Fransanın Bakıdakı xanım səfirinin hədsizliyi: Parisdə yaşayan jurnalistin yazısı

Azərbaycan və Fransa arasındakı münasibətlər son illərdə, xüsusən də Qarabağ münaqişəsindən sonra gərginləşib.

Fransa hökumətinin və bəzi rəsmilərinin Ermənistanı açıq şəkildə dəstəklədiyini bəyan etməsi və Azərbaycanın maraqlarını nəzərə almayan mövqelər sərgiləməsi, Bakıda narazılıqla qarşılanır. Prezident İlham Əliyevin öz çıxışlarında Fransanı qərəzli yanaşmada və müstəqillik prinsipinə hörmətsizlikdə ittiham etməsini də bu konteksdə dəyərləndirmək lazımdır.

İki ölkə arasındakı gərginliyin son nümunələrindən biri kimi, Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin  “Rossiya Seqodnya" Beynəlxalq İnformasiya Agentliyinin Baş direktoru Dmitri Kiselyova verdiyi müsahibəsində Fransayla bağlı sərt tənqidi çıxışından sonra Fransanın Azərbaycandakı səfiri Anne Boillonun sosial mediada etdiyi kinayəli paylaşımı göstərmək olar.

Azərbaycandan Fransaya olan viza müraciətlərinin çoxluğunu qeyd edən xanım Buayonun bu açıqlamasını, həm ironiya, həm də vəziyyəti yumşaltmaq cəhdi kimi də görənlər var. Məhz, belə bir fonda, onun mesajının, bir növ, "Fransanı tənqid etsəniz də, vətəndaşlarınızın ölkəmizə marağı böyükdür" anlamına gəlməsi, diplomatiyada tez-tez istifadə olunan bir üslub olsa da və iki ölkə arasındakı fikir ayrılıqlarına baxmayaraq, əlaqələrin tamamilə kəsilməyəcəyinə işarə etsə də, qərəz yükü artıq olduğu üçün cavabsız qalmamalıdır.

Bu yazı, Fransanın Azərbaycandakı səfiri Ann Buayonun twitter hesabında payladığı məlum statusa cavab xarakteri daşıyır.

Bu yazını fransız dilində də yaza bilərdim, ancaq bir halda ki, xanım səfir öz paylaşımını azərbaycan dilində edib, cavabın da doğma dilimizdə olması, fikrimcə daha arzuolunandır.

İlk öncə bir şeyi bilmək lazımdır ki, səfirlər və diplomatlar dövlət məmurlarıdırlar, onlar siyasi və manipulyativ açıqlamalardan qaçınmalı, xidmətdə olduqları ölkə ilə öz dövlətləri arasında konstruktiv əlaqələrin qurulması və inkişafı üçün səy göstərməlidirlər. İki ölkənin prezidenti yaxud rəhbərliyi arasındakı “söz atışmasına” diplomatik korpusların  daxil olması administrativ profesionallıqdan uzaqdır.

Vaxtilə, formalaşmasında və fəaliyyətinin istiqamətləndirilməsində inkarolunmaz və müstəsna rol oynayan SSRİ və indi Rusiya təhlükəsizlik orqanlarıyla bağlılığı olan erməni diasporunun təsirində olan Fransa siyasi hakimiyyətinin atdığı addımlar, Fransa xalqının və cəmiyyətinin iradəsini əks etdirmir, bu avanturizmin arxasında sadəcə siyasi opportunizm 

dayanır.

Böyük ümidlərlə hakimiyyətə gələn Emmanuel Makron, prezidentliyi dövründə heç də Fransa xalqının ümidlərini doğrultmadı, həm daxili, həm də xarici siyasətdə etdiyi ciddi səhvlər, ölkə daxilində siyasi qütbləşməyi gücləndirdi, ölkə xaricində isə Fransanın beynəlxalq arenada nüfuzunu zəiflətdi.

Makronun və kadrlarının təcrübəsizliyi ucbatından, bu gün Fransa xalqı, radikal sağ və radikal sol arasında seçimə məhkum olub, o cümlədən çox əsrlik tarixi əlaqələri olan Afrika ölkələriylə də münasibətlərə ciddi zərbə dəyib. Bu, əslində başqa bir yazının mövzusudur və növbəti yazılarımda Makron hakimiyyətininin fəaliyyətinə işıq tutmağa çalışacam.

Azərbaycanın 2-ci Qarabağ müharibəsində, öz torpaqlarını erməni işğalından azad etməsi və öz ərazibütövlüyünü bərpasını, təəssüf ki, erməni diasporunun təsirindəki Makron hakimiyyəti öz məğlubiyyəti kimi görür. Ermənistanı yenidən silahlandırma cəhdləri, Fransanın Cənubi Qafqazdakı nüfuzunu artırmayacaq, dünənə qədər, hətta bu gün də Rusiyanın regionda apardığı kolonialist siyasəti davam etdirmək, Fransaya Cənubi Qafqazda uğur qazandırmayacaq. Fransa dövlətçiliyi, ölkədəki erməni diasporunun hədyanlarına boyun əymədən, əksinə bu diasporu öz təsir dairəsində saxlayaraq Ermənistan və Azərbaycan arasındakı sülh danışıqlarına öz ciddi töfhəsini verə bilərdi, təəssüf ki, biz bu gün erməni diasporunun siyasi əsirinə çevrilmişləri ön planda görürük.

Fransa – Azərbaycan əlaqələrinin inkişafı, eyni zamanda, Fransa -Türkiyə əlaqələrinin inkişafına da öz ciddi töfhələrini verə bilərdi, fransız diplomatiyasının bu məqamı da gözardı etməsi, heç bir halda məntiqli görünmür.

Məğlub olmuş erməni diasporunun aqressiyasının cilovlanması əvəzinə, onların mövqeyindən çıxış etməsi, Fransanın güclü dövlətçilik imicinə yaraşmır və uzun illər ATƏT-in Minsk qrupunun üzvü olan bir ölkə kimi tərəfsizliyini şübhə altına altına alır.

Bu mənada, xanım Buayon vaxtaşırı söhbətləşdiyi həmkarı, özünü erməni diasporunun əlaltısı kimi aparan, Fransanın Ermənistandakı səfiri Olivye Dekotinyinin təsirinə düşməməli, öz siyasi ambissiyaları uğruna iki ölkə arasındakı əlaqələri daha da zədələməməlidir.

Hər bir ölkədə sosial və demokratik təsisatlarla bağlı müəyyən problemlərin olması birmənalıdır, bu problemlərin həlli daha çox zamanla və yetişən şəraitlə əlaqəlidir. Heç bir ölkənin yaxud təmsilçilərinin digər bir ölkənin daxili siyasətinə iradlar bildirməsi yolverilməzdir və qəbuledilməzdir.