Forum Türk dünyasının vətəndaş cəmiyyətləri arasında inteqrasiyanı gücləndirəcək

Azərbaycan Türk dünyası üçün daha bir mühüm tədbirə evsahibliyi edir. Məlum olduğu kimi noyabrın 23-26-da Bakıda ilk dəfə Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələrin qeyri-hökumət təşkilatlarının həmrəylik forumu keçiriləcək. Toplantıda Azərbaycan, Türkiyə, Özbəkistan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Türkmənistan, Macarıstan və Şimali Kipr Türk Respublikasından 300-ə yaxın QHT təmsilçisi iştirak edəcək. Tədbir çərçivəsində “Azərbaycan-Qazaxıstan QHT-lərinin I Əməkdaşlıq Forumu” da təşkil olunacaq.
Forumun əhəmiyyətindən danışan “Azərbaycanlıların və digər Türkdilli Xalqların Əməkdaşlıq Mərkəzi” ictimai birliyinin sədri İlham İsmayılov Newscenter.az-a deyib ki, Türk dünyası geniş coğrafiyanı əhatə edən, ortaq dil, mədəniyyət və tarixi birlik üzərində formalaşmış böyük bir strateji məkan olduğundan, bu məkanın inteqrasiyası yalnız dövlət səviyyəsində deyil, vətəndaş cəmiyyətləri çərçivəsində də güclü əməkdaşlıq tələb edir. ATXƏM sədri hesab edir ki, QHT-lərin Həmrəylik Forumu isə məhz bu missiyanı həyata keçirən mühüm platformadır:

“Forumun Türk dünyası üçün əhəmiyyəti çoxşaxəlidir. İlk növbədə bu kimi forumlar Türk dünyasında fəaliyyət göstərən vətəndaş cəmiyyətləri arasında inteqrasiyanı gücləndirir. Forum müxtəlif türk ölkələrinin vətəndaş cəmiyyətləri arasında birbaşa əlaqələrin qurulması, qarşılıqlı təcrübə mübadiləsi barədə fikir mübadiləsinin aparılması baxımından da əhəmiyyətlidir.
Müşahidə etdiyimiz mənzərə ondan ibarətdir ki, günümüzdə Türk dünyasında sosial, humanitar və inkişaf sahələrində QHT-lərin rolu getdikcə artır. Bu baxımdan Forum humanitar yardım, sosial müdafiə, təhsil, gender bərabərliyi, ekologiya, mədəniyyət və gənclər siyasəti kimi sahələrdə birgə təşəbbüslərin koordinasiyası üçün QHT-lərə yeni fürsətlər yaratmış olar”.
Forumun panel sessiyaları çərçivəsində müzakirə ediləcək məsələlərə diqqət çəkən İlham İsmayılov, “Forum çərçivəsində “Zəngəzur dəhlizi: türk coğrafiyasını birləşdirən körpü”, “WUF13-ə doğru - Türk dünyasında ilk” adlı panel müzakirələri təşkil olunacaq ki, hər iki mövzu günümüzdə kifayət qədər aktualdır və təkcə Türk dünyası deyil, eyni zamanda bu coğrafiyadan kənar dövlətlərin də diqqət mərkəzində olan məsələlərdir. Çünki 44 günlük Vətən müharibəsində sonra regionda yaranmış yeni reallıqlar fonunda Zəngəzur dəhlizinin açılması məsələsinin gündəmə gəlməsi və bunun artıq bir reallığa çevrilməsi bütün Türk dünyası, eləcə də bu coğrafiyadan keçməklə dünya bazarlarına mal və məhsul ixrac etməyi nəzərdə tutan ölkələr üçün ciddi maraq kəsb edir. Zəngəzur dəhlizinin Türk dünyası üçün son dərəcə əhəmiyyətli olduğu bu günlərdə Daşkənddə keçirilən Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşü zamanı Qırğızıstan prezidenti tərəfindən bir daha qeyd edildi. Bu baxımdan vətəndaş cəmiyyətinin də bu məsələyə xüsusi diqqət ayırması və Bakı forumunda bu məsələnin xüsusi olaraq panel sessiyada müzakirəyı çıxarılması olduqca əhəmiyyətlidir”,-deyə vurğulayıb.
İlham İsmayılov onu da diqqətə çatdırıb ki, bu kimi tədbirlər, toplantılar ATXƏM-in təsis olunması zamanı öz Nizamnaməsi əsasında qarşısına qoyduğu hədəflərin, məqsədlərin reallaşmasına öz töhfəsini verir:
“Biz 2007-ci ildə ATXƏM-i təsis edən zaman qarşımıza qoyduğumuz hədəf Türk xalqları arasında mədəni-elmi inteqrasiyaya nail olmaq idisə, günümüzdə həmin məsələlər artıq dövlətlər səviyyəsində reallaşmaqdadır. Ayrı-ayrı türk dövlətlərinin müvafiq qurumları arasında qeyd edilən istiqamətlərdə aparılan işlər bizi də sevindirir. Çox sevindirici haldır ki, bizim təxminən 20 il əvvəl qarşımıza qoyduğumuz məqsəd və hədəflər günümüzdə Türk dövlətlərinin siyasi rəhbərləri, eləcə də müvafiq qurumları səviyyəsində reallaşdırılır. Bu prosesdə vətəndaş cəmiyyətinin də üzərində müəyyən mənada məsuliyyət, yük düşür ki, bunu da Azərbaycan Respublikası Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyi uğurla bacarır, həyata keçirir. Hesab edirəm ki, ilk dəfə Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələrin qeyri-hökumət təşkilatlarının həmrəylik forumunun keçirilməsi də bunun bariz nümunəsidir”.

İlham İsmayılov hesab edir ki, həyata keçirilən bu işlərdə QHT olaraq hansısa formada iştirak məqsədəuyğun olardı:
“Çünki QHT-lərin hər hansı formatda keçirilən tədbirlərində bir qayda olaraq dövlət qurumlarının nümayəndələri, millət vəkilləri iştirak edir, müəyyən məsələlərlə bağlı öz fikirlərini ifadə edirlər. Ancaq yaxşı olardı ki, dövlət qurumlarının Türk dünyasının inqterasiyası, yaxud hansısa sahələrdə əməkdaşlığa dair görüşləri, toplantılarında həmin sahələr üzrə ixrtisaslaşmış vətəndaş cəmiyyəti institutları da iştirak etsin. Bu iştirakçılıq səmərəli dialoq, ümumi işə töhfə verən təşəbbüs və təkliflərin irəli sürülməsi baxımından əhəmiyyətli olar”.
ATXƏM sədri, “Belə bir foruma Bakının evsahibliyi etməsi həm də onu deməyə əsas verir ki, vətəndaş cəmiyyəti sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsində də Azərbaycan Türk coğrafiyasında lokomotiv rolunu oynayır. Belə forumların həyata keçirilməsi həm də yeni əlaqələrin qurulması deməkdir. Yəni, ayrı-ayrı QHT-lər müəyyən sahələr üzrə öz aralarında əlaqələr qurub daha böyük layihələr həyata keçirə bilərlər. Bu kimi tədbirlər bütün dövrlər üçün, xüsusilə Türk dünyasının inteqrasiyasının güclü olduğu mərhələdə olduqca əhəmiyyətlidir”.
Süleyman