhdinin uğur qazanma şansları nə qədərdir?

...Əvvəla, İslam Respublikası adlanan dövlət faktiki olaraq mövcudluğunu dayandırdı. Ölkədə hakimiyyət boşluğu yarandı. Amerika-İsrail birgə hərbi əməliyyatı ali rəhbər Ayətullah Xamenei və demək olar ki, bütün ətrafını məhv etdi, onlar vacib qərarlar qəbul edə və onların həyata keçirilməsini təmin edə bilirdilər. Onların İrandakı vəziyyətə mərkəzləşdirilmiş nəzarəti artıq mümkün deyil.

Ayətullah Xomeyninin rejimin konstitusiyasında müəyyən etdiyi təşkilati struktur tamamilə dağıldı. İslam Respublikasında hakimiyyətin əsas formulu tək bir ilahiyyatçının - ideal olaraq, digər şiə ilahiyyatçıları və bütün İran xalqı tərəfindən "mərcə ət-təqlid" ("təqlid mənbəyi") kimi tanınan və Allahın, Onun Peyğəmbərinin və 12 şiə imamının bütün tarixi zəncirinin iradəsinin yolu hesab edilən Böyük Ayətullahın hakimiyyəti idi.

Sui-qəsd edilən Xameneinin belə bir varisi yoxdur və görünmür. Heç bir namizəd, hətta digər ayətullahlar tərəfindən dəstəklənən namizəd belə, xalqın dəstəyini qazanmayacaq.

Xomeyni tərəfindən miras qalan teokratik strukturdan başqa, İslam Respublikasının yaranma səbəbi iranlılardan ölkənin sosial-iqtisadi statusunu və regional qonşuları ilə normal münasibətlərini qurban vermələrini tələb edən "İslam İnqilabı" idi.

Quruluşu kimi, bu rejim dəstək strukturu da Livanda, Suriyada, Yəməndə və İraqda - İranın İslam terrorçularına sponsorluq etdiyi hər yerdə tamamilə çökmüşdür.

...İkincisi, Xomeynçilər tərəfindən yaradılan geniş və güclü repressiv aparat hazırda onun tamamilə parçalanmasına səbəb ola biləcək hücumlara məruz qalır. İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun, Bəsic milis dəstəsinin, polisin və digər rejim müdafiə qüvvələrinin əsas infrastrukturu havadan məhv edilir. Həm şəxsi heyət, həm də komandirlər arasında fərarilik artmaqdadır.

Bəzi əyalət şəhərlərində yerli gənclər qrupları hakimiyyəti ələ keçirir..?

...Üçüncüsü, şahzadə son aylarda yüz minlərlə etirazçının səsləndirdiyi çoxsaylı şüarlardan dəstək alır.

...Dördüncüsü, bir ildən çoxdur ki, nizami ordudan, bəzən hətta İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusundan olan zabitlər Rza Pəhləvinin tərəfinə keçirlər. Onun sözlərinə görə, 2025-ci ilin sonuna qədər tac şahzadəsinə dəstək üçün edilən müraciətlərin sayı 50.000-i keçib.

Müharibə dövründə belə bir hərbi yenidən istiqamətləndirmənin geniş yayılması və şahzadənin onun tərəfini tutan zabitlərdən ibarət yeni qərargah vasitəsilə ölkə daxilində hərbi hissələr, eləcə də bölmələr şəbəkəsini idarə edə bilməsi mümkündür.

...Beşincisi, şahzadə lüstrasiya və ya "cadugər ovu" ilə məşğul olmayacağına söz verir, lakin dövlət qurumlarını mümkün qədər qorumaq və istifadə etmək niyyətindədir.

...Altıncısı, Rza Pəhləvi İranın bütün çoxsaylı etnik qruplarının hüquqlarını vahid suveren dövlət daxilində müdafiə edəcəyini bəyan edir.

...Və yeddincisi, o, daim taxt-taca heç bir ambisiyası olmadığını vurğulayır, hökumət formasının İran xalqı tərəfindən referendumda müəyyən edilməli olduğuna inanır və keçid hökuməti bunu təmin edəcək.

...Və sual oluna bilər: Hazırda tac şahzadəsinin planına qarşı hansı amillər işləyir?

ABŞ prezidenti Tramp hazırda Rza Pəhləvini dəstəkləmək istəmir, baxmayaraq ki, Amerikanın sürgündə olan yeni İran üçün hökumət qurmaq cəhdləri, yumşaq desək, gülməli və əsasən ümidsiz görünür.

Tramp ya hazırkı İran səfirliklərindən diplomatları yeni kabinetə çağırır, ya da İranda son dərəcə populyar olmayan Mücahid terror təşkilatı ilə danışıqlar aparır, ya da İraq kürdlərinin İran ərazisinə hücumundan istifadə etməyə çalışır...

Unutmayaq ki, bu gün bütün iranlılar şahzadənin namizədliyini dəstəkləmir.

Ölkədə monarxiyanın əleyhdarları, yeni demokratik İran qurmaq ümidi ilə atasını devirən ağsaqqallar və kənarda Pəhləvi sülaləsini rədd edən millətçi qruplar var.

Ən əsası isə, İslam rejimi tərəfdarlarının silahlı müqaviməti hələ də yatırılmayıb. Tramp vədini yerinə yetirməkdən və ölkə əhalisinə qorxmadan küçələrə çıxmaq və hakimiyyəti ələ keçirmək üçün siqnal verməkdən hələ çox uzaqdır.

Müharibə davam edir. Buna baxmayaraq, yuxarıda sadalanan və Rza Pəhləvinin təşəbbüslərinin uğuruna töhfə verə biləcək müsbət amillər göz qabağındadır.

Və müharibənin qalibləri gec-tez onun rolunu nəzərə almalı olacaqlar..?

Əli Babayev